Ferrari F40: Энцоның соңғы көлігі және қос турбинамен 324 км/сағ
Энцо Феррари өзі мақұлдаған соңғы көлік: 478 ат күшті қос турбиналы V8, 324 км/сағ және кевлар мен көміртектен жасалған шанақ. Жаңа кезінде $400 000-дай тұрған, ал 2026 жылғы тамызда Ли Якокканың F40-ы аукционда $8,365 млн-ға сатылды.
Фото: Alexandre Prevot, Flickr, CC BY-SA 2.0
1986 жылдың жазында Энцо Феррари 88 жаста еді. Оның инженерлері көлік жасап жатқан жарыс сериясынан айырылып қалған: FIA раллидің B тобын жауып тастады. Энцо жиналған тәжірибені басқа іске жаратуды ұйғарды да, мерзім белгіледі: Ferrari-дің 40 жылдығына жаңа көлікті он бір айда жасап шығу керек. 1987 жылғы 21 шілдеде Маранеллода F40 көрсетілді. Бұл — Энцо өз қолымен мақұлдаған соңғы модель: бір жылдан соң, 1988 жылғы 14 тамызда ол дүниеден өтті.
F40 ешкімге жеңілдік жасамайтын көлік болып шықты. Ішінде 478 ат күшті қос турбиналы V8, шанағы кевлар мен көміртектен, ал кілем де, есік тұтқасы да, электрондық көмекші де жоқ. Ferrari 324 км/сағ жылдамдықты мәлімдеді: өндіруші сағатына 200 мильден асады деп уәде еткен алғашқы сериялық көлік осы еді. Жаңа F40 шамамен $400 000 тұрған. Ал 2026 жылғы тамызда кезінде Chrysler басшысы Ли Якоккаға тиесілі болған F40 аукционда $8,365 млн-ға сатылды.
Мерейтойға он бір ай
Оқиғаның басы — 288 GTO. Бұл көлікті B тобына арнап ойластырған, ал Маранеллодағы турбиналардың басты маманы инженер Никола Матерацци болатын — оны Энцо 1979 жылы шақырған. 1984 жылы Матерацци GTO-ның жарыс нұсқасын жасай бастады. Оған тек сенбі күндері уақыт бөлінетін: басшылық бұдан артыққа рұқсат бермеген. B тобы жабылған соң Ferrari-де бес тәжірибелік 288 GTO Evoluzione мен қоятын жері жоқ мотор қалды.
Сынақшылардың бірі Энцоны осы бағдарламадан жол көлігін жасауға көндірді. Жоба 1986 жылғы 10 маусымда басталды, ал Матерацциге командасын өзі жинауға рұқсат берілді. Pininfarina ательесінде шанақтың суретін Альдо Бровароненің бақылауымен Пьетро Камарделла салды, дизайнерлерді Леонардо Фьораванти басқарды. «Жұмысқа басымызбен сүңгіп кеттік», — деп еске алған кейін Фьораванти. P Zero шиналарын Pirelli дәл осы көлікке арнап жасады.
F40-ты алғашында Франкфурттағы автосалонда көрсетпек болған. Бірақ Alfa Romeo 164-пен қатар түсіп қалмас үшін тұсаукесерді екі айдан астам ертерек өткізді: ол кезде Ferrari мен Alfa Romeo-ның иесі бір еді — Fiat. Көлік Маранеллоның Азаматтық орталығында таныстырылды. Ferrari-дің арнайы жобалар жетекшісі Эрманно Бонфильоли кейін: «F40 сияқты тұсаукесерді ешқашан көрмеппін», — деген.
Нөмірі бар жарыс көлігі
Поликарбонат артқы әйнектің астында 2,9 литрлік V8 тұр — бұл 288 GTO моторының көлемі үлкейтілген нұсқасы. Блок пен бастиектер Маранеллода силуминнен, яғни жеңіл алюминий қорытпасынан құйылған. Аралық салқындатқышы бар екі турбокомпрессор ауаны 1,1 бар қысыммен береді. Турбокомпрессорды пайдаланған газ айналдырады, ал ол цилиндрге мотордың өзі сора алатыннан көбірек ауа айдайды. Нәтижесі — 7000 айн/мин-та 478 ат күші және 4000 айн/мин-та 577 Н·м. Сынақшылардың ортақ пікірінше, турбина біртіндеп емес, кенет іске қосылады: белгілі бір айналымға дейін F40 жай жылдам көлік, ал одан кейін — өте жылдам әрі ашулы.
Шанақтың негізі GTO-дағыдай болат құбырлардан құралған рама. Оған кевлар панельдер желімделген, ал есіктер, капот пен жүкжай қақпағы көміртекті пластиктен жасалған. Бір көлікте мұнша композит Ferrari үшін тұңғыш рет қолданылды. Еуропалық нұсқаның салмағы — 1254 кг, яғни әр ат күшіне небәрі 2,6 кг келеді. Аэродинамика жарыс заңымен жасалды. Шанаққа ойып салынған NACA ауа жинағыштары кедергіні дерлік арттырмайды, түбінің бір бөлігі жабық, артында диффузор бар, ал әйгілі артқы қанатты көлікке Альдо Бровароне орнатты. Ауа кедергісінің коэффициенті — 0,34.
Салонда ең қажеттісі ғана бар. Есіктің қаптамасы, кілем, бардачок, былғары, магнитола — бәрі жоқ. Есік сыммен ашылады. Алғашқы 50 көліктің есігінде жарыс машиналарындағыдай жылжымалы лексан терезешелер тұрды. Кондиционер бар, бірақ қарапайым. Беріліс қорабы — ашық кулисалы бес сатылы механика, жетегі — артқы, тежегіштің бұғаттауға қарсы жүйесі де, тартуды бақылау да жоқ. Сынақшылар газ педалін шүріппеге теңейді: көліктің бар мінезі жүргізушінің оң аяғына ғана байланысты.
324 км/сағ, Алези және қабырғадағы постер
Ferrari дерегінше, F40 сағатына 100 км-ге 4,1 секундта, 200 км-ге 12 секундта үдейді, ең жоғары жылдамдығы — 324 км/сағ. Тәуелсіз өлшемдер қарапайымырақ болды: 1988 жылы неміс журналы 100 км/сағ-қа дейін 4,7 секунд, американдық сынақшылар 315–317 км/сағ көрсетті. Нардо полигонында да Ferrari көліктері 321 км/сағ-тан асқан жоқ, ал басты бәсекелес Porsche 959 S сол жерде 339 км/сағ-қа жетті. Алайда 959 толық жетекті әрі электроникаға толы еді, ал F40 қарапайымдылығымен және ашулы мінезімен баурады. Әлемнің жасөспірімдері бөлмесінің қабырғасына дәл соның постерін ілді.
Жүргізу жайлы пікір екіге бөлінді. Ferrari гонщигі Герхард Бергер F40-ты «басқаруы өте оңай… егер жарыс көліктерімен тәжірибең болса» деп сипаттаған. Американдық журналистер оны «30 минуттық көлік» деп атап кетті: артқы көрінісі мен ілінісуі сондай, кептелісте одан ұзақ шыдау қиын. Ал дәл сол кезде өзінің McLaren F1 көлігін жасап жатқан Гордон Мюррей 1990 жылы F40-тың құбыр рамасын 1950 жылдардың технологиясы деп сынады: оның сөзінше, рама иіліп, сылдырлайтын.
Әуелі F40-ты жарысқа қосу жоспарда болмаған — оны марканың француз импорттаушысы сұрап алды. Падуядағы Michelotto ательесі американдық IMSA чемпионатына F40 LM нұсқасын жасады. 1989 жылы Лагуна-Сека трассасындағы алғашқы стартта рульде Жан Алези отырды, нәтиже — сыныптағы үшінші орын. Michelotto барлығы 19 жарыс көлігін жасады, олардың моторы 700 ат күшінен асатын. 1990 жылдары F40 BPR сериясының үш жарысын ұтты: 1994 жылы Валлелунгада, 1995 және 1996 жылдары Андерсторпта. Ле-Манға екі рет барды, бірақ онда жеңіске жете алмады.
Иелерінің тізімін оқысаң, зайырлы өмір шежіресі сияқты. Ален Прост өз F40-ын алған, оның қолтаңбасы әлі күнге дейін көліктің төбесінде тұр. Найджел Мэнселлдің де F40-ы болған. Бруней сұлтанында бірнешеуі болды: зауыт тек сол рульді көлік шығарса да, кемінде жетеуін оған оң рульге ауыстырып берген. F40-тың дерлік бәрі қызыл, басқа түстілері санаулы ғана, ал жалғыз ақ көлік те сұлтанға бұйырды. Саддамның ұлы Удай Хусейннің де F40-ы болған: 2003 жылдан кейін оның коллекциясы тоналды, ал көлікті Иракта нашар күйде көргендер бар деген әңгіме жүр. Соңғы әйгілі иесі — Льюис Хэмилтон. 2026 жылы ол гаражда отыз жылдан астам тұрып қалған F40-ты көрсетті: көлікті тауып алып, Маранеллодағы зауытта қалпына келтірді. «Бала кезімде осындай көлікті армандайтынмын», — деді ол. Ал миллиондаған басқа адам үшін F40 Gran Turismo, Need for Speed және Forza ойындарындағы көлік болып қалды.
400 данаға жоспар, 1315 көлік
Ferrari бастапқыда 400-дей көлік шығармақ болған. Бірақ тапсырыс тоқтамады, сөйтіп 1992 жылға қарай 1311–1315 дана жиналды — дереккөздердегі сан бірнеше данаға ғана ауытқиды. Оның 213-і АҚШ-қа арналды. 1990 жылдан бастап оларға каталитикалық бейтараптандырғыш қойылды, ал американдық нұсқаның қуаты 484 ат күшіне дейін өсті. Салмағы да артты: еуропалық нұсқадағы 1254 кг-ның орнына 1369 кг.
F40-ты аз мінсең де, онымен өмір сүру оңай емес. Мысалы, сол Якокканың көлігі бүкіл ғұмырында 320 миль, яғни 515 км-дей ғана жүрген. Соған қарамастан 2008 жылы ұзақ тұрғаннан кейін оған газ тарату механизмінің белдіктерін ауыстыру, бастиек тығыздағыштарының ағуын жөндеу, ескі жанармайды төгу керек болды — бәрі $12 600-ге түсті. 2026 жылғы аукцион алдында Ferrari дилері тағы $40 000-дай шот жазды, оның $21 000-ға жуығы — мотордың үлкен техникалық қызметі. Коллекционерлер Ferrari Classiche сертификаты бар көліктерді жоғары бағалайды: зауыттың бұл бөлімі тораптардың түпнұсқа екенін растайды.
$400 000-нан $8,4 млн-ға дейін
1987 жылы F40 шамамен $400 000 тұрды — бұл 288 GTO-дан бес есеге жуық қымбат. Алыпсатарлар табыстың иісін бірден сезді: 1989 жылы көліктерді прейскуранттан жеті есеге дейін қымбатқа қайта сатты, ал Найджел Мэнселлдің F40-ы 1990 жылы сол кездегі бағам бойынша шамамен $1,8 млн-ға кетті. Модельдің бұл рекорды жиырма жылдай сақталды. Сол көпіршік жарылған соң бағалар ұзақ уақыт бір орында тұрды, кейін қайта өрледі. Соңғы бір жарым жылда қарапайым F40 екі еседен астам қымбаттады.
Қазір қарапайым F40 рекорды Ли Якокканың көлігінде. Ол 1990 жылғы желтоқсанда 1991 модельдік жылдың көлігі ретінде жиналған, 213 американдық F40-тың 94-шісі, Якоккаға Моденада табысталған. Күлкілі бір жайт: ол кезде Якокка басқарған Chrysler 1987 жылдан бері Ferrari-дің басты бәсекелесі Lamborghini-ге иелік ететін. 2026 жылғы 15 тамызда RM Sotheby’s бұл көлікті Монтерейде $8 365 000-ға сатты. Теңгедегі бағалар ҚР Ұлттық банкінің 2026 жылғы 26 қазандағы бағамымен есептелді ($1 = 451,05 ₸).
| Күні | Аукцион | Көлік | Бағасы | Теңгемен |
|---|---|---|---|---|
| 1987 | АҚШ-тағы жаңа көлік бағасы | F40 | шамамен $400 000 | — |
| 2025 жылғы тамыз | RM Sotheby’s, Монтерей (АҚШ) | Michelotto жасаған F40 LM жарыс көлігі, шасси 95448 | $11 005 000 | ≈4,96 млрд ₸ |
| 2025 жылғы желтоқсан | RM Sotheby’s, Әбу-Даби | 1990 жылғы F40, шасси 83249, алғашқы иесі — Ален Прост | $3 886 250 | ≈1,75 млрд ₸ |
| 2026 жылғы қаңтар | Mecum, Киссимми (АҚШ) | Бахмандар коллекциясындағы 1992 жылғы F40, жүрісі 458 миль (737 км) | $6 600 000 | ≈2,98 млрд ₸ |
| 2026 жылғы 15 тамыз | RM Sotheby’s, Монтерей (АҚШ) | 1991 жылғы F40, шасси 87345, алғашқы иесі — Ли Якокка, жүрісі 320 миль (515 км) | $8 365 000 | ≈3,77 млрд ₸ |
Жарыс нұсқаларының бағасы бөлек. 2025 жылы $11 млн-ға сатылған F40 LM — Michelotto жасаған сол 19 көліктің бірі, қуаты 760 ат күшіне жуық. Мұндай бағалар F40-ты әлемдегі ең қымбат көліктермен бір қатарға қояды, бірақ әзірге алғашқы ондыққа кірмейді.
Мұрагерлері: F50-ден F80-ге дейін
F40 он жылда бір рет дерлік шығатын «басты» Ferrari-лер қатарын бастап берді. 1995 жылғы F50 «Формула-1» болидінің V12 моторын алды, 2002 жылғы Enzo-ның шанағы толығымен көміртектен жасалды, 2013 жылғы LaFerrari гибрид жүйесін алды. F40-тан кейін Ferrari жиырма жылдан астам уақыт жол көліктеріне турбина қоймады, тек 2014 жылы California T шықты. Бүгін турбомоторлар марканың дерлік барлық моделінде тұр. Ал 2024 жылғы Ferrari F80 алдыңғы доға үстіндегі панелімен F40-қа тікелей сілтеме жасайды. Әрі ол да бір кездегі F40 сияқты V12-сіз шықты.
Бірақ F40-тың басты мұрасы — қандай да бір бөлшек емес, формула: салмағы аз, қуаты көп, көлік пен жүргізушінің арасында ешқандай сүзгі жоқ. Әр келесі «басты» Ferrari жылдамырақ, бірақ сезім жағынан оны бәрібір F40-пен салыстырады.
Ferrari F40 және Қазақстан
Қазақстанда F40 бар екені туралы ашық дерек жоқ: Kolesa.kz-тен мұндай көлікті сату туралы хабарландыру таба алмадық, ал ашық дереккөздерде қазақстандық иелері аталмайды. Ашық мәліметтерге қарағанда, елде Ferrari-дің ресми дилері де жоқ. Сондықтан F40-ты аукционнан іздеп, өзің алып келуге тура келеді.
Жеке тұлға өзіне $5 млн (шамамен 2,26 млрд ₸) тұратын F40 әкелді делік — жүрісі аз жақсы көлік қазір осындай бағада. Жеке тұлға бес жастан асқан көлік әкелсе, ЕАЭО-ның бірыңғай мөлшерлемесі бойынша кедендік төлем бағасынан емес, мотор көлемінен есептеледі, сондықтан 2936 «текше» үшін небәрі 7,4 млн ₸ ($16 мың) шамасында шығады. 3 литрден асатын моторлардан алынатын текше сантиметріне 100 теңгелік акциз F40-қа қатысты емес. Көлемі 2–3 литрлік мотор үшін утилизациялық алым — 1,1 млн ₸-дай, үш жастан асқан көлікті алғаш тіркеу алымы — 500 АЕК, яғни 2,2 млн ₸-дай. Ең үлкен шығын — сән-салтанат акцизі: 2026 жылдан бастап 18 000 АЕК-тен (77,85 млн ₸) қымбат көліктер алғаш тіркелгенде құнының 10%-ы алынады, бұл тағы 226 млн ₸-дай.
Сонда салық пен алым жалпы 236 млн ₸ шамасында (шамамен $524 мың), ал көлікпен бірге — 2,49 млрд ₸-дай, яғни $5,5 млн-ға жуық. Есептің шарттары: көлікті жеке тұлға өз пайдасына әкеледі, құны — жеткізу мен аукцион комиссиясынсыз сатып алу бағасы, сән-салтанат акцизі пайдаланылған көлікке де қолданылады. Нақты соманы кеден мен салық органы анықтайды.
Ferrari F40 сипаттамалары
| Қозғалтқыш | Tipo F120A, цилиндрлері 90° бұрышпен орналасқан V8, 2,9 л (2936 см³), аралық салқындатқышы бар екі турбокомпрессор, қысымы 1,1 бар; 7000 айн/мин-та 478 ат күші (352 кВт), 4000 айн/мин-та 577 Н·м; американдық нұсқасы — 484 ат күші |
| Беріліс қорабы | 5 сатылы механикалық |
| Жетек | артқы, мотор кабинаның артында бойлай орналасқан |
| Шанақ | кевлар панельдер желімделген болат құбыр рама; есіктер, капот пен жүкжай қақпағы көміртекті пластиктен; әйнектері поликарбонаттан |
| Аспа | алдында да, артында да қос көлденең иінтірек |
| Шиналар | F40-қа арнап жасалған Pirelli P Zero |
| 0–100 км/сағ | 4,1 с (Ferrari дерегі), 4,7 с (1988 жылғы тәуелсіз өлшем) |
| 0–200 км/сағ | 12 с (Ferrari дерегі) |
| Ең жоғары жылдамдық | 324 км/сағ (Ferrari дерегі), тәуелсіз өлшемдерде 315–321 км/сағ |
| Салмағы | 1254 кг (еуропалық нұсқа), 1369 кг (американдық) |
| Ұзындығы / ені / биіктігі / базасы | 4430 / 1970 / 1124 / 2450 мм |
| Ауа кедергісінің коэффициенті (Cx) | 0,34 |
| Шығарылған жылдары | 1987–1992 (жарыс нұсқалары — 1996 жылға дейін) |
| Таралымы | 1311–1315 көлік, оның 213-і АҚШ-қа; Michelotto жасаған 19 жарыс көлігі |
| Жаңа кездегі бағасы | шамамен $400 000 (1987 жыл) |
Қорытынды
F40 өз заманының ең жылдам көлігі болған жоқ, ең мұқият ойластырылғаны да емес: Porsche 959 технологиялырақ еді, ал бірнеше жылдан кейін McLaren F1 одан жылдам болып шықты. Бірақ F40 — Энцо Ферраридің ымырасыз айтқан соңғы сөзі. Ол жеңіл, гүрілдеген, турбиналары арқадан итеріп жібереді, ал жүргізушіні сақтандыратын бірде-бір жүйе жоқ.
Оны 400 данамен шығармақ болды, мың үш жүзден астам жасалды — сонда да бәріне жетпейді. Бағасы жиырма есеге жуық өсті, ал жаңа Ferrari-лерді F40-пен әлі ұзақ салыстыра береді.
Дереккөздер: Ferrari Magazine — F40 тарихы, Motor1 — Ferrari дерегі бойынша F40-тың 30 жылы, Wikipedia — Ferrari F40, Supercars.net — F40 нұсқаулығы, Sotheby’s — 2025 жылғы ең қымбат F40-тар, Classic.com — Ален Простың F40-ы Әбу-Дабиде, Octane — Mecum-дағы Бахмандар коллекциясы, duPont Registry — Монтерей 2026 қорытындысы, Classic.com — 317-лот, Монтерей 2026, Modern Car Collector — F40 қалай қымбаттады, The Autopian — Якокканың F40-ына қызмет көрсету, AutoGuide — Льюис Хэмилтонның F40-ы, Kolesa — Удай Хусейннің F40-ын іздеу, Almaty.tv — Ұлттық банктің 2026 жылғы 26 қазандағы бағамы, Finratings — 2026 жылғы кедендік рәсімдеу, Finratings — қымбат көліктерге акциз, Kolesa — 2026 жылғы утилизациялық алым, Digital Business — 2026 жылғы тіркеу алымдары.
