Ferrari

Ferrari — көлік емес, күтуді сататын сирек компания. 2025 жылы ол небәрі 13 640 автомобиль жөнелтті — автоөнеркәсіп өлшемімен бұл бірен-саран шығарылым — және олардан €1,6 млрд таза пайда тапты. Оның жарыс командасы 2008 жылдан бері титул алған жоқ, бірақ бәрібір «Формула-1»-дегі ең қымбат команда болып қала береді. 2026 жылы Ferrari-дің бірден үш оқиғасы бар: алғашқы электромобиль Luce, Льюис Хэмилтонның қызыл комбинезондағы екінші маусымы және Конструкторлар кубогындағы екінші орын үшін тартыс. Ал 3 қазанда Сепангта Хэмилтон квалификацияда екінші болып, поулды тек Red Bull-дың маусымдағы алғашқы поулын алған Ферстаппенге жол берді.

Энцо Феррари: көлік сатқанды ұнатпаған жарысшы

Энцо Феррари 1898 жылғы 18 ақпанда Моденада дүниеге келген. 1920 жылдан бастап ол Alfa Romeo атынан жарысқа шықты, ал алғашқы Гран-приін 1923 жылы Равеннада жеңіп алды. 1929 жылы ол Scuderia Ferrari-ді құрды — іс жүзінде Alfa Romeo-ның жарыс бөлімшесі болып жұмыс істеген жеке команда. Оның сапында сол дәуірдің жұлдыздары, соның ішінде Тацио Нуволари де болды.

Энцо жаман жарысшы емес еді, бірақ ұйымдастырушы ретінде теңдесі жоқ болып шықты. 1930-жылдардың басында ол рульден кетіп, толығымен командамен айналысты. Alfa Romeo басшылығымен қарым-қатынасы уақыт өте келе бұзылып, 1939 жылы Энцо кетті де, 13 қыркүйекте Моденада Auto Avio Costruzioni компаниясын құрды. 1943 жылдан бері база Маранеллода орналасқан — Ferrari әлі күнге дейін сонда.

Эмблемадағы шапқан айғыр — маркетингтен туған дүние емес. Энцо бұл белгіні Бірінші дүниежүзілік соғыстың итальяндық ұшқыш-асы Франческо Баракканың символынан алды: Баракканың анасы ұлына шапқан айғыр бейнеленген алқа сыйлаған, ал ұшқыш 1918 жылы қаза тапты. Ferrari зауыт көліктерінде айғыр алғаш рет 1947 жылы пайда болды.

1947: Ferrari есімі бар алғашқы көлік

Өз маркасымен шыққан алғашқы автомобиль 1947 жылғы 125 S болды. Ол алғашқы маусымның өзінде бірнеше жарыста жеңді, ал компанияның формуласы бірден қалыптасты: жол көліктері жарыс бағдарламасын қаржыландыру үшін керек. Энцо көлікті жарыс үшін сататынын ашық айтатын, керісінше емес.

1950 жылдан бері Scuderia «Формула-1» әлем чемпионатына қатысып келеді — бұл бірде-бір маусымды жіберіп алмаған жалғыз команда. Дебют 1950 жылғы Монако Гран-приінде өтті, алғашқы жеңіс 1951 жылы Ұлыбритания Гран-приінде келді.

1956 жылы Энцо жеке қасіретті басынан өткерді: бәрі Дино деп атайтын ұлы Альфредо бұлшықет дистрофиясынан қайтыс болды. Кейін V6 моторлы көліктер желісі оның есімімен аталды. Екінші ұлы Пьеро 1945 жылы туды; отбасы оны ресми түрде тек 1978 жылдан кейін ғана мойындай алды, ал Феррари тегін ол 1990 жылы алды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Пьеро компанияның 10%-ын мұраға алды және 1989 жылдан бері оның вице-төрағасы болып келеді.

Ford, Fiat және тәуелсіздік үшін күрес: 1963–1988

1963 жылы Энцо компанияны Ford-қа шамамен $18 млн-ға сатуды ұсынды, бірақ соңғы сәтте бас тартты: америкалықтар жарыс бағдарламасын бақылағысы келді. Ашуға булыққан Генри Форд II Ferrari-ді жеңе алатын көлік жасауды бұйырды — осылайша 1966 жылдан 1969 жылға дейін Ле-Манды қатарынан төрт рет жеңген GT40 пайда болды. Бұл оқиға «Ford Ferrari-ге қарсы» фильмінің негізіне алынды.

Ымыра Италияда табылды. 1969 жылы Fiat Ferrari-дің 50%-ын сатып алды, ал Энцо жарыстарға толық бақылауды сақтап қалды. Энцо Феррари 1988 жылғы 14 тамызда Маранеллода 90 жасында қайтыс болды. Ол дүниеден өткен соң Fiat-тың үлесі 90%-ға дейін өсті. Энцо тұсында команда «Формула-1»-де 9 жеке және 8 командалық титул жеңіп алды.

Монтедземоло мен Шумахер дәуірі: 1991–2014

1991 жылы компанияны Лука ди Монтедземоло басқарды, ол оны 23 жыл бойы басқарды. Оның тұсында Ferrari тарихындағы ең табысты жарыс кезеңін бастан кешірді.

Жарыстағы басты шешім 1993 жылы Жан Тодттың команда басшысы болып, ал 1996 жылы Михаэль Шумахердің келуі болды. Нәтиже Ferrari тарихындағы ең үстем кезеңге айналды:

• Конструкторлар кубогы қатарынан алты жыл — 1999 жылдан 2004 жылға дейін;
• Шумахердің қатарынан бес жеке титулы — 2000 жылдан 2004 жылға дейін;
• Шумахердің Ferrari құрамындағы 72 жеңісі;
• 2007 жылы Кими Райкконеннің титулы және 2008 жылғы Конструкторлар кубогы — әзірге команда тарихындағы соңғылары.

Қатар жол бөлімшесі әр буынға бір-бірден флагман суперкар шығарды: 288 GTO (1984), F40, F50, Enzo және LaFerrari. Бүгін бұл желіні F80 жалғастырып отыр.

Биржа және Fiat-тан бөліну: 2014–2018

2014 жылы Монтедземоло кетіп, Ferrari-ді Fiat Chrysler басшысы Серджио Маркионне басқарды. Ол компанияны биржаға шығарды: 2015 жылы акциялар Нью-Йоркте RACE тикерімен $52-дан орналастырылды, ал 2016 жылы Ferrari Fiat Chrysler Automobiles құрамынан түпкілікті бөлінді. Маркионне Ferrari-ді нарық содан бері автоөндірушіден гөрі люкс бренд ретінде бағалайтын компанияға айналдырды.

2018 жылы Маркионне қызметінен кетті. Төраға болып Аньелли әулетінен шыққан Джон Элканн, бас директор болып Луи Камиллери тағайындалды. 2021 жылдың қыркүйегінен бері компанияны Бенедетто Винья басқарады — Пиза университетінің физигі, CERN-де жұмыс істеген және STMicroelectronics-тің бұрынғы топ-менеджері. Оның командасы кейін Nintendo Wii контроллерлері мен iPhone-ға орнатылған үш осьті акселерометрді жасады, ал Виньяның өзінде 200-ден астам патент бар. Автоөнеркәсіптен емес, жартылай өткізгіштер саласынан келген адам — Ferrari-дің қайда бет алғанын көрсететін белгі.

Модель қалай жұмыс істейді

Ferrari тапшылықтан табыс табады. Көлік әрқашан сатып алғысы келетіндерден аз шығарылады, ал ең қалаулы модельдер тек сенімді клиенттерге ғана сатылады. Жаппай өндіретін автокомпанияларда жоқ маржа осыдан шығады: 2025 жылы операциялық пайда түсімнің 29,5%-ын құрады.

• Көліктер мен қосалқы бөлшектер — 2025 жылы €6,005 млрд, бизнестің негізі.
• Демеушілік, коммерция және бренд — €820 млн (жылына +22%): бұған команда демеушілері, «Формула-1»-ден түсетін табыс, лицензиялар мен киім кіреді.
• Басқалары — €321 млн.

Бренд автосалондардан әлдеқайда ары жұмыс істейді: 30-ға жуық фирмалық бутик, лицензиялық көзілдірік, сағат пен парфюмерия, сондай-ақ екі тақырыптық саябақ — Әбу-Дабидегі Ferrari World (2010) және Испаниядағы Ferrari Land (2017). Компания өз бейнесін қатаң қорғайды: оның Deadmau5 диджейіне 458 Italia көлігін «мысық» жапсырмасымен безендіргені үшін қойған талабы және дизайнер Филипп Пляйнге 812 Superfast-ты жарнамада пайдаланғаны үшін берген сот талабы белгілі.

2025 жылғы сатылым географиясы: Еуропа, Таяу Шығыс және Африка — 6346 көлік, Америка — 3937, Азия мен Тынық мұхит өңірінің қалған бөлігі — 2416, құрлықтық Қытай, Гонконг және Тайвань — 941 (бір жылда 221-ге аз).

Scuderia Ferrari бүгін

Scuderia «Формула-1»-дегі ең көп титул жеңген команда болып қала береді: 16 Конструкторлар кубогы және 15 жеке титул. Wikipedia деректері бойынша, оның есебінде 250-ге жуық жеңіс және бәрінен көп поул мен ең жылдам айналым бар. Forbes 2025 жылдың қарашасында команданы $6,5 млрд-қа бағалады — барлық командалар арасында бірінші орын — $670 млн түсіммен.

2023 жылдан бері команданы Фредерик Вассёр басқарады. 2024 жылы HP титулдық демеуші болды — команда Scuderia Ferrari HP деп аталады. Онжылдықтың басты трансфері — Льюис Хэмилтонның 2025 жылы Mercedes-тен ауысуы. Алғашқы маусым ауыр өтті: Ferrari 398 ұпаймен төртінші орын алды, ал Хэмилтон осы командада өнер көрсету арманы мен нақты нәтижелер арасындағы алшақтықты көтеру қиын екенін мойындады.

«Формула-1»-ден бөлек, Ferrari төзімділік жарыстарына оралды. 499P гиперкары «Ле-Манның 24 сағатын» 2023 жылы (58 жылда алғаш рет) және 2024 жылы жеңіп алды, ал 2025 жылы Ferrari төзімділік жарыстарынан әлем чемпионатында (WEC) өндірушілер мен пилоттар арасындағы титулдарды алды.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

• «Формула-1»-дегі құрғақшылық. Соңғы жеке титул — 2007 жыл, командалық титул — 2008 жыл. Содан бері команданың бес басшысы ауысты, олардың ішінде Стефано Доменикали, Маурицио Арривабене және Маттиа Бинотто бар.
• Қытай. 2025 жылы Қытайға, Гонконг пен Тайваньға жеткізілім 20%-ға жуық қысқарды.
• Инвесторлардың күмәні. 2026 жылғы 26 мамырда Luce таныстырылғаннан кейін акциялар 6,3%-ға, €290,45-ке дейін құлады: нарық электрлі Ferrari V12 сиқырын сақтай алатынына сенімді болмады.
• Ford. 1963 жылғы мәміледен бас тарту Ле-Мандағы көпжылдық жеңіліске ұласты — киноға айналған өркөкіректік сабағы.

Luce: алғашқы электрлі Ferrari

2026 жылғы 26 мамырда Римде Ferrari өзінің алғашқы толық электрлі автомобилі Luce-ты көрсетті. Ол Италия президенті Серджо Маттареллаға таныстырылды. Дизайнды Джони Айв пен Марк Ньюсонның LoveFrom бюросы әзірледі: Айв көп жыл бойы Apple-дің бас дизайнері болған.

• бес орын — бес орындық алғашқы Ferrari;
• сағатына 100 км-ге дейін 2,5 секундта үдейді, ең жоғары жылдамдығы — сағатына 310 км-ден астам;
• батареясы 122 кВт·сағ, жүріс қоры — 530 км-ден астам;
• салмағы — 2,26 т, 10%-дан 80%-ға дейін 20–25 минутта зарядталады;
• Маранеллодағы жаңа зауытта жиналады, алғашқы жеткізілімдер — 2026 жылдың соңында.

Виньяның айтуынша, Luce-қа берілетін тапсырыстардың жартысы жаңа клиенттерден түседі деп күтілуде. Ferrari-дегі электрлендіру бұрынырақ басталған: 2019 жылы SF90 Stradale қосылатын гибриді, 2021 жылы 296 шықты. Гибридтермен Ferrari-дің бұрынғы техникалық директоры, қазір Porsche-ны басқаратын Михаэль Лайтерс да жұмыс істеген.

Сатып алушы мен жанкүйер үшін бұл нені білдіреді

Ferrari сатып алу — «салонға кіре салу» емес. Ең қалаулы модельдер тұрақты клиенттер арасында бөлінеді, кезек жылдарға созылады, ал жаңа көліктің бағасы пәтермен салыстыруға болатын сомадан басталады. 2025 жылы Ferrari Amalfi-ді таныстырғанда digitalbusiness.kz бастапқы €260 мың шамамен 159 млн теңге, яғни Алматының Бостандық ауданындағы үш бөлмелі пәтердің бағасы екенін есептеп шықты.

Жанкүйер үшін бәрі қарапайым әрі қолжетімді: 2026 жылы «Формула-1» жарыстары Қазақстан үшін ыңғайлы уақытта өтеді, ал Малайзияның Сепанг трассасына көшірілген Бахрейн Гран-приі 4 қазанда Астана уақытымен 12:00-де басталады. Хэмилтон оны екінші орыннан, Шарль Леклер төртінші орыннан бастайды.

Ақша

Компанияның 2026 жылғы 10 ақпандағы есебіне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Ferrari түсімі 7%-ға өсіп, €7,146 млрд-қа жетті. EBITDA €2,772 млрд (маржа 38,8%), операциялық пайда — €2,110 млрд, таза пайда — €1,6 млрд (+5%) болды. Бұл ретте жеткізілім сәл азайды: бір жыл бұрынғы 13 752-нің орнына 13 640 көлік — компания азырақ, бірақ қымбатырақ сатты.

Салыстыру үшін, 2024 жылы түсім €6,677 млрд, таза пайда €1,526 млрд болған. 2026 жылға Ferrari нарықты шамамен €7,5 млрд түсімге бағдарлап отыр. 2024 жылғы жағдай бойынша ең ірі акционерлер — Аньелли әулетінің Exor холдингі (капиталдың 24,65%-ы және дауыстардың 36,48%-ы) және Пьеро Феррари (тиісінше 10,48% және 15,51%).

Кім басқарады

• Джон Элканн — 2018 жылдан бері төраға, Exor басшысы.
• Бенедетто Винья — 2021 жылдың қыркүйегінен бері бас директор.
• Пьеро Феррари — вице-төраға, негізін қалаушының ұлы.
• Фредерик Вассёр — 2023 жылдан бері Scuderia Ferrari басшысы.

2024 жылғы деректер бойынша компанияда 5435 адам жұмыс істейді.

Қызықты деректер

• 1947 жылы Ferrari 3 көлік шығарды. 2019 жылдың соңына қарай бүкіл тарихында 219 062 автомобиль жасалып, сатылған.
• Rosso corsa — Италияның тарихи жарыс түсі. 1990-жылдардың басында жаңа Ferrari-лердің 85%-ы қызылға боялса, 2012 жылы бұл үлес шамамен 40%-ға түсті.
• Ferrari — 1950 жылдан бері «Формула-1» әлем чемпионатының барлық маусымына қатысқан жалғыз команда.
• Зауыттың жанындағы Фьорано жеке сынақ трассасы 1972 жылы салынған.
• Шапқан айғыр Ferrari зауыт көлігінде алғаш рет 1947 жылы пайда болды, эмблеманың тікбұрышты нұсқасы да сол жылдан бері қолданылады.

Қазір не болып жатыр (2026)

2026 жыл Ferrari үшін ұзақ уақыттағы ең сәтті жыл болды. Хэмилтон қызыл көліктегі алғашқы жеңісін 14 маусымда Барселона-Каталония Гран-приінде алды, Шарль Леклер 5 шілдеде британдықтар үшін үй жарысы саналатын Ұлыбритания Гран-приін жеңді. 23 кезеңнің 15-інен кейін Ferrari Конструкторлар кубогында 378 ұпаймен екінші орында келеді, тек Mercedes-тен (538) қалып отыр. Хэмилтон жеке есепте үшінші (199 ұпай), Леклер — бесінші (179).

Биылғы титул, сірә, Mercedes-ке бұйырады, бірақ McLaren-мен екінші орын үшін тартыс пен Red Bull Racing-тің серпілісі маусым соңына дейін қызықты сақтап тұр. Трассадан тыс басты сынақ — жыл соңындағы Luce-тың алғашқы жеткізілімдері: клиенттердің электрлі Ferrari-ді қалай қабылдайтынына Маранеллоның бензинсіз дәуірде өз сиқырын сақтай алатыны байланысты.

Дереккөздер: Wikipedia — Ferrari, Wikipedia — Scuderia Ferrari, Wikipedia — Энцо Феррари, Wikipedia — Пьеро Феррари, Wikipedia — Бенедетто Винья, Wikipedia — Ford GT40, Ferrari — 2025 жылғы қаржылық нәтижелер, Forbes — F1-дің ең қымбат командалары 2025, Khaleej Times — Ferrari Luce таныстырылымы, Wikipedia — 2026 жылғы Формула-1 маусымы, RaceFans — 2026 жылғы Әзербайжан Гран-приінен кейінгі ұпайлар, Digital Business — Ferrari Amalfi-дің теңгедегі бағасы