Anthropic

Anthropic — Claude модельдерін жасаушы және OpenAI-дың басты бәсекелесі болып табылатын американдық ЖИ компаниясы. Оны жасанды интеллектіні абайлап құру керек деп есептеп, OpenAI-дан кеткен адамдар құрды. Бес жылдан кейін «сақ» зертхана тарихтағы ең жылдам өскен компаниялардың біріне айналды: жылдық түсім қарқыны $65 млрд-тан асты, бағасы $965 млрд, IPO-ға өтінім және Пентагонмен ашық қақтығыс. Ал 2026 жылғы қазанда Сэм Альтман OpenAI мен Anthropic көзқарастарының айырмашылығын «үлкен» деп тура атады — екі компанияның ЖИ-ді қалай реттеу керектігі туралы дауы индустрияның басты сюжетіне айналды.

Шығу тегі: OpenAI-дан кету

Anthropic 2021 жылғы 26 қаңтарда Сан-Францискода тіркелді. Негізін қалаушылар жетеу, бәрі де OpenAI-дан келген. Басында — ағалы-қарындас Дарио және Даниэла Амодеи. Дарио OpenAI-да зерттеулер жөніндегі вице-президент болған. Олармен бірге Джаред Каплан, Джек Кларк, Крис Ола, Бен Манн, Сэм Маккэндлиш және Том Браун кетті.

Кетудің себебі — OpenAI бағыты туралы келіспеушіліктер. Anthropic-ті құрушылар қауіпсіздік әзірлеудің қасында емес, оның дәл ортасында тұруын қалады. Сондықтан компания алғашқы күннен Public Benefit Corporation — жарғысы бойынша тек акционерлердің ғана емес, қоғамның да мүддесін ескеруге міндетті қоғамдық пайда корпорациясы ретінде тіркелді.

Алғашқы ақша және Claude: 2021–2023

2021 жылғы мамырда компания $124 млн бастапқы қаражат тартты. 2022 жылғы сәуірде — $580 млн-дық раунд, оның $500 млн-ын Сэм Бэнкман-Фридтің FTX криптобиржасы берді.

Өзінің басты технологиялық идеясын Anthropic Constitutional AI — «конституциялық ЖИ» деп атады. Модель тек адамдардың бағалауынан ғана емес, жазбаша қағидалар жинағынан да үйренеді және солар бойынша өз жауаптарын өзі тексереді. Алғашқы «конституцияның» дереккөздерінің бірі ретінде Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы пайдаланылды.

2023 жылғы наурызда алғашқы Claude шықты — алдымен тек мақұлданған пайдаланушыларға. 2023 жылғы шілдеде көпшілікке ашық Claude 2 пайда болды. Сол жылы компанияға алпауыттар келді: қыркүйекте Amazon $4 млрд-қа дейін салуға уәде берді, қазанда Google $500 млн салып, тағы $1,5 млрд уәде етті.

Өсу: 2024–2025

2024 жылғы наурызда үш модельден тұратын Claude 3 отбасы шықты — Opus, Sonnet және Haiku, ең қуаттысынан ең жылдамына дейін. Маусымда Anthropic-ті бағдарламашылардың сүйіктісіне айналдырған Claude 3.5 Sonnet шықты. 2024 жылғы қарашада Amazon тағы $4 млрд салып, жалпы соманы $8 млрд-қа жеткізді, ал AWS компанияның басты бұлттық серіктесіне айналды.

2025 жыл агенттер жылы болды. Мамырда Claude Opus 4 және Sonnet 4 шықты, ал Claude Code — терминалда кодты өзі жазып, түзететін ЖИ-агент — жалпыға қолжетімді болды. Раундтар бірінен соң бірі жалғасты:

• 2025 жылғы наурыз: $61,5 млрд бағамен $3,5 млрд-тық E сериясы.
• 2025 жылғы қыркүйек: $183 млрд бағамен $13 млрд-тық F сериясы.
• 2025 жылғы қазан: Google-мен миллион TPU тензорлық процессорына қолжетімділік туралы мәміле.
• 2025 жылғы қараша: Microsoft пен Nvidia $15 млрд-қа дейін инвестиция жариялады, ал Anthropic Azure-дан $30 млрд-тық есептеу қуатын сатып алуға міндеттенді.

2026: Mythos, Пентагон және триллиондық бағалар

2026 жылғы ақпанда Anthropic $380 млрд бағамен $30 млрд-тық G сериясын жауып, Claude Opus 4.6 және Sonnet 4.6 модельдерін шығарды. Сол кезде компания алғаш рет Супербоулда жарнама көрсетті — Claude-тың өзінде жарнама болмайды деген уәдемен.

Сонымен қатар оның тарихындағы ең қатаң қақтығыс басталды. 2025 жылдың жазында АҚШ Қорғаныс министрлігі Anthropic-пен $200 млн-дық келісімшартқа қол қойды, бірақ компания шарт қойды: Claude-ты ел ішіндегі жаппай бақылауға және толық автономды қаруға пайдалануға болмайды. 2026 жылғы ақпанда министр Пит Хегсет шектеулерді алып тастауды талап етті. 26 ақпанда Anthropic бас тартты, келесі күні Дональд Трамп федералдық ведомстволарға оның өнімдерін қолдануды тоқтатуды бұйырды, ал 5 наурызда Пентагон компанияны ресми түрде «жеткізу тізбегі үшін тәуекел» деп таныды. 26 наурызда федералдық судья бұл шараларды «сөз бостандығы құқығын жүзеге асырғаны үшін классикалық кек алуға» ұқсас деп атап, уақытша тоқтатты. Google, Amazon, Apple және Microsoft басшылары Anthropic-тің талап арызын қолдады.

2026 жылғы сәуірде компанияның ең қуатты моделі Claude Mythos шықты, оған қолжетімділік АҚШ-тағы серіктестермен шектелді. Мамырда Anthropic $965 млрд бағамен $65 млрд-тық H сериясын тартты. 1 маусымда компания АҚШ Бағалы қағаздар жөніндегі комиссиясына IPO құжаттарын құпия түрде тапсырды.

Модель қалай жұмыс істейді

Anthropic екі нәрседен табыс табады. Біріншісі — адамдар мен компанияларға арналған Claude жазылымдары: тегін тарифтен корпоративтік жоспарларға дейін. Екіншісі және ең бастысы — API: әзірлеушілер мен корпорациялар Claude-ты өз өнімдеріне, соның ішінде Amazon Bedrock және Google Cloud бұлттары арқылы енгізіп, өңделген әр токен үшін төлейді. Жеке әңгіме — Claude Code: бағдарламашыларға арналған агент компанияның ең жылдам өсіп келе жатқан өнімдерінің біріне айналды.

Шығындар да орасан. Модельдерді оқыту мен іске қосу гигаватт қуатты талап етеді, сондықтан Anthropic Google, Amazon, Microsoft, AMD және дата-орталық құрылысшыларымен ондаған миллиард долларлық мәмілелер жасайды.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

• Қарақшылық кітаптар. 2024 жылғы тамызда жазушылар сотқа берді: Anthropic модельдерді қарақшылық жолмен көшірілген кітаптарда да оқытқан. 2025 жылғы маусымда судья заңды сатып алынған кітаптарда оқыту — адал пайдалану, ал қарақшылық көшірмелерде — жоқ деп шешті. 2025 жылғы қыркүйекте компания $1,5 млрд, яғни кітап басына шамамен $3000 төлеуге келісті. Бұл АҚШ тарихындағы авторлық құқық бойынша ең ірі реттеу.
• Музыкалық баспагерлер. 2023 жылғы қазаннан бері Universal Music және басқа баспагерлердің ән мәтіндеріне байланысты талап арызы жалғасып келеді.
• Claude арқылы кибершабуыл. 2025 жылғы қарашада Anthropic Қытай мемлекетімен байланысты хакерлер өздерін қорғаныс мамандары ретінде көрсетіп, Claude-ты шамамен 30 ұйымға автоматтандырылған шабуыл жасау үшін пайдаланғанын хабарлады.
• Пентагонмен соғыс. Бақылау мен автономды қарудан қағидатты түрде бас тарту компанияға федералдық келісімшарттардан айырылу мен «қара тізімге» түсу құнына түсті.

Бұл Қазақстан үшін нені білдіреді

Қазақстанның Anthropic-те тікелей мүддесі бар: ҚР Ұлттық банкінің Ұлттық инвестициялық корпорациясы компанияға F және G сериялары раундтарында $25 млн салды. Kazinform мәліметінше, бұл — елдің ірі әлемдік ЖИ компаниясындағы алғашқы тікелей үлесі. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов мұның ұзақ мерзімді стратегия және «болашақ экономиканың негізін қалыптастыратын» компанияларға қатысу екенін түсіндірді. Алғашқы салымнан бері Anthropic бағасы $183 млрд-тан $965 млрд-қа дейін өсті.

Компанияның елдерге қатысты қатаң ұстанымы да бар: 2025 жылғы қыркүйекте Anthropic негізінен Қытай, Ресей, Иран және Солтүстік Корея құрылымдарына тиесілі компанияларға қолжетімділік сатуды тоқтататынын жариялады.

Ақша

Bloomberg мәліметінше, 2026 жылғы шілденің соңына қарай Anthropic-тің жылдық түсім қарқыны $65 млрд-тан асты — бұл шамамен $9 млрд болған 2025 жылдың соңымен салыстырғанда жеті еседен астам жоғары. 2026 жылғы екінші тоқсандағы алдын ала түсім — бір жыл бұрынғы $787 млн-ға қарсы $11,5 млрд.

• 2025 жылғы наурыз: $61,5 млрд баға.
• 2025 жылғы қыркүйек: $183 млрд.
• 2026 жылғы ақпан: $380 млрд.
• 2026 жылғы мамыр: $965 млрд.

Кім басқарады

CEO — OpenAI-дың зерттеулер жөніндегі бұрынғы вице-президенті Дарио Амодеи. Президент — оның қарындасы Даниэла Амодеи. Бас ғылыми қызметкер — Джаред Каплан, өнім жөніндегі директор — Instagram-ның негізін қалаушылардың бірі Майк Кригер. Компанияда шамамен 2500 қызметкер жұмыс істейді. Оның қатарында Нобель сыйлығының лауреаты Джон Джампер, зерттеуші Андрей Карпаты және OpenAI-да ЖИ-ді теңестіру бағытының бұрынғы жетекшісі Ян Лейке бар.

Қызықты деректер

• Білім беру кеңесі. 2025 жылғы тамызда Anthropic Йель университетінің бұрынғы президенті Рик Левин басқаратын жоғары білім беру жөніндегі консультативтік кеңес құрды.
• Кітаптарды сканерлеу. Project Panama аясында компания миллиондаған қағаз кітапты сатып алып, мұқабаларын кесіп, беттерін сканерлеген. Сот мұны заңды деп таныды.
• Қытайлықтарға айыптау. 2026 жылғы ақпанда Anthropic DeepSeek, Moonshot AI, MiniMax және Alibaba Cloud-ты ондаған мың жалған аккаунт арқылы Claude білімін «көшіріп алды» деп айыптады.
• Сатып алулар. 2025 жылғы желтоқсанда Anthropic Claude Code жұмысын жылдамдату үшін Bun стартапын, ал 2026 жылғы мамырда Stainless-ті сатып алды.

Қазір не болып жатыр (2026)

2026 жылғы қыркүйекте Дарио Амодеи ЖИ компанияларын ең қуатты модельдерін жетілдіруді әдейі баяулатуға шақырған эссе жариялады. Ол үш қадам ұсынды: зертханалардың ішіндегі тәуелсіз бағалаушылар, демократиялық елдер үшін ортақ қауіпсіздік стандарттары және ЖИ-дің қауіпті мүмкіндіктеріне халықаралық шектеулер. InvestmentNews мәліметінше, Anthropic листинг үшін Nasdaq-ты таңдап, шамамен $2 трлн бағамен IPO-ны талқылаған.

Компанияның ұстанымы — сақтық пен қатаң ережелер — OpenAI тәсілінен барған сайын алшақтап барады. Сэм Альтман Politico-ға берген сұхбатында қуатты ЖИ-ді бір зертхана бақылайтын сценарийді «мүлдем қабылдауға болмайтын» деп атап, бұл тұрғыда OpenAI мен Anthropic көзқарастарының қатты ерекшеленетінін мойындады. Бір зертханадан шыққан бұрынғы әріптестердің дауы енді бүкіл индустрия қандай ережелермен өмір сүретінін анықтайды.

Дереккөздер: Wikipedia — Anthropic, Anthropic — компания туралы, Bloomberg Government — $65 млрд түсім қарқыны, InvestmentNews — Амодеи эссесі және IPO жоспарлары, Kazinform — Қазақстан Anthropic акционері болды, Quartz — OpenAI мен Anthropic алшақтығы