Дарио Амодеи

Дарио Амодеи — Claude ЖИ-модельдерін жасайтын Anthropic компаниясының негізін қалаушылардың бірі әрі CEO-сы. Бес жылда ол OpenAI-дан шыққандардың стартабын әлемдегі ең қымбат жеке компаниялардың біріне айналдырды: 2026 жылы мамырда инвесторлар Anthropic-ті $965 млрд-қа бағалады. Сонымен бірге Амодеи технологияның қаупі туралы ЖИ зертханаларының кез келген басшысынан көп айтады, ал 2026 жылы Пентагонмен ашық қақтығысқа барды.

Шығу тегі және отбасы

Амодеи 1983 жылы Сан-Францискода туған. Әкесі Риккардо Тосканадағы Масса-Мариттима қалашығынан шыққан былғары шебері болған. Анасы Елена Энгель — Чикагода туған еврей отбасының қызы, кітапханаларда жоба жетекшісі болып істеген. Одан төрт жас кіші қарындасы Даниэла кейін бизнестегі серіктесіне айналды.

Дарио 23 жаста болғанда әкесі С гепатитінен қайтыс болды. Көп ұзамай бұл ауруды емдеуге болатын дәрі шықты. Амодеи медициналық зерттеулерді жеделдететін ЖИ-ге сенуінің бір себебі осы оқиға дейді.

Физика және ми (2000–2014)

2000 жылы Lowell High School оқушысы физикадан олимпиадада АҚШ құрамасына енді. Оқуды Калтехте бастап, физика бойынша бакалавр дәрежесін Стэнфордта алды. Одан кейін Принстон болды: магистратура, ал 2011 жылы биофизика бойынша докторлық диссертация. Жұмыс электрофизиологияға — нейрондардың тұтас желілері қалай әрекет ететініне арналды. Бұл үшін ол 2007 жылдан бері стипендиаты болған Hertz қорының сыйлығын алды.

Принстоннан кейін Амодеи Стэнфордтың медицина мектебінде постдок болып істеді. Шынайы миды зерттеуден жасанды нейрожелілерге дейін бір-ақ қадам қалған еді.

Baidu және OpenAI (2014–2020)

2014 жылдың қарашасынан 2015 жылдың қазанына дейін Амодеи қытайлық Baidu-да ЖИ-мен айналысты. 2016 жылы OpenAI-ға келіп, зерттеулер жөніндегі вице-президентке дейін көтерілді. Forbes оны адамдардың пікіріне негізделген арматуралық оқыту (RLHF) әдісінің авторларының бірі деп атайды. Бүгінде ірі чат-боттардың барлығына жуығы осы әдіспен бапталады.

OpenAI ішінде компанияның қай бағытпен жүретіні туралы келіспеушілік күшейе берді. Ақыры Амодеи кетіп, өз зертханасын ашуды шешті.

Anthropic (2021 жылдан бері)

2021 жылы Дарио Амодеи OpenAI-дағы алты бұрынғы әріптесімен, соның ішінде қарындасы Даниэламен бірге Anthropic-ті құрды. Ол CEO, ал қарындасы президент болды. Ой мынадай еді: қуатты модельдер жасау, бірақ қауіпсіздікті бірінші орынға қою. Alphabet пен Amazon компанияның серіктесі әрі инвесторы болды.

Компания қарқынды өсті. 2025 жылдың соңында Series F раундында ол $183 млрд-қа, 2026 жылы ақпанда шамамен $380 млрд-қа, ал 2026 жылы мамырда $965 млрд-қа бағаланды. Компания туралы толығырақ — Anthropic досьесінде.

Эсселер мен ескертулер

Амодеи ЖИ болашағы туралы ұзақ мәтіндерімен танымал. 2024 жылы қазанда шыққан «Machines of Loving Grace» эссесінде ол ЖИ адамдардың өмірін қалай жақсартатынын сипаттап, демократиялық елдерге технологиядағы көшбасшылықты сақтау үшін «антанта» стратегиясын ұсынды. 2026 жылы қаңтарда «The Adolescence of Technology» шықты. Онда тәуекелдің бес түрі бар: жүйелердің бақылаудан шығуы мен қарудың таралуынан бастап авторитарлық режимдердің күшеюі мен экономикадағы дүмпулерге дейін.

Ол батыл болжамдардан тайынбайды. Амодеи ЖИ бір-бес жыл ішінде кеңседегі бастапқы деңгейлі жұмыс орындарының жартысын жойып жіберуі мүмкін, ал байлық «алтын ғасырдағыдан» да қатты шоғырланады деп ескерткен.

Қазақстанмен байланысы

Anthropic акционерлерінің арасында Қазақстан да бар. Ұлттық банктің Ұлттық инвестициялық корпорациясы 2025 жылдың соңында Series F раундында компанияға $25 млн салды, сол кезде баға $183 млрд еді. Бұл 2026 жылы мамырда белгілі болды. Бұл — Қазақстанның Anthropic-тегі алғашқы тікелей үлесі, ал бірнеше айда компанияның бағасы бірнеше есе өсті.

Ақша

Forbes дерегінше, 2026 жылғы 5 қазанда Амодеидің байлығы $15,5 млрд, бұл — әлемдегі 185-орын. Forbes оны байлығын өзі тапқан миллиардерлер қатарына жатқызады, ал табыс көзін тура атайды — жасанды интеллект.

Пентагонмен дау (2026)

2026 жылы ақпанда АҚШ қорғаныс министрлігі Anthropic модельдерін «кез келген заңды мақсатқа» пайдалану құқығын талап етті. Амодеи екі тыйымды — ел ішіндегі жаппай аңду мен толық автономды қаруға салынған шектеуді — алып тастаудан бас тартып, мұндай шартты «ар-ожданым таза күйде» қабылдай алмайтынын айтты.

27 ақпанда қорғаныс министрі Пит Хегсет Anthropic-ті «жеткізу тізбегіне қауіп» деп жариялады. Компания сотқа жүгінді. 26 наурызда федералдық судья уақытша тыйым шығарып, министрліктің әрекетін Бірінші түзетумен қорғалған ұстаным үшін «классикалық қудалау» деп атады. Бірақ 25 қыркүйекте Колумбия округінің апелляциялық соты Пентагонды қолдады, ал 5 қазанда әскерилер Anthropic өнімдерінен толық бас тартқанын мәлімдеді — Пентагонмен ажырасу туралы толығырақ. Claude орнына министрлік Google, xAI және OpenAI компанияларымен келісімшарт жасасты.

Жеке өмірі

Амодеи Сан-Францискода тұрады. 2014 жылдан бастап Камилла Кларкпен кездесіп, 2022 жылы үйленді.

Мойындалуы

• Hertz қорының стипендиясы (2007) және диссертация үшін Hertz сыйлығы (2011);
• Time журналының әлемдегі ең ықпалды 100 адам тізімі — 2025 және 2026 жылдар (2026 жылы қарындасымен бірге);
• Time Жыл адамы деп таныған «ЖИ сәулетшілерінің» бірі.

Қазір (2026 жылғы қазан)

2026 жылы 12 қыркүйекте Амодеи «We Must Pace the Frontier» эссесін жариялап, ЖИ зертханаларына қарқынды әдейі бәсеңдетуді ұсынды. Оның жоспары: тәуелсіз бағалаушыларға модельдер мен ішкі үдерістерге тұрақты қолжетімділік беру, АҚШ пен одақтастар арасында ортақ қауіпсіздік стандарттарын келісу, содан кейін жаһандық ережелерге, соның ішінде Қытаймен келіссөзге көшу. Бұл идеяны бәсекелес зертханалардың басшылары, оның ішінде OpenAI-дан Сэм Альтман қолдады.

Сонымен қатар Anthropic биржаға шығуға дайындалып жатыр. Бұл АҚШ-тағы қарашадағы аралық сайлаудан кейін күтіледі. ЖИ жарысының қаупі туралы бәрінен көп айтатын адам сол жарыстың басты қатысушыларының бірін IPO-ға алып барады.

Дереккөздер: Wikipedia — Dario Amodei, Forbes — Дарио Амодеидің профилі мен байлығы, Mediaweek — Time 100 тізімі, 2026, Finratings.kz — Қазақстан Ұлттық банкі Anthropic-ке $25 млн салды, VKTR — «We Must Pace the Frontier» эссесі, Runtime Wire — Пентагонмен қақтығыс хронологиясы, The Star — BBC дерегі бойынша Пентагон мәлімдемесі, Fortune — Anthropic IPO мерзімі