Барселона

2026 жылғы 4 қазанда «Барселонаның» әйелдер командасы жаңартылған «Камп Ноуға» шығып, «Реалды» 7:0 есебімен талқандады. Трибунада 40 533 адам отырды — бұл Лига F рекорды. Клаудия Пина үзіліске дейін төрт гол соқты. Бұдан бес ай бұрын Ханси Фликтің ерлер командасы қатарынан екінші рет чемпион атанды, ал Ламин Ямаль 19 жасында әлем чемпионы болды. 2021 жылы қарыз салдарынан Мессиді сақтап қала алмаған клуб қайтадан жеңіске жетіп жүр. Бірақ қарыз әлі тұр, Негрейра ісі сотта, ал стадион әлі салынып бітпеген. «Барселонаның» қалай құрылғанын және жеңіс жылдары да неге тыныштық таппайтынын талдап көрейік.

Шығу тегі: газеттегі хабарландыру (1899)

Бәрі қысқа бір хабарландырудан басталды. 1899 жылдың күзінде Каталонияда Жоан деп аталған швейцариялық Ханс Гампер Los Deportes газетіне хабарландыру берді: футбол ойнағысы келетіндерді іздеймін. 29 қарашада алғашқы кездесуге он бір адам келді. Осылай Foot-Ball Club Barcelona дүниеге келді.

Гампер әрі ойыншы, әрі президент, әрі клубтың басты қозғаушы күші болды. Ол 1930 жылы қайтыс болды, бірақ есімі қалды: клуб әр жаз сайын оның құрметіне Жоан Гампер трофейін ойнатады.

«Клубтан да артық»: Франко жылдары (1936–1975)

Més que un club — «Клубтан да артық» деген ұран жарнама агенттігінде туған жоқ. Франко диктатурасы кезінде «Барселона» каталондық болмыстың символына, каталон екеніңді ашық көрсетуге болатын орынға айналды. Оның бағасы шын еді. 1936 жылдың тамызында фалангистер клуб президенті Жозеп Суньолды өлтірді — Барселонада оны барселонизмнің шейіті деп атайды. 1938 жылы итальяндық авиацияның бомбалары клуб кеңсесінің ғимаратына түсті.

Соғыстан кейін клубты 1950 жылы келген венгр Ласло Кубала көтерді. Оның танымалдығының арқасында 1957 жылы 106 мыңнан астам орынға арналған «Камп Ноу» стадионы ашылды.

Кройф және Ла Масия (1973–1996)

Клуб тарихындағы басты тұлға — каталон емес, голландиялық. Йохан Кройф «Барселонаға» 1973 жылы әлемдік рекорд сомасына — 920 мың фунтқа ауысты. Алғашқы маусымда-ақ команда чемпионатты жеңіп алды, ал Кройф Еуропаның үздік футболшысы атанды. Әйгілі матч та болды: «Сантьяго Бернабеуде» 5:0.

Кройфтың клубтағы екінші өмірі 1988 жылы, бұл жолы бапкерлік орындықта басталды. Ол «Дрим Тимді» құрап, «Барселонаға» допты иелену арқылы ойнауды үйретті. 1992 жылы «Уэмблиде» Рональд Куман «Сампдорияның» қақпасына айып добын кіргізді — клуб тұңғыш рет Чемпиондар кубогын жеңіп алды.

Сонымен қатар 1979 жылы ашылған Ла Масия академиясы жұмыс істеді. Оның идеясы қарапайым: балалар алғашқы жылдардан бастап бірінші командамен бірдей схемада ойнайды. Гвардиола, Хави, Иньеста мен Месси осы академиядан шықты. 2010 жылы «Алтын доптың» үш финалисі де Ла Масия түлектері болып шықты.

Клуб сырттан жұлдыз әкелуді де білді. Бобби Робсон кезіндегі 1996/97 маусымы ПСВ-дан сатып алынған Роналдо Назарионың арқасында тарихта қалды.

Роналдиньо, Гвардиола және Месси (2003–2021)

2003 жылы Жоан Лапорта алғаш рет президент болды. Франк Райкаард пен Роналдиньо кезінде «Барселона» 2006 жылы Чемпиондар лигасын қайта жеңіп алды — финалда «Арсеналды» 2:1 есебімен ұтты.

Содан кейін Ла Масия түлегі әрі «Дрим Тим» ойыншысы Пеп Гвардиола келді. Төрт маусымда оның командасы 14 трофей жеңіп алды. 2009 жылы «Барселона» испан клубтарының ішінде алғаш болып требл жасады, ал желтоқсанға қарай маусымның барлық алты турнирін жеңді. Чемпиондар лигасын 2011 жылы да ұтты.

Мұның бәрінің ортасында Лионель Месси тұрды. Ол клуб үшін 778 матч ойнап, 672 гол соқты — «Барселона» тарихындағы ең көп. 2015 жылы, енді Луис Энрике кезінде, команда финалда «Ювентусты» 3:1 есебімен ұтып, алты жылда екінші треблін жасады.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар: қарыз, тұтқалар және Мессидің кетуі (2020–2022)

Құлдырау тез болды. 2020 жылдың қазанында президент Жозеп Бартомеу сенімсіздік вотумын күтпестен отставкаға кетті. 2021 жылдың наурызында Лапорта 54,28% дауыс жинап қайта оралды — және бухгалтерияны ашты. Қарыз 1,35 млрд еуро болып шықты, ал жалақы түсімнің 103%-ын жұтып отырды. Мұндай көрсеткіштермен Ла Лиганың қаржы ережелері Мессимен келісімшартты ұзартуға мүмкіндік бермеді. 2021 жылғы 5 тамызда клуб оны сақтап қала алмайтынын жариялады. «Барселонада» 21 жыл өткізген Месси ПСЖ-ге тегін кетті.

Жауап ретінде «тұтқалар» — palancas пайда болды. 2022 жылдың жазында клуб америкалық Sixth Street қорына Ла Лиганың телеқұқықтарынан түсетін табыстың 25%-ын 25 жылға сатты. Алғашқы 10% 207,5 млн еуро әкелді, келесі 15% — тағы 300 млн-нан астам. Barça Studios студиясы мен лицензиялық бизнестің бір бөлігі де инвесторларға өтті. Осы ақшаға Левандовски мен Рафинья келді.

Сол жылы клуб Spotify-мен келісімге қол қойды. 2022 жылдың шілдесінен бері стадион Spotify Camp Nou деп аталады, ал стриминг сервисінің логотипі форманың үстіне шықты. Агенттіктердің мәліметінше, бүкіл пакет шамамен 280 млн еуро деп бағаланған.

Тұтқалар тесікті жапты, бірақ ауруды емдеген жоқ. AP мәліметінше, Лапорта кезінде клуб қарызы 1,3 млрд-тан 2 млрд еуродан асты. Басты себеп — стадион құрылысы.

Модель қалай жұмыс істейді

«Барселона» — жеке компания емес. Клуб өз мүшелеріне, сосьостарға тиесілі: 2022 жылы олардың саны шамамен 143 мың болған. Олар бес жыл сайын президент сайлайды, сондықтан ешбір миллиардер клубты жай ғана сатып ала алмайды. Бұл әрі мақтаныш, әрі әлсіздік. Қиын сәтте ақшаны иесі әкелмейді — оны қарызға алуға немесе болашақ табысты сатуға тура келеді.

Бизнес осы модельдің айналасында құрылған:

• Бренд. Әлем бойынша 1270-тен астам ресми фан-клуб — пеньялар жұмыс істейді.
• Академия. Ла Масия трансферге кететін шығынды үнемдеп, Ямаль, Кубарси және Гави сияқты жұлдыздарды береді.
• Стадион. Жаңа «Камп Ноу» ақшаның басты көзіне айналуы тиіс: клуб қайта жаңартылған аренадан жылына шамамен 247 млн еуро табыс күтеді.
• Коммерция. Демеушілер, дүкендер, стадионға турлар және әлем бойынша Barça академиялары.

Қайта жаңарту және «Камп Ноуға» оралу (2023–2026)

Espai Barça жобасы 2023 жылғы 1 маусымда басталды. Оның құны — 1,73 млрд еуро, бас мердігері — түркиялық Limak. 2023 жылы Goldman Sachs банкі 20 инвестордан 1,45 млрд еуро қаржы тартты. Екі жылдан астам уақыт команда Монжуиктегі Олимпиялық стадионда ойнады.

2025 жылғы 10 тамызда оралу жоспарланған, бірақ лицензияны уақтылы ала алмады. Жаңа «Камп Ноудағы» алғашқы матч 2025 жылғы 22 қарашада өтті — 45 401 орынмен «Атлетикті» 4:0 есебімен ұтты. Құрылыс әлі жалғасып жатыр: 105 мың көрерменге арналған арена толықтай 2027 жылы дайын болуы тиіс. 2025 жылдың маусымында клуб 424 млн еуроға облигация шығарып, қарыздың бір бөлігін өтеуді 2033–2050 жылдарға ауыстырды.

Негрейра ісі: 2026 жылғы қазандағы жағдай

Клубтың үстіндегі ең ауыр көлеңке осы. 2001–2018 жылдары «Барселона» Хосе Мария Энрикес Негрейраның компанияларына ақша төлеп отырды — ол сол жылдары Испания федерациясы төрешілер техникалық комитетінің вице-президенті болған. Әр түрлі есептеулер бойынша, сөз 7,3-тен 8,4 млн еуроға дейінгі сома туралы болып отыр. Клуб төрешілік пен жас ойыншылар туралы талдамалық есептер сатып алғанын айтып, төрешілерді ешқашан сатып алмағанын қадап айтады.

• 2024 жылдың мамырында сот лауазымды тұлғаға пара беру айыбын алып тастады: испан заңы бойынша Негрейра мемлекеттік қызметші болып саналмайды. Тергеу спорттық сыбайлас жемқорлық бабы бойынша жалғасты.
• 2026 жылдың ақпанында Ла Лига басшысы Хавьер Тебас өз пікірінше клуб матчтарға ықпал ету үшін ақша төлемегенін, бірақ бұл төлемдер спорттық тұрғыдан жол берілмейтінін айтты.
• 2026 жылғы 1 қыркүйекте тергеу мерзімі аяқталды. Судья «Реалдың» оны тағы жарты жылға ұзарту туралы өтінішін қабылдамады, бірақ іс әлі ашық: қарашада куәлардан жауап алу жоспарланған.
• Marca мәліметінше, сот 2027 жылдың күзінде басталып, үкім 2027 жылдың соңына қарай шығуы мүмкін.

Сот «Барселонаның» кінәсін әзірге анықтаған жоқ. Бірақ бұл іс «Реалмен» қарым-қатынасты бұзып үлгерді — және бұл Суперлигаға да әсер етті.

Суперлига: барып-қайту жолы (2021–2026)

2021 жылы «Барселона» «Реалмен» бірге Еуропалық Суперлиганың негізін қалаушылардың бірі болды. Ағылшын клубтары, «Ювентус» және басқалары тез шығып кетті, ал мадридтіктер мен каталондар соңына дейін қалды. 2026 жылғы 7 ақпанда «Барселона» Суперлига компаниясына шығатыны туралы ресми хабарлап, УЕФА-мен жұмыс істейтін еуропалық клубтар бірлестігіне қайта оралды. Клуб себептердің бірі ретінде «Реалмен» бұзылған қарым-қатынасты атады. Нәтижесінде Мадрид жобада жалғыз қалды.

Флик пен Ламин Ямаль дәуірі (2024–2026)

2023 жылы клубқа чемпиондықты қайтарған Хавидің үш жылынан кейін, 2024 жылдың мамырында бапкерлік орындыққа немістің Ханси Флигі отырды. Ол алғашқы маусымда Ла Лиганы жеңіп алды — және мұны қайталады. 2026 жылғы 10 мамырда «Барселона» «Камп Ноуда» «Реалды» 2:0 есебімен ұтып, 29-шы титулын мерзімінен бұрын қамтамасыз етті. Голдарды Маркус Рэшфорд пен Ферран Торрес соқты. Сол күні Флик командаға қаралы күйде жетекшілік етті: матчтан бірнеше сағат бұрын әкесі қайтыс болған еді. Чемпиондықтан бөлек, маусым Испания суперкубогын әкелді. Екі сәтсіздік те «Атлетикомен» байланысты: мадридтіктер «Барсаны» Испания кубогының жартылай финалынан да, Чемпиондар лигасының ширек финалынан да шығарды.

Команданың басты тұлғасы — Ламин Ямаль. Ол 2007 жылғы 13 шілдеде Эсплугес-де-Льобрегатта туып, бірінші командада 15 жас 9 айында дебют жасады — 1922 жылдан бері клуб үшін одан жас ешкім ойнамаған. Одан әрі — рекорд артынан рекорд:

• Евро-2024 чемпионы және турнирдің үздік жас ойыншысы.
• Копа жүлдесін тарихта алғаш рет екі рет жеңіп алған.
• 18 жасында 2025 жылғы «Алтын доп» дауыс беруінде екінші орын.
• 2025 жылдың жазынан бері оныншы нөмірді киеді, келісімшарты — 2031 жылға дейін.
• 19 жас 6 күнінде 2026 жылғы әлем чемпионы.

2026 жылғы 19 шілдедегі әлем чемпионатының финалында Испания Аргентинаны 1:0 есебімен ұтты. 106-минуттағы жалғыз голды сол кезде әлі «Барселона» ойыншысы болған Ферран Торрес соқты. Одан бұрын әлем чемпионатының финалында барселоналықтардан тек Андрес Иньеста 2010 жылы гол соққан.

«Барселона Фемени»: клуб әлемдік алпауытты қалай құрды

Әйелдер командасы 1970 жылы «Барселона қаласының құрамасы» ретінде пайда болды. Ол клубтың ресми бөлігіне 2002 жылы, ал кәсіби командаға тек 2015 жылы айналды. Одан кейін еуропалық футболдағы ең жылдам өрлеу болды.

Бүгін бұл — әйелдер футболындағы басты күш. Команданың Испанияның 11 чемпиондық титулы, 12 Королева кубогы және төрт Чемпиондар лигасы бар: 2021, 2023, 2024 және 2026. 2024 жылы «Барселона» испан командаларының ішінде алғаш болып континенттік квадрупл жасады, ал 2026 жылы оны қайталады. 2026 жылғы 23 мамырда Ослода өткен Чемпиондар лигасының финалы «Лионды» (OL Lyonnes) 4:0 есебімен ұтумен аяқталды: Эва Пайор мен Сальма Параюэло дубль жасады.

Бұл жобаның жүзіне «Алтын допты» жеңіп алған екі испан қызы — Алексия Путельяс пен Айтана Бонмати айналды. Бонмати оны 2023–2025 жылдары қатарынан үш рет жеңіп алды — бұған дейін мұны ешкім жасамаған. Команданы Пере Ромеу жаттықтырады, капитаны — Патри Гихарро, ал негізгі үй стадионы — Сант-Жоан-Деспидегі Йохан Кройф атындағы арена.

Әйелдер «Барсасы» үлкен стадиондарды көптен бері толтырып келеді. 2022 жылдың сәуірінде «Камп Ноудағы» матчқа 91 648 адам келді — әйелдер футболы үшін әлемдік рекорд. Ал 2026 жылғы 4 қазанда «Реалға» қарсы класикоға 40 533 көрермен жиналды — Лига F рекорды. Пина өзінің төрт голының бәрін бірінші таймда соқты, тағы бір-бір голды Каролине Грэм Хансен, Пайор және Сидни Шертенляйб қосты. Бұл әйелдер командаларының кездесулері тарихындағы «Барселонаның» «Реалды» ұтқан ең ірі жеңісі. Әйелдер командасын тек 2020 жылы құрған мадридтік клубқа қарсы 26 матчтың 25-інде каталон қыздары жеңді.

Ақша

Forbes-тың 2026 жылғы рейтингі бойынша «Барселона» 7,5 млрд доллар тұрады. Бұл «Реалдан» кейінгі әлемдегі екінші орын, ал бір жылда құны 33%-ға өсті. Салыстыру үшін: 2019 жылы Forbes клубты 4,2 млрд долларға бағалаған.

Deloitte 2026 жылдың қаңтарында жарияланған Football Money League рейтингінде клубтың 2024/25 маусымындағы түсімін 974,8 млн еуро деп бағалады. Бұл да «Реалдан» кейінгі екінші орын және «Барсаның» 2019/20 маусымынан бергі ең үздік нәтижесі. Бір жылдағы өсім — 27%. Басты себеп — жаңа «Камп Ноудағы» орындарға жеке лицензиялар сату, олар бір реттік шамамен 70 млн еуро әкелді. Түсім неден құралады:

• коммерция — 522,3 млн еуро;
• телеқұқықтар — 242,8 млн еуро;
• матч күнгі табыс — 209,7 млн еуро.

Әлсіз тұсы — қарыз. Forbes қарыздың клуб құнына қатынасын 22% деп бағалайды. Оның үстіне тұтқалар салдарынан телеақшаның бір бөлігі жылдар бойы Sixth Street-ке кетіп отырады.

Кім басқарады

Президент — Жоан Лапорта. Ол клубты 2003–2010 жылдары басқарып, 2021 жылы қайта оралды. 2026 жылдың ақпанында сайлау кезеңіне өкілеттігін тапсырып, 15 наурызда Виктор Фонтты жеңді: шамамен 48 мың сосьос қатысқан сайлауда дауыстың үштен екісінен астамын алды. Жаңа мандат — бес жыл, 2031 жылға дейін. Бас бапкер — Ханси Флик, капитан — Рафинья.

Жанкүйер үшін бұл нені білдіреді

Қазақстандық жанкүйер үшін «Барселона» — ең алдымен теледидар арқылы келген махаббат. Клубтың Қазақстанда өткен расталған ресми матчтарын, елдегі Barça академиясын немесе клуб дүкенін біз таппадық. Бренд бізге ең жақын 2023 жылы келді. Сол кезде клуб пен JALGROUP ASIA компаниясы Қырғызстанда Barça Experience жобасын жариялады: екі академия (Бішкек пен Жалал-Абадта), дүкен және кафе. Бұл «Барселонаның» Орталық Азиядағы алғашқы академиялары. Іске қосу құрметіне Бішкекте клуб ардагерлерінің матчы өтті.

Футболды қазір көріп жүрген адам үшін «Барсада» соңғы он жылдағы ең қызық кезең:

• Жас команда шыңында — Ямаль, Педри, Кубарси, Гави, ал жаздан бері Родри де бар.
• Әйелдер «Барсасын» бөлек көруге тұрарлық: бұл түсінікті стилі бар әлемдегі ең үздік команда.
• Жаңа «Камп Ноу» біртіндеп ашылып жатыр, 2027 жылға қарай 105 мың адам сыйғызуы тиіс.

Қызықты деректер

• Cant del Barça клуб әнұраны 1974 жылы жазылған.
• «Барселона» жанкүйерлерін кулес, ал клубтың өзін көк-қызыл түсіне қарай блауграна деп атайды.
• Кройф «Алтын допты» үш рет жеңіп алған, оның екеуі — «Барселона» ойыншысы кезінде.
• Флик клубтағы екі маусымында да Ла Лиганы жеңіп алды.
• Лапортаның 2026 жылы алған мандаты — оның «Барса» президенті ретіндегі төртінші мандаты.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Жазда клуб қайтадан ақша жұмсады. «Манчестер Ситиден» 76,5 млн еуроға 2026 жылғы әлем чемпионатының үздік ойыншысы Родри келді. Одан ертерек, мамырда, «Ньюкаслдан» ағылшын Энтони Гордон келді. Левандовски мен ПСЖ-ге ауысқан Ферран Торрес кетті. 2026/27 маусымы қайта жаңартудан кейінгі «Камп Ноудағы» алғашқы толық маусым болды.

Бастама қуатты шықты. 19 қыркүйекке қарай «Барселона» Ла Лиганың алты матчының бәрін ұтып, 18 ұпаймен көш бастап тұрды — «Реалдан» үш ұпай артық. Сол матчтардың бірінде ол «Расингті» 7:2 есебімен талқандады, ал Рафинья тоғыз голмен бомбардирлер тізімін бастады. 9 қыркүйекте команда Чемпиондар лигасының жалпы кезеңін бастады.

Ал әйелдер командасы өз тарихын жазып жатыр, Негрейра ісі ықтимал сотқа қарай жылжып келеді. Флик командасы үш майданда маусымға шыдай ала ма — оны күз көрсетеді. «Барселона» моделінің басты сұрағы да осы: жеңістерді клубпен әлі ондаған жыл бірге болатын қарызбен қатар алып жүруге бола ма.

Дереккөздер: Wikipedia — FC Barcelona, Wikipedia — клуб тарихы, Wikipedia (es) — Fútbol Club Barcelona, Wikipedia — Camp Nou, Wikipedia — FC Barcelona Femení, Wikipedia — 2026 жылғы әйелдер ЧЛ финалы, Wikipedia — Ламин Ямаль, Wikipedia — Негрейра ісі, Wikipedia — 2025/26 маусымы, Wikipedia — 2026/27 маусымы, Wikipedia — Ла Лига 2026/27, Wikipedia — 2026 жылғы президент сайлауы, ABC News (AP) — әйелдер класикосы 7:0, Fox Sports — 2026 жылғы чемпиондық, Fox Sports — ӘЧ-2026 финалы, FC Barcelona — 2025/26 чемпиондары, FC Barcelona — қарызды қайта қаржыландыру, FC Barcelona — Орталық Азиядағы Barça Experience, Forbes — клубтың 2026 жылғы құны, Deloitte — Football Money League 2026, Stadia World (Deloitte деректері) — 2024/25 түсім құрылымы, Gulf News — телеқұқықтарды Sixth Street-ке сату, TNT Sports — Суперлигадан шығу, Yahoo Sports — Негрейра ісі, 2026 жылғы қыркүйек, Barça Universal (Marca деректері) — сот мерзімдері, KOB (AP) — Лапортаның қайта сайлануы, Al Jazeera — Родридің ауысуы, Al Jazeera — Гордонның ауысуы