К содержанию
Ақылды. Пайдалы. Кейде байыпсыз.
«Барселона»

«Барселона»

Мүшелеріне тиесілі Барселонадағы испан футбол клубы

Фото: FC Barcelona

Основан
1899
Основатель
Жоан (Ханс) Гампер
CEO
Жоан Лапорта (президент, 2021 жылдан бері; 2026 жылы қайта сайланды)
Штаб-квартира
Барселона, Испания

Вехи развития

  1. 1899
    Құрылуы

    29 қарашада клубты Жоан Гампердің хабарландыруымен жиналғандар құрады

  2. 1922
    «Лес Кортс»

    Алғашқы үлкен стадионға көшу

  3. 1957
    «Камп Ноу»

    106 мың орындық стадион ашылды

  4. 1973
    Кройфтың келуі

    Голландиялық клубқа сол кездегі рекордтық сомаға ауысады

  5. 1992
    Алғашқы Чемпиондар кубогы

    Кройфтың Dream Team-і «Уэмблиде» «Сампдорияны» жеңді

  6. 2006
    Екінші Чемпиондар лигасы

    Райкаард пен Роналдиньо, «Арсеналмен» 2:1

  7. 2009
    Бір жылда алты трофей

    Еуропадағы алғашқы осындай маусым, Гвардиоланың командасы

  8. 2015
    Екінші требл

    Луис Энрике, «Ювентуспен» финал 3:1

  9. 2021
    Мессидің кетуі

    Қарыз €1,35 млрд, көшбасшы ПСЖ-ға тегін кетті

  10. 2022
    «Тетіктер» және Spotify

    Телеқұқықтардың 25%-ы Sixth Street-ке сатылып, стадион Spotify Camp Nou атанды

  11. 2025
    Ішкі требл және үйге оралу

    Фликпен чемпионат, Кубок және Суперкубок; 22 қарашада «Камп Ноуда» «Атлетикпен» 4:0

  12. 2026
    29-титул және әйелдер квадруплы

    Чемпиондық, әйелдердің төртінші Чемпиондар лигасы, Суперлигадан шығу және Лапортаның қайта сайлануы

История

«Барселона» — Каталония астанасының футбол клубы. Оған 1899 жылдан бері акционерлер емес, клуб мүшелері — сосьос иелік етеді. Клубта Испанияның 29 чемпиондық титулы, рекордтық 32 Король кубогы және бес Чемпиондар кубогы бар, ал әйелдер командасы Чемпиондар лигасын төрт рет жеңді. 2026 жылдың қазанында Ханси Фликтің командасы «Хетафені» 3:0 есебімен ұтып, Ла Лиганың алғашқы сегіз матчын қатарынан жеңді, ал 17 қазанда «Бетисті» 5:2 есебімен ұтып, сериясын тоғызға жеткізді. Әйелдер командасы 4 қазанда жаңартылған «Камп Ноуда» «Реалды» 7:0 есебімен талқандады.

Газеттегі хабарландыру (1899)

Клуб шағын хабарландырудан басталды. 1899 жылғы 22 қазанда Каталонияда Жоан деп атаған швейцариялық футболшы Ханс Гампер Los Deportes газеті арқылы футбол ойнағысы келетіндердің бәрін шақырды. 29 қарашада «Соле» спорт залына швейцариялықтар, каталондар, немістер мен ағылшындар жиналып, Foot-Ball Club Barcelona-ны құрды.

Гампер клубта әрі ойыншы, әрі президент болды. Ол 1930 жылы қайтыс болды, бірақ есімі қалды: «Барселона» әр жазда Жоан Гампер трофейін ойнатады. 1922 жылы команда «Лес Кортс» стадионына көшті, кейін оны бірте-бірте 60 мың орынға дейін кеңейтті.

Франко тұсындағы клуб (1936–1974)

Més que un club — «Клубтан да артық» ұраны Франко диктатурасы жылдарымен байланысты: сол кезде «Барселона» каталон болмысының бір символына айналды. Оның бағасы да болды. 1936 жылдың тамызында фалангистер клуб президенті Жозеп Суньолды өлтірді, ал 1938 жылы итальяндық авиацияның бомбалары клуб кеңсесінің ғимаратына түсті. Сол жылы клубтың атауы испанша Club de Fútbol Barcelona болып өзгертіліп, эмблемадан каталон туы алынып тасталды. Тарихи атауы тек 1974 жылы қайтарылды.

Сол жылдардан клуб жадында 1943 жылғы Кубок жартылай финалы да қалды: «Барселона» алғашқы матчта «Реалды» 3:0 есебімен ұтты, ал Мадридте 1:11 есебімен жеңілді.

Соғыстан кейін команданы 1950 жылдардың басында келген венгр Ласло Кубала көтерді. 1952 жылы «Барселона» чемпионатты, Кубокты және Латын кубогын алды. 1957 жылғы 24 қыркүйекте 106 мың орындық «Камп Ноу» ашылды, 1982 жылғы кеңейтуден кейін ол 120 мыңнан асты.

Кройф, Ла Масия және Dream Team (1973–1996)

1973 жылы клубқа голландиялық Йохан Кройф ауысты — сол кездегі рекордтық 920 мың фунтқа. Алғашқы маусымда-ақ команда чемпионатты жеңіп, Кройф Еуропаның үздік футболшысы атанды. 1979 жылы «Барселона» Кубок иелерінің алғашқы кубогын жеңді (Базельде Дюссельдорфтың «Фортунасымен» 4:3), ал ескі «Ла Масия» сарайы академия түлектеріне жатақхана болды. Академияның идеясы қарапайым: балалар жастайынан бірінші команда ойнайтын сызбамен ойнайды.

1988 жылы Кройф клубқа енді бапкер ретінде оралды. Сегіз жылда оның командасы 11 трофей жинады, соның ішінде қатарынан төрт чемпиондық (1991–1994). 1992 жылы «Уэмблиде» Рональд Куманның айып добы «Сампдорияны» жеңуге және алғашқы Чемпиондар кубогын алуға мүмкіндік берді. Испанияда бұл команданы Dream Team деп атады, ал допты ұстап ойнау мен прессинг клуб үшін ондаған жылға үлгі болды.

Роналдиньо, Гвардиола және Месси (2003–2021)

Келесі өрлеу клубты 2003 жылы алғаш басқарған Жоан Лапортаның тұсында басталды. 2006 жылы Франк Райкаард пен Роналдиньо командасы Чемпиондар лигасының финалында «Арсеналға» есе жіберіп тұрды, бірақ есепті теңестіріп, 2:1 есебімен жеңді.

2008 жылы команданы Ла Масия түлегі әрі Dream Team ойыншысы Пеп Гвардиола қабылдады. 2009 жылы «Барселона» Еуропада алғаш рет бір жылда алты турнирді жеңді: чемпионат, Кубок, Чемпиондар лигасы, Испания мен УЕФА Суперкубоктары және клубтар арасындағы әлем чемпионаты. Команданың өзегі академия түлектері — Хави, Иньеста және Лионель Месси еді. 2010 жылы «Алтын доптың» үш финалисі де Ла Масия түлектері болып шықты.

Месси клуб сапында 778 матч ойнап, 672 гол соқты — бұл «Барселона» тарихындағы ең көп көрсеткіш. 2015 жылы Луис Энрике мен Месси — Суарес — Неймар шабуылы Чемпиондар лигасының финалында «Ювентусты» 3:1 есебімен ұтып, екінші треблді алды.

Қарыздар, «тетіктер» және Мессидің кетуі (2020–2023)

Құлдырау тез болды. 2020 жылдың қазанында президент Жозеп Бартомеу сенімсіздік вотумын күтпей отставкаға кетті. 2021 жылдың наурызында Лапорта президент креслосына оралды, ал тамызда клубтың қарызы €1,35 млрд екенін, жалақы табыстың 103%-ын жейтінін жариялады. 5 тамызда «Барселона» Ла Лиганың қаржы ережелеріне байланысты Месси келісімшартын ұзарта алмайтынын хабарлады. Клуб тарихындағы ең көп гол соққан ойыншы жүйеде 21 жыл өткізгеннен кейін ПСЖ-ға тегін кетті.

Ақшаны «тетіктер» — palancas деп аталатын жолмен іздеді:

  • Ла Лига телеқұқықтарынан түсетін табыстың 25%-ы 25 жылға американдық Sixth Street қорына сатылды: алғашқы 10% €207,5 млн әкелді, ал бүкіл мәмілені клуб €667 млн, Goal €582 млн деп бағалайды;
  • Barça Studios-тың 49%-ы Socios.com мен Orpheus Media-ға €200 млн-ға кетті;
  • 2022 жылы клуб Spotify-мен демеушілік келісімге қол қойды: стадион Spotify Camp Nou деп аталды, сервистің логотипі формаға шықты, агенттіктер бүкіл пакетті шамамен €280 млн деп бағалады.

Осы ақшаға Левандовски мен Рафинья келді. 2021 жылдың қарашасынан бастап бапкер Хави болды: оның командасы 2022/23 чемпионатын және Суперкубокты жеңді, бірақ 2024 жылдың мамырында клуб онымен қоштасты.

«Камп Ноуды» қайта салу (2023–2026)

Espai Barça жобасы 2023 жылғы 1 маусымда басталды. Оның құны — €1,73 млрд, бас мердігер — түріктің Limak компаниясы. Goldman Sachs банкі 20 инвестордан €1,45 млрд қаржы ұйымдастырды. Екі жылдан астам уақыт команда Монжуиктегі Олимпиада стадионында ойнады.

2025 жылғы 10 тамызда оралмақ болған, бірақ лицензия алып үлгермеді. 2025 жылғы 22 қарашада «Барселона» үйіне оралды: ішінара ашылған Spotify Camp Nou-да 45 157 көрерменнің алдында «Атлетикті» 4:0 есебімен талқандады. Бұл стадиондағы алдыңғы матчтан бері 909 күн өткен еді. 2026 жылдың наурызында лицензия алғаннан кейін арена 62 652 адам сыйғызады, ал жұмыс 2027 жылға қарай аяқталғанда 105 мың көрермен қабылдауы тиіс. Клуб жаңартылған аренадан жылына шамамен €247 млн күтеді. 2025 жылдың маусымында «Барселона» €424 млн-ға облигация шығарып, қарыздың бір бөлігін өтеуді 2033–2050 жылдарға ауыстырды.

Флик пен Ламин Ямаль дәуірі (2024–2026)

2024 жылғы 29 мамырда бапкер болып неміс Ханси Флик тағайындалды. Алғашқы маусымда-ақ команда ішкі требл жасады: 28-чемпиондық, рекордтық 32-Король кубогы және Суперкубок, оның үстіне екі финалды да «Реалдан» ұтты.

2025/26 маусымы тағы бір Суперкубок (Эр-Риядта «Реалмен» 2:0) және 29-чемпиондық титул әкелді. Команда оны 2026 жылғы 10 мамырда «Камп Ноуда» «Реалды» 2:0 есебімен ұтып, мерзімінен бұрын рәсімдеді: голдарды Маркус Рэшфорд пен Ферран Торрес соқты. Флик сол күні командаға аза тұтып жүріп жетекшілік етті — матчқа бірнеше сағат қалғанда әкесі қайтыс болды. Кубокта және Чемпиондар лигасының ширек финалында «Барселонаны» «Атлетико» тоқтатты. 2026 жылдың мамырында клуб Фликпен келісімшартты 2028 жылға дейін ұзартты.

Команданың бет-бейнесі — Ламин Ямаль. Ол 2007 жылғы 13 шілдеде Эсплугес-де-Льобрегатта туып, бірінші командада 15 жас 9 айында алғаш ойнады — 1922 жылдан бері клуб сапында одан жас ешкім ойнамаған.

  • Евро-2024 чемпионы және турнирдің үздік жас ойыншысы.
  • Копа жүлдесін екі рет алған тарихтағы алғашқы ойыншы.
  • 18 жасында 2025 жылғы «Алтын доп» дауыс беруінде екінші орын алды.
  • 2025 жылдың жазынан бері оныншы нөмірді киеді, келісімшарты 2031 жылға дейін.
  • 19 жас 6 күнінде 2026 жылғы әлем чемпионы атанды.

2026 жылғы 19 шілдедегі әлем чемпионатының финалында Испания Аргентинаны 1:0 есебімен ұтты. 106-минуттағы жалғыз голды сол кезде әлі «Барселона» ойыншысы болған Ферран Торрес соқты.

Суперлига және сайлау (2021–2026)

2021 жылы «Барселона» «Реалмен» бірге Еуропалық Суперлиганың негізін қалаушылардың бірі болды. Ағылшын клубтары, «Ювентус» және басқалар тез шығып кетті, ал мадридтіктер мен каталондар соңына дейін қалды. 2026 жылғы 7 ақпанда «Барселона» Суперлига компаниясына шығатынын ресми хабарлады. Себептердің бірі ретінде клуб «Реалмен» бұзылған қарым-қатынасты атады, ал «Реал» жобада жалғыз қалды.

9 ақпанда Лапорта қайта сайлауға түсу үшін отставкаға кетті де, 15 наурызда Виктор Фонтты 68,18% дауыспен жеңді. Оның жаңа мерзімі — 2031 жылға дейін, бұл Лапортаның төртінші мандаты.

«Барселона Фемени»

Әйелдер командасы 1970 жылы пайда болды. Ол клубтың ресми бөлігіне 2002 жылы, кәсіби командаға тек 2015 жылы айналды. Бүгін оның Испаниядағы 11 чемпиондық титулы, 12 Королева кубогы және төрт Чемпиондар лигасы бар: 2021, 2023, 2024 және 2026 жылдары. 2024 жылы «Барселона» испан командалары арасында алғаш болып континенттік квадрупл жасады, ал 2026 жылы оны қайталады. 2026 жылғы 23 мамырда Ослода өткен Чемпиондар лигасының финалы «Лионды» 4:0 есебімен ұтумен аяқталды: Эва Пайор мен Сальма Параюэло екі-екі гол соқты.

Команданың екі ойыншысы «Алтын допты» жеңіп алды — Алексия Путельяс және оны 2023–2025 жылдары қатарынан үш рет алған Айтана Бонмати. Команданы Пере Ромеу жаттықтырады, капитаны — Патри Гихарро.

2022 жылдың сәуірінде «Камп Ноуда» әйелдер «Барсасының» матчына 91 648 адам келді — бұл әйелдер футболы үшін әлемдік рекорд. 2026 жылғы 4 қазанда «Реалмен» класикоға 40 533 көрермен жиналды — Лига F рекорды. Клаудия Пина үзіліске дейін төрт гол соқты, Каролине Грэм Хансен, Пайор және Сидни Шертенляйб бір-бір гол қосты.

Клуб қалай құрылған

«Барселона» — жеке компания емес. Клуб мүшелерге тиесілі: 2026 жылғы 30 маусымда олар 151 787 болды, алғаш рет 150 мыңнан асты. Олар бес жылда бір рет президент сайлайды, ал клубты жай ғана сатып алу мүмкін емес. Оның екінші жағы да бар: қиын сәтте ақшаны иесі әкелмейді, оны қарызға алуға немесе болашақ табысты сатуға тура келеді. Әлем бойынша 1270-тен астам ресми фан-клуб — пеньяс жұмыс істейді.

Ақша

Forbes 2026 жылдың мамырында «Барселонаны» $7,5 млрд-қа бағалады — бұл «Реалдан» кейінгі екінші орын, ал бір жылдағы өсім 33%. 2019 жылы Forbes клубты $4,2 млрд-қа бағалаған. Басылым клубтың қарызы мен құнының арақатынасын 22% деп есептейді.

Deloitte 2026 жылдың қаңтарында жарияланған Football Money League рейтингінде клубтың 2024/25 маусымындағы түсімін €974,8 млн деп бағалады — бұл да «Реалдан» кейінгі екінші орын. 2023 жылғы рейтингте клуб €638 млн-мен жетінші орынға түсіп кеткен. Deloitte өсімнің едәуір бөлігін жаңа «Камп Ноудағы» орындарға жеке лицензиялар сатумен байланыстырады: олар бір реттік шамамен €70 млн әкелді. Түсім құрылымы:

  • коммерция — €522,3 млн;
  • телеқұқықтар — €242,8 млн;
  • матч күнгі табыс — €209,7 млн.

Клубтың 2024/25 жылғы өз есебі бойынша, қалыпты түсім €994 млн болды, салықтан кейінгі таза нәтиже — минус €17 млн, ал клуб дерегінше, қарыз €90 млн-ға қысқарып, €469 млн-ға түсті. Стадион құрылысын қоса есептегенде жалпы қарыз жүктемесі жоғары: AP дерегінше, Лапорта тұсында клуб қарызы €1,3 млрд-тан €2 млрд-тан астамға өсті. Inside World Football дерегінше, жалақы табыстың 54%-ын алды.

Басты коммерциялық серіктестер — Spotify (форма 2030 жылға дейін, стадион атауы 2034 жылға дейін) және 2025 жылы 14 жылдық жаңа келісімшартқа қол қойылған Nike.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: Негрейра ісі

2001–2018 жылдары клуб сол кезде Испания федерациясының төрешілер комитетінің вице-президенті болған Хосе Мария Энрикес Негрейраның компанияларына әртүрлі есеппен €7,3 млн-нан €8,4 млн-ға дейін төлеген. Клуб төрешілер мен жас ойыншылар туралы техникалық есептер сатып алғанын айтып, кінәсін мойындамайды.

  • 2023 жылы прокуратура клубты, экс-президенттер Бартомеу мен Росселді, сондай-ақ Негрейра мен оның ұлын спорттағы сыбайлас жемқорлыққа және басқа қылмыстарға айыптады. УЕФА сол жылы клубты жазаламау туралы шешім қабылдады.
  • 2024 жылдың мамырында Барселона соты пара алу туралы айыпты алып тастады: Негрейра мемлекеттік қызметші саналмайды. Спорттағы сыбайлас жемқорлық туралы іс жалғасты.
  • 2026 жылдың ақпанында Ла Лига басшысы Хавьер Тебас өз пікірінше клуб матчтарға ықпал ету үшін төлемегенін, бірақ төлемдердің жол берілмейтінін айтты.
  • 2026 жылғы 1 қыркүйекте тергеу мерзімі бітті; судья «Реалға» оны тағы жарты жылға ұзартудан бас тартты, бірақ іс ашық күйінде қалды, қарашада куәлардан жауап алу жоспарланған.
  • 2026 жылдың күзінде УЕФА «Реалдан» шамамен 50 мың беттік досье алды.
  • Marca дерегінше, сот 2027 жылдың күзінде басталуы мүмкін.

Сот «Барселонаның» кінәсін әзірге анықтаған жоқ.

«Барселона» және Қазақстан

Қазақстанмен байланыс әзірге анда-санда ғана. 2016 жылдың тамызында Алматыда 6–16 жастағы балаларға арналған ресми FCB Camp лагері өтті. 2019 жылы «Алматы Аренада» футзалдан «Барселона» Чемпиондар лигасының «Төрттік финалының» жартылай финалында «Қайратқа» 2:5 есебімен жеңілді. Клубтың Қазақстанда тұрақты академиясы жоқ. Орталық Азиядағы ең жақын академиялар 2023 жылы Қырғызстанда пайда болды: клуб пен JALGROUP ASIA компаниясы Бішкек пен Жалал-Абадтағы академиялары, дүкені мен кафесі бар Barça Experience жобасын жариялады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

  • Лига: тоғыз турда тоғыз жеңіс — маусымды бастаудағы жаңа клуб рекорды және бұрын 1968/69 маусымындағы «Реалға» тиесілі болған Ла Лига рекордын қайталау. 17 қазанда команда «Бетисті» 5:2 есебімен ұтып (Ямаль, Родри, Жезус, Гарсия және Ольмо гол соқты), бес ұпай айырмамен бірінші орынға оралды. Барлық турнирде — 11 матчта 11 жеңіс.
  • Жаңа ойыншылар: жазда клуб жеті ойыншы алды, соның ішінде «Манчестер Ситиден» €76,5 млн-ға Родриді, «Ньюкаслдан» Энтони Гордонды (БАҚ дерегінше, €70–80 млн) және «Арсеналдан» Габриэл Жезусты.
  • Роберт Левандовски мен ПСЖ-ға ауысқан Ферран Торрес кетті.
  • Чемпиондар лигасы: 13 қазанда Ыстамбұлда команда есепті теңестіріп, «Галатасарайды» 4:1 есебімен ұтты. Алдағы ірі матч — 25 қазандағы «Эль Класико».
  • Басшылық: президент Жоан Лапорта (2031 жылға дейін), бас бапкер Ханси Флик (келісімшарт 2028 жылға дейін), капитан — Рафинья.

Дереккөздер: Wikipedia — FC Barcelona, Wikipedia — клуб тарихы, Wikipedia — «Камп Ноу», Wikipedia — FC Barcelona Femení, Wikipedia — Ламин Ямаль, Wikipedia — Негрейра ісі, Wikipedia — 2026 жылғы президент сайлауы, FC Barcelona — трофейлер, FC Barcelona — «Камп Ноуға» оралу, FC Barcelona — 2024/25 қаржы есебі, FC Barcelona — қарызды қайта қаржыландыру, FC Barcelona — мүшелер саны, FC Barcelona — «Хетафемен» матч, FC Barcelona — Орталық Азиядағы Barça Experience, Forbes — 2026 жылғы ең қымбат клубтар, Deloitte — Football Money League 2026, Gulf News — Sixth Street-ке телеқұқық сату, AP — 2021 жылғы клуб қарызы, ABC News (AP) — әйелдер класикосы 7:0, Fox Sports — 2026 жылғы чемпиондық, Fox Sports — ӘЧ-2026 финалы, TNT Sports — Суперлигадан шығу, Al Jazeera — Негрейра ісі, Catalan News — пара туралы айыптың алынуы, Yahoo Sports — Негрейра ісі, 2026 жылғы қыркүйек, KOB (AP) — Лапортаның қайта сайлануы, Yahoo Sports (AFP) — «Бетиспен» матч, Al Jazeera — Родридің ауысуы, Informburo — Алматыдағы «Барселона» лагері

Новости и статьи