Алексия Путельяс

Алексия Путельяс — Каталонияда жай ғана Алексия деп атайтын испаниялық футболшы. Ол «Барселонада» 14 маусым ойнап, онымен төрт Чемпиондар лигасын жеңді, клуб үшін 232 гол соқты — «Барса» тарихында одан көп голды тек Лионель Месси соққан. 2022 жылы тізедегі айқасқан байламның жыртылуы мансабын үзіп жібере жаздады. Төрт жылдан кейін, 32 жасында, ол Англияға, жаңа «Лондон Сити Лайонесс» клубына кетті, ал 2026 жылғы қазанда үшінші рет «Алтын доп» алды.

Шыққан тегі және отбасы

Алексия 1994 жылы 4 ақпанда Барселона маңындағы шағын Мольет-дель-Вальес қаласында туды. Әкесі — Жауме Путельяс, анасы — Элисабет Сегура, Альба есімді сіңлісі бар. Отбасы «Барселонаға» жанкүйер болды: кішкентай Алексия әкесімен бірге жергілікті фан-клубпен «Камп Ноуға» баратын, ал матчтарды La Bolera барында көретін. Ол бұл фан-клубтың мүшесі әлі күнге дейін.

Аулада оны «балалар алаңының Марадонасы» деп атаған. Жеті жасында ол «Сабадельге» келді, 2005 жылы «Барселонаның» қыздар командасында бір маусым ойнады, сосын «Эспаньолға» ауысты.

«Эспаньол», «Леванте» және әкесінің қазасы (2008–2012)

2010 жылы Путельяс «Эспаньолдың» негізгі құрамында алғаш шығып, бірінші маусымында-ақ Королева кубогын жеңді. Бір жылдан кейін сол турнирдің финалында «Барселонаға» жеңілді. 2011 жылы Алексия «Левантеге» кетіп, бір маусымда 34 матчта 15 гол соқты.

2012 жылдың жазында әкесі қайтыс болды. Бір айға жетпей Алексия 19 жасқа дейінгілер арасындағы Еуропа чемпионатына шығып, Испаниямен финалға дейін жетті. Кейін ол футбол өзі үшін әрі құтқару, әрі әкесімен байланыс болғанын айтты. Одан бұрын, 2010 және 2011 жылдары, ол 17 жасқа дейінгілер арасындағы Еуроны екі рет жеңген.

«Барселона»: жаңадан келген ойыншыдан капитанға дейін (2012–2020)

2012 жылы 10 шілдеде «Барселона» Путельясты жаздың басты трансфері ретінде таныстырды. Алғашқы маусымда-ақ клуб тұңғыш рет Испания чемпионы атанды, ал Алексия Королева кубогының финалында гол соқты — 4:0 және команда тарихындағы алғашқы «алтын дубль». Сол кезде ол Помпеу Фабра университетінде бизнес-әкімшілік мамандығына оқуға түсті, бірақ футбол үшін оқуды кейінге қалдыруға тура келді.

Алғашында Путельяс шабуылда ойнады, 2015/16 маусымында алғаш рет жартылай қорғаушы болды — дәл сол жерде ашылды. 2018 жылғы Королева кубогының финалында шешуші голды соқты, 2017 жылғы қазаннан бастап команданы капитан білезігімен алып шыға бастады. 2019 жылғы мамырда «Барселона» Чемпиондар лигасының финалында алғаш ойнады, бірақ «Лионға» 1:4 есебімен жеңілді. Пандемия үзген 2019/20 маусымында Путельяс Испания чемпионатының үздік ойыншысы атанды.

Требл және екі «Алтын доп» (2021–2022)

2020/21 маусымы «Барселонаны» Еуропаның ең мықты командасына айналдырды. Чемпиондар лигасының «Челсимен» финалында Алексия 13-минутта пенальтиден гол соғып, есепті 2:0 етті, каталондықтар 4:0 жеңді. Чемпиондық пен Королева кубогымен бірге бұл испан клубы тарихындағы алғашқы континенттік требл болды. Жыл соңында Путельяс «Алтын допты», ФИФА-ның The Best жүлдесін және УЕФА-ның үздік ойыншы сыйлығын алды — үшеуін бір жылда алған тарихтағы алғашқы ойыншы.

2021/22 маусымында ол бірінші капитан болды. «Барселона» чемпионаттағы барлық матчты жеңді, ал Алексия 18 гол соғып, 15 пас берді — лигадағы ең үздік көрсеткіш. Маусым бойы оның 34 голы бар, оның 11-і Чемпиондар лигасында. «Лионмен» финалда команда 1:3 есебімен жеңілді, жалғыз голды Путельяс соқты. 2022 жылдың күзінде ол үш жеке жүлденің бәрін қайталап, әрқайсысын қатарынан екі жыл жеңген алғашқы ойыншы атанды.

Жарақат және оралу (2022–2024)

2022 жылы 5 шілдеде, Еуро алдындағы Испания жиынында, Алексия тізесінің айқасқан байламын жыртып алды. Еуропа чемпионатын да, келесі маусымның басым бөлігін де өткізіп алды. Өтінімге 2023 жылы 27 сәуірде оралды, жарақаттан кейінгі алғашқы голын 21 мамырда соқты, ал Чемпиондар лигасының финалында алмастырудан шықты — «Барселона» 0:2-ден кейін есепті теңестіріп, «Вольфсбургті» 3:2 ұтты. Сол жазда Испания әлем чемпионатын жеңді, Путельяс құрамда болды.

2023/24 маусымында бапкерлер оны қақпаға жақындатып, шабуылшы не «жалған тоғыз» етті. 2023 жылғы қазанда ол әйелдер «Барселонасы» тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. Тізеге жасалған жаңа ота оны наурызға дейін ойыннан шығарды, бірақ Алексия Чемпиондар лигасының финалына үлгерді: қосалқыдан шығып, соңында «Лионға» гол соқты — 2:0 және клуб үшін алғашқы континенттік квадрупл. 2024 жылы ол құрамамен Ұлттар лигасын да жеңді.

«Барселонадағы» соңғы маусым (2025–2026)

2025 жылдың жазында Испания Еуроның финалына шықты, бірақ жеңілді. 2025/26 клубтық маусымы Путельяс үшін қоштасу маусымы болды. 2026 жылы 2 сәуірде ол «Барселона» үшін 500-матчын ойнап, сол ойында «Реалға» гол соқты (6:0). Чемпиондар лигасының жартылай финалында «Баварияға» екі гол соғып, 23 мамырда «Лионмен» финалға капитан болып шықты: 4:0 және Испания чемпионаты, Кубогы мен Суперкубогынан кейінгі маусымның төртінші трофейі.

Чемпиондар лигасында оның 11 матчта 7 голы және 7 пасы бар, бүкіл маусымда — 20 гол мен 15 пас. УЕФА оны турнирдің үздік ойыншысы деп таныды. 26 мамырда Алексия кететінін жариялады, бір күннен кейін соңғы матчын ойнады. «Барселона» үшін ол 500-ден астам матч ойнап, 232 гол соқты — бұл клуб тарихында Лионель Мессиден кейінгі екінші нәтиже.

«Лондон Сити Лайонесс» және үшінші «Алтын доп» (2026)

«Барселонамен» келісімшарты аяқталып, Путельяс еркін агент болды. Оны америкалық «Бостон Легасиге» шақырды деген әңгіме болды, бірақ 2026 жылы 8 шілдеде ол «Лондон Сити Лайонесспен» үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Бұл тек әйелдер командаларынан тұратын клуб, оның иесі — «Лионды» да басқаратын америкалық миллиардер Мишель Кан. WSL-дегі алғашқы маусымында «Лайонесс» алтыншы орын алды. Алексия таңдауын клубтың үлкен мақсатымен және оның тәуелсіз әйелдер клубы ретінде өсіп келе жатқанымен түсіндірді. Сол жазда клуб Англия құрамасының бұрынғы қақпашысы Мэри Эрпсті де алды.

2 қыркүйекте Путельяс капитан болып тағайындалды, екі күннен кейін команданы маусымның алғашқы матчына алып шықты — «Манчестер Юнайтед» жеңілді. 26 қыркүйекте ол Англиядағы алғашқы голын «Брайтонға» соқты (2:0). Ал 26 қазанда Лондонның «Палладиум» театрында Алексия үшінші рет «Алтын допты» алды — ерлер жүлдесін Гарри Кейн алған кеште.

Испания құрамасы

Ұлттық құрамада Путельяс 2013 жылғы Еуро турнирінде алғаш ойнап, алғашқы голын Англияға соқты. Ол 2015, 2019 және 2023 жылдардағы әлем чемпионаттарында ойнады. 2021 жылы Алексия Испания үшін ойын саны бойынша Марта Торрехонды басып озды, ал 2022 жылы құрама тарихында алғаш рет 100 матч ойнады. Қазір ол команданың ойын саны бойынша рекордшысы.

Марапаттары

• «Алтын доп»: 2021, 2022, 2026;
• The Best FIFA — әлемнің үздік ойыншысы: 2021, 2022;
• УЕФА нұсқасы бойынша жылдың үздік ойыншысы: 2021, 2022;
• 2025/26 Чемпиондар лигасының үздік ойыншысы;
• 2023 жылғы әлем чемпионы, 2024 жылғы Ұлттар лигасының жеңімпазы;
• «Барселонамен» төрт Чемпиондар лигасы: 2021, 2023, 2024, 2026;
• 17 жасқа дейінгілер арасында екі дүркін Еуропа чемпионы: 2010, 2011.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Путельяс 32 жаста, ол «Лондон Сити Лайонесстің» капитаны әрі 11-нөмірмен ойнайды. Бұл маусымда оның Чемпиондар лигасы жоқ: Англияның турнирдегі орындары «Манчестер Ситиге», «Челси» мен «Арсеналға» бұйырды. Есесіне оның үшінші «Алтын добы» және Лондонда үш жылдық келісімшарты бар. Ол кеткен «Барселонада» жаңа буын өсті — мысалы, Клаудия Пина.

Дереккөздер: Wikipedia — Алексия Путельястің өмірбаяны мен мансабы, Sports.kz — үшінші «Алтын доп» және 2025/26 маусымының статистикасы, ITV News — «Лондон Сити Лайонесске» ауысуы, Al Jazeera — келісімшарт және жаңа клуб, London City Lionesses — ойыншы профилі