«Ордабасы»

«Ордабасы» — Шымкенттің футбол клубы, 2023 жылғы Қазақстан чемпионы әрі ел Кубогының екі дүркін иегері. 2026 жылдың күзінде молдовалық бапкер Андрей Мартиннің командасы Премьер-лигада бірінші орында келеді: 28 турдан кейін оның 64 ұпайы бар, бұл «Қайраттан» төрт ұпай артық. Сол жылдың маусымында мемлекет клубты жеке инвесторға сатты.

Бастауы: «Мелиоратордан» «Ордабасыға» дейін

Клубтың ресми тарихы 1976 жылдың күзінен басталады. Сол кезде Шымкенттің гидромелиорация-құрылыс техникумы жанынан «Мелиоратор» командасы құрылды. Басқа дереккөздер клубтың туған жылын басқаша көрсетеді: ағылшын тіліндегі Уикипедия 1949 жылды атайды, ал Informburo 2017 жылы команда 1998 жылы «Томирис» болып құрылғанын жазған. Айырмашылықтың себебі — қазіргі клуб Шымкенттің бірнеше командасынан өсіп шыққан.

Кеңес заманында «Мелиоратор» Қазақ КСР деңгейінде ойнады. Клуб дерегінше, 1980 жылы ол республика біріншілігін ұтып алды, кейін Қазақ КСР Кубогын үш рет жеңді — 1984, 1985 және 1987 жылдары.

КСРО ыдырағаннан кейін команданың аты «Жігер» болып өзгерді, ал 1994 жылы ол Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2000 жылғы шілдеде Оңтүстік Қазақстан облысы әкімінің шешімімен «Жігер» «Томириспен» бірігіп, «Достық» клубы құрылды. 2002 жылғы желтоқсанда «Ордабасы» пайда болды — команда 2003 жылы Суперлигаға осы атпен шықты.

Ордабасы — Шымкенттен батысқа қарай 40 шақырымдай жердегі таулы өңір. 1726 жылы мұнда үш жүздің құрылтайы өтті, қазір шыңда «Бірлік» стеласы тұр.

2011–2012: алғашқы трофейлер және «Русенборг»

«Ордабасы» ұзақ уақыт бойы кестенің ортасында жүретін, трофейсіз клуб болды. Жағдай 2011 жылы өзгерді: Қазақстан Кубогының финалында шымкенттіктер «Тоболды» 1:0 есебімен ұтып, алғашқы ірі жүлдені алды. Бір жылдан кейін «Шахтерді» 1:0 есебімен жеңіп, Суперкубокты қосты.

Кубок Еуропаға жол ашты. 2012/13 маусымындағы Еуропа лигасында команда сербиялық «Ягодинадан» өтіп, норвегиялық «Русенборгқа» екі ойынның қорытындысымен 3:4 есебімен жол берді. Мұндай оқиға кейін де қайталанды: 2019 жылы «Ордабасы» Құтайсидің «Торпедосынан» өтіп, тағы бір доп айырмашылығымен чехиялық «Млада Болеславқа» жеңілді (3:4).

Чемпионатта клуб екі рет үшінші орынға көтерілді — 2017 және 2019 жылдары. Ол жылдары гол соққандардың арасында 2017 жылы КПЛ-дің айдағы үздік ойыншысы атанған Танат Нүсербаев пен үш маусым қатарынан команданың үздік бомбардирі болған бразилиялық Жоау Паулу бар.

2021–2024: Седнев, екінші Кубок және алғашқы чемпиондық

2021 жылы команданы Александр Седнев басқарды. Соның тұсында, 2022 жылы «Ордабасы» «Ақжайықты» қосымша уақыттан кейін 5:4 есебімен ұтып, Қазақстан Кубогын екінші рет жеңіп алды.

2023 жылғы маусым клуб тарихындағы ең басты кезең болды. Шымкенттіктер чемпиондықты 25-турда үйде «Шахтерді» 3:1 есебімен ұтып, рәсімдеді: голдарды Жақсылықов, Умаров және Беседин соқты. Маусым қорытындысында команданың 58 ұпайы болды — «Астанадан» алты ұпай артық. Бұған дейін «Ордабасы» Қазақстан чемпионы атанып көрмеген еді.

Еурокубоктарда титул көмектеспеді. 2023 жылдың жазында команда Конференциялар лигасында варшавалық «Легияға» жеңілді (екі матчтың қорытындысымен 4:5). 2024 жылы «Ордабасы» Чемпиондар лигасының іріктеуінде алғаш рет ойнап, бірден молдовалық «Петрокубтан» 0:1 есебімен жеңіліп қалды. Конференциялар лигасында шымкенттіктер «Дифферданжды» пенальтимен өткенімен, армениялық «Пюникке» есе жіберді.

2025: Мартин және Кубок финалы

2024 жылғы желтоқсанда бас бапкер болып Андрей Мартин келді. Бұл — «Петрокубымен» «Ордабасыны» Чемпиондар лигасынан шығарып жіберген маман. Шымкентке дейін ол молдовалық клубпен ел чемпионатын және Кубогын ұтқан. «Клубтың дұрыс бағытта дамуы үшін бар күшімді салатыныма сенімдімін», — деді Мартин тағайындалғаннан кейін.

Алғашқы маусым біркелкі болмады. 2025 жылғы чемпионатта «Ордабасы» 35 ұпаймен жетінші орын алып, еурокубоктарға ілікпеді. Есесіне Қазақстан Кубогының финалына шықты, бірақ 2025 жылғы 4 қазанда Қызылордада «Тоболға» 0:2 есебімен жеңілді. Бұл клуб тарихындағы Кубоктың төртінші жеңілген финалы еді — бұған дейін шымкенттіктер 1995, 2007 және 2023 жылдары жол берген.

2026 жылғы жекешелендіру

2026 жылға дейін «Ордабасы» мемлекеттік клуб болды: акцияларының 100%-ы қалаға тиесілі еді, ал қаржы Туризм және спорт министрлігі бекіткен лимит шегінде бюджеттен бөлінді. Клубты сатуға 2017 жылы да әрекет жасалған, бірақ ол кезде клуб мемлекет меншігінде қалды.

2026 жылғы ақпанда Шымкент әкімі Ғабит Сыздықбеков «Integra Construction KZ» ЖШС-мен жекешелендіру туралы меморандумға қол қойды. Оның бенефициары кәсіпкер Шахмұрат Мұталіп деп аталады. Мамырдағы алғашқы сауда-саттық 224,1 млн теңгелік бастапқы бағамен өтпей қалды. 16 маусымда акциялардың 100%-ы 156,9 млн теңгеге сатылды — өтінім жалғыз болды.

Сатып алушы он жылға міндеттеме алды:

• клубтың спорттық бейінін және штаттың кемінде үштен екісін сақтау;
• Шымкент атынан өнер көрсету;
• балалар мен әйелдер футболын дамыту;
• легионерлерге өз қаражатынан төлеу;
• атауы мен логотипін келісімсіз өзгертпеу.

Соңғы тармақтың мәні зор: 2026 жылғы қыркүйекте қалада клубты «Орда» деп өзгерту талқыланып, жанкүйерлерге логотиптің алты нұсқасы көрсетілді. Шымкент әкімінің орынбасары Сәрсен Құранбек Kazinform-ға шешім әлі қабылданбағанын айтты.

2026 жылғы ақпанда клуб президенті болып Қазақстан бокс федерациясының бірінші вице-президенті Дархан Қызайбаев тағайындалды. Bank RBK 2026 жылғы ойын кезеңіне клубтың серіктесі болды: қаржы экипировкаға, медицинаға, жиындарға және 300-ден астам бала шұғылданатын академияға жұмсалады.

Стадион

Үй алаңы — 1969 жылы ашылған Қажымұқан Мұңайтпасұлы атындағы Орталық стадион. «Ордабасы» мұнда 2003 жылдан бері ойнайды. Сыйымдылығы туралы деректер әртүрлі: Informburo 2024 жылы 18 мың орын деп жазған, ал Уикипедияда 25 мың көрсетілген.

2024 жылғы маусымда Тұран-2 шағынауданында УЕФА стандартына сай 35 мың орындық жаңа стадионның іргетасына капсула салынды. 2026 жылғы қыркүйекте Kazinform енді «болашақ 60 мыңдық стадион» туралы жазды, оны «Алтын Орда» деп атауы мүмкін. Түпкілікті өлшемдері мен атауы әлі бекітілген жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы чемпионат 7 наурызда басталды. 28 турдан кейін «Ордабасы» 64 ұпаймен көш бастап тұр, «Қайрат» 60 ұпаймен екінші, «Астана» 48 ұпаймен үшінші. Маусымның соңына дейін үш тур және кейінге шегерілген матчтар қалды. 17–18 қазанда шымкенттіктер «Ақтөбемен» ойнайды.

11 қазанда команда Қызылордада «Қайсарды» 4:1 есебімен талқандады. Хет-трик жасаған — Норвегия құрамасының бұрынғы ойыншысы Бьорн Йонсен, енді оның маусымдағы голы 14-ке жетті. Бұл чемпионаттағы ең үздік көрсеткіш: ең жақын қуғыншы, «Тоболдың» ойыншысы Миловановичте 11 гол бар. Тағы сегіз гол Жасұлан Әмірдің есебінде. «Бұл — чемпиондық матчтар, оларда ұпай жоғалтуға болмайды», — деді Йонсен ойыннан кейін.

2026/27 маусымындағы еурокубоктарда «Ордабасы» қатыспайды.

Дереккөздер: «Ордабасы» ФК — клуб тарихы, Wikipedia — FC Ordabasy, Sputnik Қазақстан — алғашқы чемпиондық, Kazinform — Андрей Мартиннің тағайындалуы, Kapital.kz — клубтың сатылуы, Kazinform — сатып алушының міндеттемелері, Kazinform — атауын өзгерту мүмкіндігі, Kazinform — клубтың жаңа президенті, Tengrinews — жаңа стадион, Kursiv — «Қайсармен» матч, Sports.kz — КПЛ-дің 28-туры