«Ертіс»

«Ертіс» — Павлодардың футбол клубы, орысша «Иртыш» деп аталады. Ол Қазақстан чемпионатын бес рет жеңіп, 2000 жылдардың басында Азия клубтар чемпионатының жартылай финалына дейін жетті. 2020 жылы ақша жетіспегендіктен клуб Премьер-лигадан шықты, 2022 жылы банкрот деп танылды, ал үш жылдан кейін жоғарғы дивизионға қайта оралды. 2026 жылдың күзінде «Ертіс» онда қалу үшін күресіп жүр.

«Трактордан» «Ансатқа» дейін (1965–1996)

Клуб 1965 жылы «Иртыш» деген атпен пайда болды. 1968 жылдан ол «Трактор» деп аталды, 1993 жылы «Ансат» болды, ал 1996 жылы өзеннің атын қайта алды. 1999 жылы команда бір маусым «Иртыш-Бастау» болып ойнады, 2000 жылдан — қайтадан жай «Иртыш».

Алғашқы чемпиондық КСРО ыдыраған соң көп ұзамай келді: 1993 жылы павлодарлықтар «Ансат» деген атпен Қазақстан чемпионатын жеңіп алды.

Бес титул және Азия (1997–2003)

Клубтың басты жылдары ғасырлар тоғысына тұспа-тұс келді. «Ертіс» 1997, 1999, 2002 және 2003 жылдары чемпион атанды, 1997/98 маусымында Қазақстан Кубогын алды. Кубок финалдарында ол тағы үш рет — 2001, 2002 және 2012 жылдары жеңілді.

Ол кезде қазақстандық клубтар Азия турнирлерінде ойнайтын. 1999/2000 жылғы Азия клубтар чемпионатында павлодарлықтар Ташкенттің «Пахтакорын» жалпы есеппен 9:5 ұтып, ширек финалға шықты. Бір жылдан соң «Ертіс» жартылай финалға жетіп, жапондық «Джубило Иватаға» есе жіберді, ал үшінші орын үшін матчта ирандық «Персеполистен» жеңілді.

Сол жылдары клубта кейін өздері бапкер болған ойыншылар ойнады. Жартылай қорғаушы Қайрат Нұрдәулетов «Ертіс» сапында 86 матч өткізіп, 2002 жылы лиганың үздік жартылай қорғаушысы атанды. Капитан Юрий Новиков командамен үш рет чемпион болып, 2003 жылы елдің үздік футболшысы деп танылды.

Еуропа және құлдырау (2003–2019)

2003 жылы «Ертіс» Чемпиондар лигасының іріктеуінде ойнап, кипрлік «Омонияға» жалпы есеппен 1:2 есебімен жол берді. Кейін 2009, 2011, 2013, 2017 және 2018 жылдары Еуропа лигасының іріктеу кезеңдері болды, бірақ клуб іріктеудің екінші раундынан әрі өте алмады. 2003 жылдан кейін жаңа титул да болған жоқ.

Мәселелер мен даулы эпизодтар: чемпионаттан шығу және банкроттық (2020–2022)

2020 жылғы 30 мамырда «Ертіс» Премьер-лигадан шығатынын жариялады. Облыстық спорт басқармасының басшысы Марат Айдашев Tengrinews-ке түсіндіргендей, өңір футболға 1,8 млрд теңге бөлген, тағы 1,6 млрд теңгені бас демеуші беруі керек еді. Демеуші жыл басынан тек 200 млн теңге аударып, артық ақша бермеді, ал легионерлердің келісімшарттарын төлейтін қаржы қалмады. «Бәрін есептеп, чемпионаттан шығу туралы шешім қабылдадық», — деді Айдашев. Клубтың сол маусымдағы нәтижелері жойылды.

Артынан сот істері басталды. 2021 жылғы мамырда клубтың бұрынғы директоры Серик Умарханов салық төлеуден жалтарғаны үшін бір жылға бас бостандығынан айырылды: Zakon.kz дерегінше, ол есептерде ойыншылардың жалақысын азайтып көрсетуді тапсырған, бюджет шамамен 193,9 млн теңгені ала алмай қалды. 2022 жылғы 21 қыркүйекте клуб ресми түрде банкрот деп танылды.

Қайта жандану: Екінші лигадан Премьер-лигаға (2023–2025)

«Ертісті» 2023 жылы ең төменнен қайта көтере бастады. 2024 жылы команда Екінші лиганың «Солтүстік-Шығыс» конференциясын жеңіп — 22 матчта 56 ұпай — Бірінші лигаға көтерілді. Inbusiness.kz дерегінше, 2024 жылғы желтоқсанда клуб бұрынғы бас бапкер Димитар Димитровқа қарызын толық өтеді, ол соманы 30%-ға азайтуға келісті. 2025 жылғы бюджет 803,5 млн теңге болды, ал міндет — Премьер-лигаға оралу.

2025 жылғы қаңтарда бас бапкер болып чемпион «Ертістің» бұрынғы жартылай қорғаушысы Қайрат Нұрдәулетов келді. Жазда басшылық ауысты, ал Sportarena.kz дерегінше, команданы Қайрат Әлиуетов қабылдады. Бірінші лиганың 24-турында павлодарлықтар «Хан-Тәңіріні» 7:1 есебімен ойсырата жеңіп, жоғарғы дивизионға мерзімінен бұрын жолдама алды. «Ертіс» маусымды екінші орынмен аяқтады. Қайта оралу клубтың 60 жылдығымен тұспа-тұс келді. «Бұл сәтті мыңдаған павлодарлық күтті», — деді облыс әкімі Асайын Байханов.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Оралғаннан кейінгі алғашқы маусым ауыр өтіп жатыр. 2026 жылғы қаңтарда клубта басшылық тағы ауысты. 17 турдан кейін «Ертіс» соңғы орында тұрды. Мамырдан бастап Павлодардың Орталық стадионындағы жасанды көгалды ауыстыруға байланысты команда үй матчтарын «Астана Аренада» өткізіп, тек жазда үйіне оралды. Клуб сайтының дерегінше, стадион 11 828 көрерменге арналған.

18 қазанда павлодарлықтар «Қайратқа» 0:5 есебімен жеңілді — толығырақ матч туралы есепте. 28 турдан кейін «Ертісте» 26 ұпай бар, ол құлау аймағына жақын 14-орында. Қалған турларда ол чемпионат көшбасшысы «Ордабасыны» қабылдауы тиіс.

Дереккөздер: Wikipedia — FC Irtysh Pavlodar, «Ертіс» ФК — ресми сайт, Tengrinews — 2020 жылы чемпионаттан шығу, Zakon.kz — бұрынғы директорға үкім, NUR.KZ — Екінші лигадағы жеңіс, Inbusiness.kz — клубтың қайта жандануы, Inbusiness.kz — 2025 жылғы бюджет, Kazinform — Қайрат Нұрдәулетов команда басында, Казахстанская правда — ҚПЛ-ге оралу, Sportarena.kz — 2026 жылғы маусым, Sports.kz — үй стадионына оралу