Bank RBK

Bank RBK — бас кеңсесі Алматыда орналасқан қазақстандық коммерциялық банк. 2026 жылғы 1 қаңтарда ол активтері бойынша елде сегізінші орында тұрды — 2,7 трлн теңге. Көпшілік банкті ең алдымен спорттан біледі: 2023 жылғы қаңтардан бері оның амбассадоры — Елена Рыбакина, ал 2026 жылғы қыркүйекте ол әлемнің бірінші ракеткасы болғанда, банк тағы да спорт жаңалықтарына ілікті. Мұның артында төрт атау, 2017 жылғы шулы дағдарыс және жүздеген миллиард теңге жұмсалған құтқару тарихы тұр.

1992–2011: «Мекен», «Алаш» және ҚазИнКомБанк

Банк 1992 жылдан бері жұмыс істейді. Алғашқы атауы — «Мекен». 1996 жылы ол «Алаш-Банк» болды, ал 2005–2011 жылдары ҚазИнКомБанк — Қазақстан инновациялық коммерциялық банкі брендімен жұмыс істеді. Bank RBK атауы 2011 жылғы қыркүйекте, банктің акционерлері ауысқаннан кейін пайда болды.

2014–2016: жаңа иелер және өсу

2014 жылғы шілдеде ірі қазақстандық кәсіпкерлер тобы қайталама нарықта банктің дауыс беретін акцияларының 43%-ын сатып алды. Tengrinews дерегінше, олардың ішінде Maten Petroleum-мен байланысты Діңмұхамет Идрисов, Ержан Достыбаев, Бахаридин Аблазимов және Қайрат Шарипбаев болды. Сол кезде банк Алматыдағы Республика алаңындағы алты қабатты ғимаратты сатып алып, тарихи қасбетін сақтай отырып, бас кеңсесін сонда көшіруді шешті. Kapital.kz 2016 жылы банк бірнеше жылда орташа банктен активі бойынша ең ірі он банктің біріне айналғанын жазды.

2017: төлемдердің тоқтауы

2017 жылдың күзінде банкте дағдарыс басталды. 10 қазанда банк қолма-қол ақша беруді шектеді, бір аптадан кейін ағымдағы шоттар мен депозиттер бойынша төлемдерді тоқтатты. Ұлттық банктің дерегінше, 1 қыркүйектен бастап банк өтімділік талаптарын орындамаған және салымдардың жаппай кетуіне тап болған. Реттеуші банкке және оның ірі акционерлеріне шектеу шараларын қолданды.

Құтқару екі бөліктен құралды. Біріншісі — жаңа иесі. Ол «Қазақмыс» корпорациясы мен KAZ Minerals-тың тең иесі Владимир Ким болды. Оның KSS Finance компаниясы акцияларды сатып алып, дауыстардың 99,01%-ына ие болды. Ким сол кезде ашық айтты: «Бүгін банктің құны нөл теңге, балансы теріс». Ол капиталға 160 млрд теңге салуға, ал байланысты тұлғаларға берілген шамамен 600 млрд теңгелік улы қарыздарды арнайы компанияға беруге уәде етті.

Екінші бөлігі — мемлекеттің ақшасы. Банк секторының қаржылық тұрақтылығын арттыру бағдарламасы аясында банк Қазақстанның тұрақтылық қоры арқылы 243,7 млрд теңге алды. 120 млрд теңгелік алғашқы транш 2017 жылғы 22 қарашада келді. Қайтару мерзімі 2032 жылға дейін белгіленді.

2018–2025: қалпына келу және пайда

Сауықтырудан кейін банк қайта өсе бастады. 2022 жылдың қорытындысы бойынша оның активтері 56,2%-ға өсіп, 2 трлн теңгеге жуықтады, ал таза пайдасы 2,6 есе артып, 37,8 млрд теңге болды. 2024 жылы банк 56,5 млрд теңге, 2025 жылы 64,2 млрд теңге тапты.

2022–2025 жылдары Bank RBK алған көмектің 67 млрд теңгесін мемлекетке өзі қайтарды. 2025 жылғы 24 қарашада акционерлер қалған 176,8 млрд теңгені мерзімінен жеті жыл бұрын толық өтеуді шешті. Bes.media дерегінше, бұл шешім президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың банктерді мемлекеттік қолдауды қайтаруға шақыруынан кейін шықты. Банктің 2017 жылдан бері төлеген сыйақысын қосқанда, мемлекетке қайтарылатын жалпы сома 319,2 млрд теңге болды.

Спорт

Банк спортқа 2022 жылы бет бұрды: ол Қазақстандағы ерлер арасындағы алғашқы ATP 500 турнирі — Astana Open-нің серіктесі болды. 2023 жылғы 24 қаңтарда банктің амбассадоры болып сол кезде әлем рейтингінде 25-орында тұрған Рыбакина келді. 2023 жылғы қазанда оған боксшы Әли Ахмедов қосылды. Банк сондай-ақ «Ордабасы» футбол клубының тұрақты серіктесі және қатарынан екінші жыл Шымкент марафонының бас демеушісі — 2026 жылы оған 7500 жүгіруші шықты. Демеушілік келісімшарттардың сомасын банк жарияламайды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Inbusiness.kz дерегінше, 2026 жылғы 1 қаңтарда Bank RBK коммерциялық банктер арасында несие портфелі бойынша алтыншы, капиталы бойынша жетінші, активтері бойынша сегізінші орында тұрды. 2025 жылы активтері 11%-ға өсіп, 2,727 трлн теңгеге, несие портфелі 41%-ға өсіп, 1,565 трлн теңгеге жетті.

2026 жылғы сәуірде Fitch банкке тұрақты болжаммен «BB» ұзақ мерзімді рейтингін берді. Агенттік капиталдың жеткіліктілігін, жоғары рентабельділікті және проблемалық несиелер үлесінің сектордағы орташа деңгейден төмен екенін атап өтті. Мамырда банк $300 млн-дық еурооблигация шығарды, Fitch бұл шығарылымға да «BB» берді. Басқарма төрағасы Наталья Акентьева банк 2026 жылы корпоративтік және кепілі бар бөлшек несиелеуді арттыруды көздеп отырғанын айтады.

Рыбакина демеушілерден, оның ішінде Bank RBK-дан қанша алатыны туралы — «Елена Рыбакина қанша табады» материалында.

Дереккөздер: Kapital.kz — банк атауларының тарихы, Tengrinews — 2014 жылғы жаңа акционерлер, Forbes Kazakhstan — Республика алаңындағы ғимарат, Inbusiness.kz — 2017 жылғы Ұлттық банк ұстанымы, Kapital.kz — Владимир Ким банк иесі болды, Forbes Kazakhstan — Владимир Кимнің үндеуі, Bes.media — мемлекеттік қолдауды мерзімінен бұрын қайтару, Inbusiness.kz — Fitch рейтингі және 2025 жылдың қорытындысы, Interfax-Kazakhstan — еурооблигациялар, Inbusiness.kz — Рыбакина амбассадор болды, Zakon.kz — Әли Ахмедовпен келісімшарт, Kapital.kz — 2026 жылғы спорт жобалары