«Қайсар»

«Қайсар» — Қызылорданың футбол клубы, Қазақстан Кубогының екі дүркін иегері. 2025 жылдың күзінен бері оның иесі — жеке инвестор, ал үй матчтарын команда 11 мың орындық жаңа «Қайсар Аренада» өткізеді. 2026 жылғы маусымда қызылордалықтар Премьер-лигада қалу үшін күресіп жүр: 28 турдан кейін олардың 24 ұпайы бар, 16 команданың ішінде 15-орында.

Бастауы: «Волна», «Орбита», «Мелиоратор»

Клуб 1968 жылы құрылып, алғашқы жиырма жылда бірнеше рет атын өзгертті. Ол алдымен «Волна» деп аталды, кейін «Автомобилист» және «Орбита» болып ойнады, ал 1979 жылдан бастап «Мелиоратор» атанды. Осы атпен қызылордалықтар КСРО чемпионатының Екінші лигасында он жыл өнер көрсетті. Ең үздік нәтиже 1987 жылы болды — аймақта төртінші орын.

«Қайсар» атауын команда 1990 жылы алды. 1990 жылдары оған демеушілердің аты қосылды: клуб «Қайсар-Мұнай», ал 1997 жылғы шілдеден бастап «Қайсар-Hurricane» деп аталды. 2001 жылы қысқа атауы қайта оралды.

1998–2000: алғашқы Кубок және Азия

Алғашқы табыстар 1990 жылдардың соңында келді. 1998 жылы «Қайсар» Қазақстан чемпионатын төртінші орынмен аяқтады — ағылшын тіліндегі Уикипедия дерегінше, бұл клубтың жоғары лигадағы ең үздік нәтижесі. Сол жылы команда Кубок финалына шықты, бірақ қосымша уақытта «Ертіске» 1:2 есебімен жеңілді.

Бір жылдан кейін қызылордалықтар финалға қайта шығып, бұл жолы жеңді: «Восток-Алтынмен» матч 1:1 есебімен аяқталды, ал пенальти сериясында «Қайсар» ойыншылары дәлірек болды. Ғасырлар тоғысында «Қайсар» Азия Кубоктар кубогында екі рет ойнады. 1999/2000 жылғы ойында команда тәжікстандық «Хұжандты» пенальтимен өтіп, өзбекстандық «Наубаһарға» жол берді.

Лигалар арасындағы лифт

Келесі он бес жылдай «Қайсар» жоғары лига мен Бірінші лиганың арасында жүрді. Клуб Бірінші лиганы төрт рет жеңіп алды — 1995, 2005, 2013 және 2016 жылдары. Әр титул төмен түскеннен кейін қайта оралуды білдірді.

2015 жылы басшылық пен бапкер Дмитрий Огай Премьер-лигадағы сәтсіздіктер үшін қызметтен босатылды. Команданы ойыншылық мансабының басым бөлігін «Қайсарда» өткізген Сұлтан Әбілдаев қабылдады. 2016 жылы ол клубты элитаға қайтарды: 30 қазандағы шешуші матчта «Қайсар» «Алтайды» 1:0 есебімен ұтып, 67 ұпай жинады. Облыс әкімі Қырымбек Көшербаев командаға 20 млн теңге сыйақы берді.

2019–2020: екінші Кубок және Еуропа лигасы

Жаңа тарихтағы ең жарқын маусым — 2019 жыл. 6 қазанда Нұр-Сұлтандағы Қазақстан Кубогының финалында «Қайсар» Гжельчактың голынан кейін «Атырауға» есе жіберіп тұрды. Бірақ 87-минутта Зенкович есепті теңестірді, ал қосымша уақытта жеңіс голын Нарзілдаев соқты — 2:1.

Трофей еуропалық турнирлерге жол ашты. 2020 жылғы ақпанда «Қайсар» Суперкубокта «Астанамен» ойнап, 0:1 есебімен жеңілді — жалғыз гол Бағдат Қайыровтың өз қақпасына соққан доп болды. 2020 жылғы 17 қыркүйекте қызылордалықтар Еуропа лигасындағы жалғыз матчын өткізді: іріктеу кезеңінде олар кипрлік АПОЭЛ-ге 1:4 есебімен жеңілді. «Қайсардың» голын алтыншы минутта Лобжанидзе соқты.

2025: жаңа стадион және жеке иесі

«Қайсар» ұзақ жылдар бойы 1969 жылы пайдалануға берілген Ғани Мұратбаев атындағы стадионда ойнады. Арена 6,8 мың көрерменге арналған, ал 7 мың адамдық рекорд 2023 жылғы тамызда «Ордабасымен» матчта орнады.

2025 жылғы 4 қазанда Қызылорданың сол жағалауында 11 мың орындық «Қайсар Арена» ашылды — алғашқы матч Қазақстан Кубогының финалы болды. Құны туралы деректер әртүрлі: Туризм және спорт министрлігі 20,9 млрд теңге дейді, ал әкімдік 2025 жылғы тамызда 26,5 млрд деп атаған. 2026 жылдың көктемінде стадионды УЕФА инспекторы қарап шықты.

2025 жылғы 30 қазанда клуб жанармаймен көтерме сауда жасайтын TAU Group Ltd компаниясының басшысы Исламғали Қозбақовтың жеке басқаруына берілді. Бұл Президенттің футбол клубтарын жекешелендіруді жеделдету туралы тапсырмасынан кейін болды. Инвестор академия мен инфрақұрылымға 12 млрд теңгедей салуға уәде берді. Кейін Kazinform академияға екі жылда 16 млрд теңгеден астам, ал командаға және стадионға жылына 1 млрд теңгеден астам қаражат туралы жазды.

Бюджеттен бірден толық бас тарту мүмкін болмады. Kazinform дерегінше, 2025 жылы клуб облыстық бюджеттен 1,2 млрд теңге алды, 2026 жылға 995 млн жоспарланған, одан әрі қаржыландыру азаюы тиіс. Тағы бір ерекшелік — құрамда легионер жоқ. 2025 жылы «Қайсар» елде бірінші болып шетелдіктерден бас тартты: заң олардың келісімшартын бюджеттен төлеуге тыйым салады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы маусым «Қайсар» үшін ауыр өтіп жатыр. 2025 жылғы қарашада бас бапкер болып Андрей Ферапонтов тағайындалды, бірақ 2026 жылғы 1 қыркүйекте ол кетті. Міндетін атқарушы болып оның UEFA Pro лицензиясы бар көмекшісі Дмитрий Карпов тағайындалды, ал 14 қыркүйекте клуб оны команданың басында қалдыруды шешті. Штабқа кеңесші ретінде Асқар Қожабергенов келді, Сұлтан Әбілдаев те көмектесіп жүр. Клубты директор Бақытжан Пазылқайыр басқарады.

11 қазанда «Қайсар Аренада» команда чемпионат көшбасшысы «Ордабасыға» 1:4 есебімен жеңілді. Үй иелерінің жалғыз голын 45-минутта Клайдер Маседо соқты, ал қонақтардан Бьорн Йонсен хет-трик жасады. 28 турдан кейін «Қайсардың» 24 ұпайы бар, ол 15-орында. Одан төмен тек 22 ұпайы бар «Жетісу» тұр. Команданың үздік бомбардирлері — Никола Цуцкич пен Мұхамед Алияр, екеуінде де төрт гол бар.

Алдағы матчтар маусымның тағдырын шешеді: 17 қазанда «Қайсар» лигада қалу үшін тікелей бәсекелес «Жетісумен» ойнайды, одан кейін «Астанамен» және «Жеңіспен» кездеседі.

Дереккөздер: Wikipedia — FC Kaisar, КПЛ — клуб профилі, Wildstat — КСРО чемпионаттарындағы «Мелиоратор», QFL — Қазақстан Кубогы финалдарының тарихы, Informburo — 2016 жылы Премьер-лигаға оралу, Sputnik Қазақстан — 2019 жылғы Кубок финалы, Inbusiness — АПОЭЛ-мен матч, Informburo — «Қайсар Арененың» ашылуы, Kazinform — жеке меншікке өту, Kazinform — бюджеттік қаржыландыру, Sports.kz — бас бапкер туралы шешім, NUR.KZ — «Ордабасымен» матч