Maserati

Maserati — радиатор торында үшсүйегі бар итальяндық спорттық әрі люкс автокөлік маркасы. Оны 1914 жылы Болоньяда құрды, бірақ марка ғұмырының басым бөлігін Моденада өткізді. Жүз жылдан астам уақытта Maserati иесін бірнеше рет ауыстырды: Citroën де, Ferrari де болды. Қазір ол Stellantis концернінің құрамында. Маркаға қайта назар аударуға жаңа себеп те бар — Wayve негізіндегі қолсыз автопилот. 2026 жылғы қазанда Stellantis Maserati Grecale кроссоверінің прототипін көрсетті. Ондағы STLA AutoDrive жүйесі көлікті есіктен есікке дейін өзі жүргізеді.

Ағайындылар мен үшсүйек: Болонья, 1914–1937

Società Anonima Officine Alfieri Maserati шеберханасын 1914 жылғы 1 желтоқсанда Болоньяда Альфьери Мазерати ашты. Іске бүкіл отбасы араласты: Альфьери, Биндо, Этторе және Эрнесто. Ең үлкені Карло 1910 жылы қайтыс болған еді. Ағайындылар алдымен басқалардың жарыс көліктерін баптады, кейін өз көліктерін жасай бастады.

Эмблеманы тағы бір бауыры, суретші Марио ойлап тапты. Ол үшсүйекті Болоньядағы Пьяцца Маджоре алаңындағы Нептун субұрқағынан алды. Алғашқы ірі жеңіс 1926 жылы келді: Tipo 26 Targa Florio жарысында өз класында озды. 2026 жылы марка бұл мерейтойды «үшсүйектің 100 жылы» деп атап өтуде.

Жарыстағы шығын жүлделерден тез өсті. Альфьери 1932 жылы қайтыс болды. 1937 жылы қалған ағайындылар үлесін өнеркәсіпші Адольфо Орсидің отбасына сатты. Өздері он жылдық келісімшартпен жұмысын жалғастырды, ал келісім біткен соң кетіп, O.S.C.A. деген жеке компания ашты.

Модена және жарыс даңқы: 1940–1957

1940 жылы Орсилер компанияны туған қаласы Моденаға көшірді. Штаб-пәтер әлі сонда. Америкадағы табыс Еуропадағыдан ертерек келді: Maserati 8CTF 1939 және 1940 жылдары «Индианаполис-500» жарысын жеңді. Уикипедия дерегінше, мұны істеген жалғыз итальяндық марка — Maserati.

Жарыс тарихының шыңы 1957 жылы болды. Хуан Мануэль Фанхио Maserati 250F көлігімен Формула-1 әлем чемпионатын ұтты. Сол жылы «Милле Милья» жарысындағы қайғылы оқиғадан кейін зауыт командасы жарыстан кетті.

Жарыстан жол көлігіне: 1957–1968

Зауыттық жарыс бағдарламасы тоқтаған соң, басты өнім жол көлігі болды. 1957 жылғы 3500 GT — марканың нөлден жобаланған алғашқы гран-туризмосы. 1963 жылы алғашқы седан Quattroporte шықты, бұл атау модельдер қатарында әлі бар. 1966 жылы алғашқы Ghibli купесі шықты, кейін бұл есім қатарға бірнеше рет оралды.

Citroën және De Tomaso: 1968–1993

1968 жылғы қаңтарда Maserati-ді сатып алатынын француздық Citroën жариялады. Бұл одақ ерекше көліктер берді. 1970 жылы Maserati V6 қозғалтқышы бар Citroën SM шықты. 1971 жылы Bora келді — қозғалтқышы ортада орналасқан алғашқы сериялық Maserati. 1972 жылы сол V6-мен Merak шықты. Мұнай дағдарысынан кейін Citroën-нің өзі қиналып, 1975 жылғы 22 мамырда Maserati-ді таратамын деп жариялады.

Маркаға мемлекеттік GEPI холдингі мен аргентиналық кәсіпкер, бұрынғы жарыскер Алехандро де Томазо қол ұшын берді. 1975 жылғы 8 тамызда ол президент әрі CEO болды. Бұл кезеңнің басты бәсі — екі турбиналы V6 қойылған шағын Biturbo купесі. Уикипедия дерегінше, бұл екі турбиналы алғашқы сериялық көлік еді. 1984 жылы акцияның 5%-ын Chrysler сатып алды (кейін үлесі 15,6%-ға жетті). АҚШ-та Chrysler TC by Maserati деген бірлескен модель пайда болды.

Fiat және Ferrari: 1993–2005

1993 жылғы 19 мамырда де Томазо өзіндегі 51% үлесті Fiat концерніне сатты, сөйтіп Fiat жалғыз иесі болды. 1997 жылғы шілдеде Fiat Maserati-дің жартысын оның ежелгі бәсекелесі Ferrari-ге берді. 1999 жылы Ferrari толық бақылауды алды. Жаңа дәуірдің алғашқы моделі — 1998 жылғы 3200 GT. Онда 370 а. к. қуатты 3,2 литрлік V8 болды.

2005 жылы марканы Ferrari-ден бөліп, Fiat ішінде Alfa Romeo-мен бір топқа біріктірді.

Өсу мен құлдырау: 2005–2020

Fiat (кейін Fiat Chrysler Automobiles) кезінде Maserati өсе бастады. 2007 жылы GranTurismo, 2013 жылы жаңа Quattroporte және одан кішірек Ghibli седаны шықты. 2014 жылы марка шамамен 36 500 көлік сатты — бір жыл бұрынғыдан 136% көп. 2016 жылы марканың алғашқы кроссоверы Levante өндірісі басталды.

Кейін көлем азайып, модельдер ескірді. 2020 жылы Maserati ортасында қозғалтқышы бар MC20 купесін көрсетті. Онда марканың өзі жасаған 630 а. к. қуатты 3,0 литрлік Nettuno V6 тұр.

Stellantis құрамында: 2021–2025

2021 жылы FCA мен француздық PSA бірігіп, Stellantis құрды. Maserati жаңа концерннің 14 маркасының біріне айналды. 2022 жылы Grecale кроссоверы және GranTurismo-ның екінші буыны шықты. Сол жылғы наурызда марка 2025 жылға қарай әр модельдің Folgore («найзағай») атты электр нұсқасын шығарамыз деп уәде берді. Алғашқысы 2023 жылғы электр GranTurismo Folgore болды, 2024 жылы GranCabrio кабриолеті қосылды. Электр бағытын марка жарыспен де бекітті: 2025 жылға дейін бірнеше маусым Формула E-де бақ сынады.

Сонымен қатар модельдер қатары қысқарды. 2023 жылы Ghibli мен Quattroporte өндірісі тоқтады, 2024 жылы Levante да тоқтады. Сатылым күрт құлады:

• 2023 жыл — 26 600 көлік, түсім €2,34 млрд;
• 2024 жыл — 11 300 көлік, €1,04 млрд, түзетілген операциялық шығын — €260 млн;
• 2025 жыл — 7 900 көлік, €726 млн, шығын — €198 млн.

2025 жылғы маусымда Reuters дереккөздерге сілтеп, мынаны хабарлады: Stellantis сәуірде АҚШ бажын бағалау үшін жалдаған McKinsey кеңесшілері Maserati бойынша барлық нұсқаны, оның ішінде сатуды да қарап жатыр. Stellantis қысқа жауап берді: «Құрметпен айтамыз, Maserati сатылмайды». Сол айда марканы Жан-Филипп Импарато басқарды. Бұрынғы басшы Санто Фичили оның COO-сы болды, Alfa Romeo CEO-сы қызметін де сақтады. 2025 жылы MC20 жаңартылып, MCPura деп аталды.

Ақша

Stellantis Maserati бойынша жеке есеп жарияламайды, бірақ 2025 жылдың соңына дейін оны жеке сегмент ретінде көрсетіп келді. Сол деректерге қарағанда, 2022 жылы марка 25 900 көлік сатып, €2,32 млрд түсім мен €201 млн операциялық пайда тапқан. 2023 жылы пайда €141 млн-ға түсті, ал 2024 жылдан бастап сегмент шығынға батты.

2025 жылы операциялық шығыннан бөлек Maserati концернге платформалар құнын есептен шығару бойынша €613 млн шығын әкелді. Stellantis мұны көлем мен табыстылыққа қатысты күтудің төмендеуімен түсіндірді. Тағы €62 млн қайта құрылымдауға, €20 млн өнім жоспарын қайта қарау мен бағдарламаларды тоқтатуға кетті. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Maserati-дің жеке сегменті жойылды. Енді оның сатылымы географиялық өңірлерге бөлінеді, сондықтан Stellantis 2026 жыл бойынша марканың жеке қаржылық көрінісін бермейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы мамырда Stellantis FaSTLane 2030 стратегиясын таныстырды. Онда Maserati үшін E-сегментінің екі жаңа моделі қарастырылған: Levante-нің орнын басатын ірі кроссовер және гран-туризмо не спорттық купе. 17 маусымда Stellantis бас директоры Антонио Филоза Италия парламентінде концерн Maserati бойынша екі әлеуетті серіктеспен келіссөз жүргізіп жатқанын айтты. Олар технология мен әзірлеу бере алады. Филозаның сөзінше, марка сатылмайды, ал Maserati-дің жеке стратегиясы 2026 жылғы желтоқсанда өзінің инвесторлар күнінде көрсетіледі. Серіктестердің аты ресми түрде аталған жоқ. Мамырда БАҚ-та Huawei мен JAC аталды, бірақ Stellantis қауесетке пікір білдірмейді.

2026 жылғы 1 шілдеде Импарато топта 36 жыл істеп, Stellantis-тен кетті. Maserati-ді қайтадан Санто Фичили басқарды, ол Alfa Romeo-ның да CEO-сы болып қала береді. 2026 жылы тағы не болды:

• маусымда марка GranTurismo, GranCabrio және Grecale модельдерін MCPura стилінде жаңартты; шілдеде Триестеде өткен тест-драйвта GranTurismo мен GranCabrio-ның Trofeo нұсқалары 590 а. к. қуатты V6 алды;
• марка сайтындағы қатарда — Grecale, GranTurismo, GranCabrio, MCPura және GT2 жарыс көлігінің жол нұсқасы GT2 Stradale;
• қыркүйекте Maserati «Luxury, every day» науқанын бастап, Goodwood Revival-да үшсүйектің жүз жылдығын атап өтті;
• 1959 жылғы Tipo 61 Birdcage Пебл-Бичтегі аукционда $4,24 млн-ға сатылды;
• қазанда Stellantis британдық Wayve-тің ЖИ-жүргізушісіне негізделген STLA AutoDrive жүйесі бар Grecale мен Fiat 500e прототиптерін көрсетті. Бұл — Level 2++ деңгейі. Жүйе орнатылған алғашқы сериялық модель 2028 жылы Солтүстік Америкада шығады деп күтіледі, бірақ қай модель екені әлі айтылмаған.

Maserati Қазақстанда

Maserati-дің ресми дилері Қазақстанда 2013 жылғы мамырдан бері жұмыс істейді. Мұны Kapital.kz сол жылғы желтоқсанда, елдегі алғашқы Ghibli Алматыда сатылғанда жазды. Ол кезде базалық баға $98 мыңнан басталатын. Қазір марканың орыс тіліндегі қазақстандық сайты бар. Онда байланыс ретінде Алматыдағы Құлжа тас жолы, 8/5 мекенжайындағы Maserati Kazakhstan шоуруы көрсетілген, Grecale, GranTurismo, GranCabrio, MCPura және GT2 Stradale ұсынылады. Сайтта теңгедегі баға жарияланбаған, ал Maserati-дің Қазақстандағы сатылымы туралы сенімді статистика таппадық.

Дереккөздер: Wikipedia — Maserati (ағылш.), Википедия — Maserati (орыс.), Stellantis — 2025 жылдың қорытындысы, Stellantis — 2026 жылғы бірінші жартыжылдық факт-парағы, ANSA — Maserati-дің 2024 жылғы сатылымы мен түсімі, Italpassion — Maserati-дің 2023 жылғы көрсеткіштері, Reuters (CP24 арқылы) — Stellantis Maserati бойынша нұсқаларды қарап жатыр, Reuters (Global Banking & Finance арқылы) — екі серіктеспен келіссөз, Carscoops — Maserati жоспарлары мен серіктестері, Autocar — Импарато Maserati басшысы, Auto.it — Фичили Maserati-дің жаңа CEO-сы, Top Gear — GranTurismo, GranCabrio және Grecale жаңаруы, Stellantis Media — Триестедегі тест-драйв, Stellantis Media — үшсүйектің 100 жылы, Stellantis Media — Tipo 61 Birdcage сатылымы, Carscoops — Wayve жүйесі бар Fiat пен Maserati прототиптері, Maserati — Қазақстанға арналған сайт, Kapital.kz — Алматыда алғашқы Ghibli сатылды