Honda

Honda — әрдайым өз жолымен жүрген жапон алыбы. Компания велосипедтерге арналған шағын моторлардан бастап, әлемдегі ең ірі мотоцикл өндірушісіне және планетаның басты автоөндірушілерінің біріне айналды. Ол көлік, мотоцикл, қайық моторларын, көгал шапқыштарын, бизнес-джеттер шығарады, тіпті зымыран сынап жатыр. 2026 жылы Honda үшін оңай кезең емес: компания Aston Martin-мен бірге Формула-1-ге оралды, бірақ маусым ойдағыдай өтпей жатыр, ал электромобильдерге тігілген қымбат бәс оған биржаға шыққалы бергі алғашқы жылдық шығынды әкелді.

Шығу тегі: поршень сақиналары мен велосипед моторлары

Honda тарихы — ең алдымен механик әрі өнертапқыш Соитиро Хонданың тарихы. 1937 жылы ол поршень сақиналарын шығаратын Tōkai Seiki компаниясын құрды. Іс қиын жүрді, бірақ Хонда сапа бақылауын жолға қойғаннан кейін сақиналарды Toyota сатып ала бастады.

Соғыстан кейін Хонда бәрін қайта бастады. 1946 жылы ол Honda техникалық зерттеу институтын ашты: 12 қызметкер және ауданы 16 шаршы метр ғимарат. Алғашқы өнім соғыстан қалған әскери қозғалтқыштар орнатылған моторлы велосипедтер болды.

1948 жылғы 24 қыркүйекте Honda Motor Co., Ltd. пайда болды. Ал 1949 жылы Honda-ның алғашқы нағыз мотоциклі — Dream D-Type шықты. Хонданың серіктесі Такэо Фудзисава маңызды рөл атқарды. Хонда инженер әрі өнертапқыш болса, Фудзисава қаржы, сату және маркетингті өз мойнына алды. Компанияны осы тандем құрды.

Super Cub: тарихтағы ең жаппай көлік

1958 жылы Honda Super Cub-ты шығарды — ашық рамалы, пластик қаптамалы және ілінісу тұтқасы жоқ жартылай автомат беріліс қорабы бар жеңіл мотоцикл. Ол тауар тасып, іспен жүруі керек шағын кәсіпкерлерге арналған еді. Нәтижесінде аңыз туды: Super Cub — тарихтағы ең жаппай шығарылған көлік. 2008 жылы 60 миллионыншы данасы, 2014 жылы — 87 миллионыншы данасы шықты, ал 2017 жылы шығарылым 100 миллионнан асты.

1959 жылы Honda Жапония мотоцикл нарығының көшбасшысы болып, American Honda Motor атты американдық бөлімшесін ашты. Америкада мотоцикл ол кезде бұзақылардың көлігі саналатын, Honda мұны өзгертуді шешті. 1963 жылы «You meet the nicest people on a Honda» — «Honda-мен ең жағымды адамдар жүреді» жарнамалық науқаны басталды. Онда мотоциклмен қарапайым, салиқалы адамдар, соның ішінде әйелдер жүрді. Маркетологтар бұл науқан лайфстайл-маркетингті іс жүзінде ойлап тапты деп есептейді.

Нәтиже таңғалдырды: 1964 жылға қарай АҚШ-та сатылған әр екінші мотоцикл Honda болды. 1960 жылдары компания әлемдегі ең ірі мотоцикл өндірушісіне айналды және содан бері бұл орынды ешкімге бермей келеді. 2025 жылдың мамырында Honda 500 миллионыншы мотоциклін шығарды.

Алғашқы көліктер және Формула-1

Автомобильге Honda бәсекелестерінен кешірек келді. 1963 жылдың тамызында алғашқы сериялық көлік — T360 шағын жүк көлігі, ал сол жылдың қазанында S500 спорткары шықты.

Хонда өзін бірден ең күрделі деңгейде дәлелдеуді шешті. Көлік шығара бастағаннан кейін бір жыл өткенде, 1964 жылы Honda Формула-1-ге шықты. Ал 1965 жылы Мексика Гран-приін жеңіп алды.

Civic, Accord және Американы бағындыру

Нағыз серпіліс 1970 жылдары болды. 1972 жылы Honda Civic-ті таныстырды — ықшам, үнемді әрі сенімді көлік. Бір жылдан кейін мұнай дағдарысы басталып, бензин қымбаттады, ал шағын Civic сатып алушыларға дәл керек нәрсе болып шықты.

1976 жылы Civic сатылымы миллионнан асты, сол жылы марканың флагманына айналған Accord шықты. Әрі қарай Honda шабуылға көшті:

• 1982 жылы Огайо штатындағы Мэрисвиллде Accord жинайтын зауыт ашты;
• 1986 жылдың наурызында Acura-ны — алғашқы жапондық премиум брендті іске қосты;
• 1991 жылы алюминий монококты және газ тарату фазалары өзгермелі, ортасына орнатылған V6 қозғалтқышы бар NSX суперкарын көрсетті.

Сенна дәуірі: Формула-1-дегі Honda

1980 жылдардың екінші жартысында Honda моторшылары Формула-1-де нағыз күшке айналды. 1986–1991 жылдары Honda қозғалтқыштары пилоттар арасында қатарынан бес чемпиондық титул — Нельсон Пикеге, Айртон Сеннаға және Ален Простқа — және Williams пен McLaren командаларымен алты Конструкторлар кубогын әкелді.

Кейін кетулер мен оралулар болды. 2021 жылы Honda моторы Макс Ферстаппен мен Red Bull Racing-ке әлем чемпионатын жеңуге көмектесті. Ал 2026 жылдан бастап, жаңа мотор регламенті бойынша Honda ресми түрде — Aston Martin үшін зауыттық мотор жеткізушісі ретінде оралды.

Роботтар, ұшақтар және зымырандар

Honda автоөндіруші үшін ессіз көрінетін жобаларды әрдайым жақсы көрді:

• ASIMO. 2000 жылы таныстырылған адам тәрізді робот. Бойы 130 см, сағатына 6 км жылдамдықпен жүріп, баспалдақпен көтеріле алатын. Робототехника саласындағы зерттеулерді Honda 1986 жылы-ақ бастаған.
• HondaJet. Компанияның өз жеңіл бизнес-джеті. Өндіріс 2012 жылы басталып, клиенттер алғашқы ұшақтарды 2015 жылдың желтоқсанында алды.
• Зымырандар. Зымыран қозғалтқыштарын Honda 2019 жылы әзірлей бастады. 2025 жылдың маусымында Хоккайдода компания көп рет қолданылатын зымыранды сәтті сынады, ал 2029 жылға қарай суборбиталық ұшуларға шыққысы келеді.
• Бәріне арналған моторлар. Honda жылына 14 миллионнан астам іштен жану қозғалтқышын шығарады — көліктерге, мотоциклдерге, генераторларға, су сорғыларына, қайық моторларына және бау-бақша техникасына.

Модель қалай жұмыс істейді

Honda-ның басты құпиясы — әртараптандыру. Көліктер негізгі ақшаны әкеледі, бірақ нарықтар мен баждарға қатты тәуелді. Мотоциклдер, әсіресе Азияда, тұрақты пайда береді: 2026 қаржы жылына компания 22,8 млн мотоциклдің рекордтық сатылымын болжады және Үндістанда өндірісті кеңейтіп жатыр.

Сатылым географиясы Америкаға қатты ығысқан. 2024 жылы түсімнің 51%-дан астамы Солтүстік Америкаға, шамамен 21%-ы Азияға, 10%-дан азы туған Жапонияға, шамамен 4,6%-ы Еуропаға тиесілі болды. Сондықтан Вашингтонның баж туралы кез келген шешімі бірден Honda-ға соққы болады.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

• Nissan-мен сәтсіз бірігу. 2024 жылғы 23 желтоқсанда Honda мен Nissan бірігу туралы келіссөздерді жариялады, оларға Mitsubishi Motors та қосылды. Мәміле әлемдегі ең ірі автоконцерндердің бірін құруы тиіс еді. Бірақ 2025 жылдың ақпанында-ақ екі компанияның директорлар кеңестері келіссөздерді тоқтатуға дауыс берді.
• Электромобиль сәтсіздігі. Honda ұзақ уақыт үлкен электр жоспарларын құрды: 2030 жылға қарай электромобильдер сатылымның 20%-ын беруі, ал 2040 жылға қарай компания толығымен электромобильдер мен сутегі отын элементтеріндегі көліктерге көшуі тиіс еді. 2026 жылдың наурызында Honda 0 Saloon, 0 SUV және Acura RSX модельдерінен бас тартты, ал мамырда екі мақсаттан да бас тартып, Канададағы құны $11 млрд электромобиль өндірісі жобасын мерзімсіз тоқтатты.
• Алғашқы жылдық шығын. Электромобильдер бойынша $9 млрд-тан астам есептен шығару салдарынан Honda 2026 жылдың наурызында аяқталған қаржы жылын 414,3 млрд иен операциялық шығынмен аяқтады. Бұл компания 1957 жылы биржаға шыққаннан бергі алғашқы жылдық шығын.
• Ф1-ге ауыр оралу. 2026 жылғы алғашқы жарыстардан бастап Honda-ның жаңа моторы сенімділік пен жылдамдық мәселелерінен зардап шегуде.

Гибридтер: қайта сәнге енген бәс

Қызығы, Honda гибридтердің пионері болды. Алғашқы Honda Insight 1999 жылдың соңында, АҚШ-та Toyota Prius-тен бір ай бұрын шығып, шамамен $20 мың тұрды. 2012 жылдың қыркүйегінде компания миллионыншы гибридін сатты. Енді, агрессивті электр жоспарларынан бас тартқаннан кейін, Honda қайтадан гибридтерге бәс тігіп отыр. Мысалы — гибридті купе ретінде оралған жаңа 2026 жылғы Prelude.

Электр жобасы толығымен өлген жоқ. 2022 жылдың қазанында Honda мен Sony Sony Honda Mobility бірлескен кәсіпорнын құрды, оның Afeela брендіндегі электромобильдері 2026 жылы АҚШ-та шығуы тиіс.

Ақша

2025 жылдың наурызында аяқталған 2025 қаржы жылында Honda-ның түсімі 21,69 трлн иен (шамамен $197,6 млрд), таза пайдасы 835,8 млрд иен (шамамен $7,6 млрд) болды. Компанияда 194 173 адам жұмыс істеді.

Келесі жыл сәтсіз өтті: электромобиль бағдарламасы бойынша жылдық шығын 1,45 трлн иен болды, ал операциялық нәтиже 414,3 млрд иенге минусқа кетті. Бірақ Honda акцияға 70 иен деңгейіндегі дивидендті сақтап, үш жылда акционерлерге кемінде 800 млрд иен қайтаруға уәде берді. 2027 қаржы жылына компания пайдаға оралуды — 500 млрд иенді болжайды, дегенмен электромобильдер бойынша тағы шамамен 500 млрд иен қосымша шығын күтеді.

Кім басқарады

2021 жылдың сәуірінен бері Honda-ның президенті және бас директоры — Тосихиро Мибэ. 2019 жылдың сәуірінен бері директорлар кеңесінің төрағасы — Тосиаки Микосиба. Штаб-пәтер Токионың Минато ауданындағы Toranomon Alcea Tower мұнарасында орналасқан. Жарыс бағдарламаларын, соның ішінде Формула-1-ді жеке Honda Racing Corporation компаниясы басқарады. 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап оны Honda-ның Ф1-ге оралуын басқарған Кодзи Ватанабэнің орнына Кэйити Ясуда басқарады.

Қызықты деректер

• Трапециядағы H әрпі бар логотип 1961 жылы пайда болды. Үлкейтілген H бар қазіргі нұсқасы 2000 жылдан бері қолданылады.
• Honda өзінің премиум брендін құрған алғашқы жапон автоөндірушісі болды — Acura.
• Формула-1-дегі алғашқы жеңіс Honda-ға алғашқы сериялық көлігі шыққаннан кейін небәрі екі жылдан соң келді.
• Әлемдік көлікке ықпалы жағынан Super Cub-ты жиі Ford Model T және Volkswagen «Қоңызымен» қатар қояды.
• 2018 жылы Honda бүкіл әлемде 5 357 013 автомобиль шығарды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Honda қайта құрылу кезеңін бастан өткеріп жатыр. Компания шулы электр уәделерінен бас тартып, гибридтерге қайта оралды және сатылым рекордтарын жаңартып жатқан мотоциклдерге сүйенеді. Формула-1-де ол Aston Martin-мен ауыр алғашқы маусымды өткеріп, жарыс бөлімшесінің басшылығын ауыстыруға дайындалып жатыр. Басты сұрақ — Honda ІЖҚ, гибридтер мен электр арасындағы тепе-теңдікті тауып, ағымдағы қаржы жылында-ақ пайдаға оралу уәдесін орындай ала ма. HRC басшысының ауысуы туралы толығырақ — біздің жаңалықта, чемпионат бизнесі туралы — Формула-1 досьесінде.

Дереккөздер: Wikipedia — Honda, Википедия — Honda, Wikipedia — Honda Super Cub, Reuters / Investing.com — Honda-ның алғашқы жылдық шығыны, The Race — HRC басшылығының ауысуы, Logos-World — логотип тарихы