Лэй Цзюнь

2021 жылы Лэй Цзюнь смартфон мен робот-шаңсорғыш шығаратын Xiaomi автоөндіріске кіретінін, оған он жылда $10 млрд салатынын жариялады. Бұл батыл естілді. Бес жылдан кейін Xiaomi Auto сатып алушыларға 800 мыңнан астам көлік жеткізді, оның SU7 Ultra седаны Нюрбургринг рекордын біраз уақытқа Porsche-ден тартып алды, ал Forbes Лэй Цзюньнің өзін $21,6 млрд-қа бағалайды. Хубэй провинциясынан шыққан мұғалімдердің баласы қытайдың жаңа автоөндірісінің басты бет-бейнесіне айналды.

Шыққан тегі және отбасы

Лэй Цзюнь 1969 жылы 16 желтоқсанда Хубэй провинциясындағы Сяньтао қаласында туған. Ата-анасы екеуі де мұғалім болған, әкесі айына шамамен $7 алатын. Бала радиоқабылдағыштарды бөлшектеп, қайта құрастыратын, әкесі оны бұған ынталандырды. Екі батарейка, шам, ағаш жәшік пен сымнан ол өз ауылындағы алғашқы электр шамын жасады.

Оқуы: Ухань университеті (1987–1991)

1987 жылы Лэй Цзюнь Хубэйдегі Мяньян мектебін бітіріп, Ухань университетіне түсті. 1991 жылы информатика бойынша бакалавр дипломын алды. Университетпен байланысын үзбеді: 1997 жылы оған 140 мың юань сыйлады, ал 2023 жылы 1,3 млрд юань берді. Bloomberg дерегінше, бұл шамамен $182 млн, сол кездегі университет тарихындағы ең ірі жеке қайырымдылық.

Kingsoft: инженерден CEO-ға дейін (1992–2007)

Университеттен кейін, 1992 жылы, Лэй Цзюнь Kingsoft компаниясына инженер болып келді. 1998 жылы оның бас директоры болды да, компанияны тоғыз жыл биржаға дайындады. 2007 жылы Kingsoft Гонконг биржасына шықты, ал сол жылдың 20 желтоқсанында Лэй Цзюнь денсаулығын себеп етіп, президент пен CEO қызметінен кетті. Kingsoft-қа ол 2011 жылғы шілдеде директорлар кеңесінің төрағасы ретінде оралды.

Бизнес-періште (2000–2010)

Kingsoft-пен қатар Лэй Цзюнь өз стартаптарын құрып, басқалардікіне ақша салды. Алғашқы ірі табысы — 2000 жылы ашқан Joyo.com интернет-дүкені. 2004 жылы оны Amazon $75 млн-ға сатып алды.

Одан кейін басқа компанияларға бәс тікті:

• 2005 — YY бейнеплатформасына $1 млн салды; 2012 жылы YY биржаға шыққанда оның үлесі $129 млн тұрды;
• 2008 — UCWeb мобильді браузерінің төрағасы болды;
• 2011 — электронды сауда, әлеуметтік желі және мобильді компанияларға инвестиция салатын Shunwei Capital венчур қорын бірге құрды.

Xiaomi: смартфондар және биржа (2010–2018)

2010 жылы Лэй Цзюнь бірнеше серіктесімен бірге Xiaomi-ді құрды. Олардың арасында Google-дың бұрынғы топ-менеджері Линь Бинь болды.

2014 жылы Forbes Asia Лэй Цзюньді жыл кәсіпкері атады, 2015 жылы Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның қатарына қосты. 2018 жылғы 9 шілдеде таңертең ол Гонконг биржасында гонг соқты: Xiaomi онда дауыс құқығы әртүрлі акциялармен орналасқан алғашқы компания болды. Орналастыруда компания $6,1 млрд-қа дейін тартуды көздеді. 2019 жылы Xiaomi Fortune Global 500 тізіміне енді — сол кездегі рейтингтің ең жас компаниясы ретінде.

Соңғы ірі жоба: электромобильдер (2021–2024)

2021 жылғы наурызда Лэй Цзюнь Xiaomi ақылды электромобильдер шығаратынын және оларға он жылда $10 млрд салатынын хабарлады. Алғашқы көлік — SU7 седаны 2024 жылғы 28 наурызда Пекинде 215 900 юаньдан (шамамен $29 870) басталатын бағамен шықты. Алғашқы тәулікте компания 88 898 «нақты» тапсырыс алды, бірақ оларды жеті күн ішінде қайтарып алуға болатын.

SU7 бірден хитке айналды, бірақ Лэй Цзюньге «телефон» маркасы жүйрік көлік жасай алатынын дәлелдеу керек еді. 2024 жылғы шілдеде ол Xiaomi Нюрбургрингтің Солтүстік ілмегінде Porsche Taycan Turbo GT-ден озатынын жария түрде уәде етті. 2025 жылғы 1 сәуірде сериялық 1548 ат күші бар SU7 Ultra айналымды 7:04,957-де жүріп өтті — Porsche-ден 2,6 секунд жылдам. Бұл көліктің батареясын Робин Цзэннің CATL компаниясы жеткізеді.

2025 жылғы 27 ақпанда сатылым басталғанда Лэй Цзюнь Ultra бағасын 35%-ға, шамамен $79,5 мыңға дейін түсірді де, екі сағатта 10 мың тапсырыс жинады — бұл бүкіл жылдық жоспар еді. Кейін қиындықтар басталды: 2025 жылғы мамырда иелері ауа өтетін каналдары бар карбон капоттан ауа іс жүзінде өтпейтінін анықтады, Xiaomi кешірім сұрауға мәжбүр болды. 2026 жылғы сәуірде Porsche Нюрбургринг рекордын қайтарып алды.

YU7, Skynomad және 800 мың көлік (2025–2026)

Екінші модель — YU7 кроссоверін Лэй Цзюнь 2025 жылғы 26 маусымда таныстырды. Бағасы 253 500 юаньнан (шамамен $35 300) басталды, ал алғашқы 18 сағатта компания депозиті төленген 240 мың тапсырыс алды. Кезек бір жылдан асып кетті. 2025 жылғы шілдеде Лэй Цзюнь Xiaomi көліктерді шетелде 2027 жылдан ерте сатпайтынын айтты: алдымен қытайлық сатып алушылардың тапсырысын орындау керек.

2025 жылы Xiaomi сатып алушыларға 410 мыңнан астам электромобиль жеткізді. 2026 жылғы қыркүйекте компания Skynomad кроссоверлерімен тізбекті гибридтер нарығына шықты. Лэй Цзюнь Шанхай мен Сюйчжоуда алғашқы иелерге кілтті өзі тапсырды. Сол кезде ол Weibo-да Xiaomi Auto клиенттерге 800 мыңнан астам көлік жеткізгенін жазды. 2026 жылғы жоспар — 550 мың.

Ақшасы

Forbes 2026 жылғы 31 қазанда Лэй Цзюньді $21,3 млрд-қа бағалады — әлемде 123-орын, Bloomberg Billionaires Index — $26,6 млрд-қа. Мұның дерлік бәрі — Xiaomi акцияларының шамамен 23,5%-ы, олар оған дауыстардың 61%-ға жуығын береді; бұған қоса оның Kingsoft-тағы шамамен 12,7% үлесі мен JOYY акциялары бар. Шыңында, 2025 жылғы маусымда, Forbes оның байлығын $46,5 млрд деп есептеген. Толығырақ — «Лэй Цзюньнің байлығы: ақшаны қайдан және қалай тапты» мақаласында.

Xiaomi дивиденд төлемейді, сондықтан қолма-қол ақшаны оған JOYY мен Kingsoft дивидендтері әкеледі: 2026 жылы салықтарға дейін шамамен $36 млн («Лэй Цзюнь 2026 жылы қанша табады»). Ақшасын қайырымдылыққа да береді: 2021 жылы Xiaomi қоры мен өз қорына құны шамамен $2,2 млрд болатын 616 млн Xiaomi акциясын тапсырды.

Саясат және дау

2013 жылдан бері Лэй Цзюнь — Бүкілқытайлық халық өкілдері жиналысының депутаты: алдымен Гуандун провинциясынан, 2018 жылдан бастап Пекиннен. 2019 жылы ол «Қытайлық сипаттағы социализмнің үздік құрылысшысы» атағын алды. 2021 жылғы қаңтарда АҚШ Қорғаныс министрлігі Xiaomi-ді Қытай армиясымен байланысты компаниялар тізіміне қосқанда осы атаққа сілтеме жасады. АҚШ федералдық соты бұл шешімді бұғаттады, келісімнен кейін Xiaomi тізімнен шығарылды.

Жеке өмірі

Лэй Цзюнь Чжан Тунға үйленген, екі баласы бар. Пекинде тұрады.

Қазақстанмен байланысы

Xiaomi смартфондары мен техникасы Қазақстанда сатылады, ал компанияның көліктері мұнда ресми түрде сатылмайды: Xiaomi Auto Қытайдан тыс нарыққа тек 2027 жылы шықпақ. SU7-ні бізге алыпсатарлар әкеледі, Ultra тапсырыспен ұсынылады. 2025 жылдың жазында SU7 Ultra қазақстандық трекке Zeekr 001 FR-мен жарысқа шығып, жүзге дейін 2,85 секундта үдеді.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Лэй Цзюнь 56 жаста. Ол әлі де Xiaomi төрағасы әрі CEO-сы, Kingsoft пен Shunwei Capital төрағасы. 2026 жылы Ultra сатылымы айына ондаған көлікке дейін құлады, енді өсім жаппай модельдер мен Skynomad гибридтеріне сүйенеді: алғашқы айда компания оларға 70 мың нақты тапсырыс жинады. Нюрбургрингте үлкен антиқанаты бар жаңа Ultra сынақтан өтіп жатыр. Демек, ол жария уәдемен бастаған Porsche-мен жекпе-жек әлі біткен жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia — Лэй Цзюнь өмірбаяны, Forbes — профиль және байлығы, Bloomberg Billionaires Index — байлығы мен активтері, CnEVPost — SU7 шығуы, CnEVPost — SU7-ге бір тәуліктегі тапсырыстар, CarNewsChina — YU7 шығуы, Yicai Global — 2027 жылдан экспорт жоспары, CarNewsChina — Skynomad жеткізілімінің басталуы, CnEVPost — 800 мың көлік, Kursiv — SU7 Ultra-ның Қазақстандағы жарысы, Forbes — 2025 жылғы маусымдағы байлығы, Xiaomi — 2026 жылғы бірінші жартыжылдық есебі, Bloomberg — 2021 жылы Xiaomi акцияларын сыйға тартуы, StockAnalysis — JOYY дивидендтері