Perplexity

Perplexity — Сан-Францискодағы америкалық ЖИ іздеу жүйесі. Ол сілтемелер тізімінің орнына дайын жауап береді және деректі қайдан алғанын көрсетеді. Компания сонымен қатар Comet браузері мен Computer агентін жасайды. 2026 жылғы қазанда ол Монреаль университеті дәрігерлерінің зерттеуіне ілікті: Perplexity-ді ChatGPT, Copilot және Gemini-мен бірге клиникалық тексерілген тонометрлерді тексерілмегендерінен ажырата ала ма деп сынады.

Төрт инженер және жауап беретін іздеу (2022–2023)

Компанияны 2022 жылғы тамызда төрт инженер құрды: Аравинд Сринивас, Денис Яратс, Джонни Хо және Энди Конвински. Бас директор болған Сринивас бұған дейін OpenAI мен Google DeepMind-та зерттеумен айналысқан.

Іздеу жүйесінің өзі 2022 жылғы 7 желтоқсанда шықты — ChatGPT іске қосылғаннан сәл артық бір аптадан кейін. Идеясы қарапайым еді: тіл моделі интернеттегі жаңа беттерді оқып, жауап жазады және сілтеме қояды. 2023 жылғы ақпанда компания 2 млн бірегей келуші туралы хабарлады.

Ақша және алғашқы жанжалдар (2024)

Инвесторлардың ақшасы тез келді. Ақша салғандардың арасында — Джефф Безос, Nvidia, Shopify негізін қалаған Тобиас Лютке және Databricks.

Өсумен бірге баспалардың наразылығы да келді. 2024 жылғы маусымда Forbes Perplexity оның мақаласын көрнекті сілтемесіз қайталап айтып берді деп айыптады. Сринивас «олқылықтарды» мойындады, бірақ сервис тек ақпарат жинайды деп талап етті. Сол айда Wired Perplexity robots.txt-тегі тыйымдарды айналып өтеді деп жазды. 2024 жылғы қазанда Dow Jones пен New York Post авторлық құқықты бұзғаны үшін сотқа жүгінді, ал The New York Times материалдарын жинауды тоқтатуды талап етті.

Жауап ретінде компания 2024 жылғы шілдеде баспалармен табысты бөлісу бағдарламасын іске қосты, ал қарашада сауда бөлімін қосты.

Бөтен активтерге бәс (2025)

2025 жылы Perplexity сатушылар байыппен қабылдамаған ұсыныстарымен екі рет жаңалықтарға шықты. 18 қаңтарда, TikTok АҚШ-та өшерден бір күн бұрын, компания әлеуметтік желінің америкалық бизнесімен бірігуді ұсынды. 12 тамызда ол Chrome браузері үшін қолма-қол $34,5 млрд ұсынды. Оған Google-ға қарсы монополияға қарсы іс түрткі болды: АҚШ әділет министрлігі Chrome-ды сату жағдайды түзетуге көмектеседі деп санады. Al Jazeera дерегінше, сол кезде Perplexity-дің өзі $18 млрд-қа бағаланған — ұсыныс компанияның өзінен қымбат болды. Alphabet Chrome-ды сатқан жоқ.

Сонымен қатар өнімдер көбейді. 2025 жылғы шілдеде Comet ЖИ браузері шықты — алдымен тек ең қымбат тарифке, ал қазаннан бастап тегін. Al Jazeera дерегінше, осы уақытқа дейін компания SoftBank пен Nvidia-ны қоса алғанда инвесторлардан шамамен $1 млрд тартқан.

Ең шулы сот та Comet-ке байланысты. 2025 жылғы қарашада Amazon Сан-Францискодағы федералдық сотқа талап арыз берді: браузер агенті оның сайтында өзін кәдімгі Chrome етіп көрсетіп сатып алу жасаған және бұғатталғаннан кейін де тоқтамаған. Perplexity талапты «бопса тактикасы» деп атап, ЖИ көмекшісі пайдаланушының өзінен айырмашылығы болмауы керек деп мәлімдеді.

2025 жылғы тамызда Cloudflare Perplexity бұғаттауды айналып өтетін жасырын краулерлерді пайдаланады деп хабарлады. Perplexity есепті PR айла деп атады. Осыдан кейін жапондық Yomiuri Shimbun, Asahi және Nikkei, ал қазанда Reddit сотқа жүгінді.

2025 жылғы желтоқсанда Криштиану Роналду инвестор әрі бренд бейнесі болды. Салым көлемі жарияланбады, ал футболшыға арнап Perplexity x CR7 жеке беті жасалды.

Perplexity Қазақстанда

2025 жылғы 7 қарашада Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, «Қазақтелеком» және Perplexity меморандумға қол қойды. Соған сәйкес қазақстандықтар Perplexity Pro-ға бір жыл тегін қол жеткізеді. Құжатта Alem.AI негізіндегі бірлескен зерттеулер мен Қазақстандағы дата-орталықтарды дамыту да бар. Жобаны Astana IT University үйлестіреді.

Perplexity атынан қол қоюға жаһандық мәселелер жөніндегі вице-президент Джерри Ма, «Қазақтелеком» атынан басқарма төрағасы Бағдат Мусин қатысты. Министр Жаслан Мәдиев келісім бұрын тар топқа ғана қолжетімді болған ЖИ құралдарын миллиондаған адамға ашады деді.

Жарнаманың орнына агенттер (2026)

2026 жылғы ақпанда Perplexity пайдаланушылардың сенімін жоғалтпау үшін жауаптардағы жарнамадан бас тартты және Computer — тапсырмаларды өзі орындайтын бұлттық агентті іске қосты. Төлем «пайдалануға қарай» үлгісіне көшті: жазылушы агенттердің жұмысына айлық кредит алады. Сәуірде Mac-ке, шілдеде Windows-қа арналған Personal Computer нұсқасы шықты.

Financial Times дерегінше, Computer іске қосылғаннан кейін бір айда түсім 50%-ға өсті, ал наурыздағы жылдық түсім $450 млн-ға жетті. The Information жыл басындағы $250 млн-нан аз көрсеткіштің орнына енді $750 млн-нан астам түсім туралы жазады. Есесіне веб-трафик азаюда: Similarweb дерегінше, айына 219 млн кіру шыңы 2025 жылғы қазанға келді. Ал мобильді аудитория 2025 жылғы тамыздағы 26,2 млн-нан 2026 жылғы ақпанда 37,9 млн-ға өсті.

Amazon-мен дау жалғасты: 2026 жылғы наурызда сот Comet арқылы жасалатын сатып алудың бір бөлігін уақытша шектеді, ал тамызда, eWeek хабарлағандай, агентке Amazon-да қайта жұмыс істеуге рұқсат берілді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

• Бағасы. 2026 жылғы қыркүйекте The Information Nvidia компанияны $30 млрд-тан жоғары бағалап, инвестиция салу туралы келіссөз жүргізіп жатқанын хабарлады — бұл бір жыл бұрынғыдан шамамен 50% жоғары. Мәміле ресми расталған жоқ.
• IPO. 2026 жылғы маусымда Сринивас CNBC-ге компания 2028 жылы биржаға шығуды жоспарлап отырғанын айтты.
• Дәлдік. 8 қазанда Американдық кардиологиялық қауымдастықтың сессиясында ұсынылған тонометрлер туралы зерттеуде ChatGPT, Copilot және Perplexity бірге 63%-дан 83%-ға дейін дұрыс жауап берді, Gemini — 86%-дан 91%-ға дейін.

Дереккөздер: Wikipedia — Perplexity AI, Al Jazeera — Chrome-ды сатып алу ұсынысы, eWeek — Comet үшін Amazon-ның талабы, Storyboard18 — Роналдудың инвестициясы, Kazinform — Қазақстанмен меморандум, Fast Company — 2026 жылғы түсім, аудитория және жоспарлар, American Heart Association — ЖИ көмекшілері мен тонометрлер туралы зерттеу