KB Kookmin Bank

KB Kookmin Bank — Сеулдағы коммерциялық банк, KB Financial Group қаржы холдингінің негізгі еншілес компаниясы. Оны 1963 жылы мемлекет құрды. Бүгінде бұл акционерлері әлемнің түкпір-түкпірінде отырған жеке банк. Қазақстанда оны Банк ЦентрКредиттің бұрынғы иелерінің бірі ретінде біледі. Корейлер 2008 жылы банк капиталына үлкен жоспармен кірді. Тоғыз жылдан кейін салған қаржысының дерлік бәрін есептен шығарып, кетіп қалды. 2026 жылдың күзінде KB Kookmin тағы жаңалыққа ілікті. Қызметтік жүйелері арқылы клиенттер дерегі тарап кеткен корей банктерінің қатарында бұл банк те бар.

Қарапайым корейлерге арналған банк (1963)

Тарих Citizens National Bank-тен басталады. «Кукмин» корей тілінде «халықтық» деген мағына береді, ағылшынша атауы да осыдан шыққан. Банкті Оңтүстік Корея үкіметі құрды. Ресми құрылған күні — 1963 жылғы 1 қараша. Мақсаты түсінікті еді: ірі коммерциялық банктер назар аудара бермейтін табысы төмен және орташа адамдарға қызмет көрсету.

Отыз жылға жуық банк тек ел ішінде жұмыс істеді. Шетелге 1990 жылдары ғана шықты. 1991 жылы Люксембургте кеңсе ашылды. Одан кейін Токио (1992), Сингапур (1994) және Гонконг (1996) қосылды. Ұзаққа созылған жекешелендіру де сол кезде басталды: 1994 жылы нарыққа алғашқы 10% акция шығарылды.

Дағдарыс және бірігулер (1997–2003)

1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы Кореяның банк жүйесін түбегейлі өзгертті. Әлсіз банктер нарықтан кетті, мықтылары оларды жұтып алды. Kookmin 1998 жылы Daedong Bank-ті өзіне қосты. Сол жылдың қыркүйегінде Long-Term Credit Bank-пен бірігетінін жариялады.

1999 жылдың мамырында іске Уолл-стрит араласты. Goldman Sachs банкке $500 млн салып, 17% акцияға ие болды. Бұл мемлекеттің үлесінен (7,2%) көп еді. 2002 жылға қарай америкалықтар пакеттің негізгі бөлігін едәуір пайдамен сатып жіберді.

Сол дәуірдің басты мәмілесі 2001 жылғы 1 қарашада болды. Kookmin бұрынғы мемлекеттік ипотекалық банк Housing & Commercial Bank-пен бірікті. Сол күні біріккен банктің акциялары Нью-Йорк қор биржасында, ал 9 қарашада Корея биржасында сатыла бастады. 2002 жылы банк атауын KB Kookmin Bank деп өзгертті. 2003 жылдың қыркүйегінде оған KB Kookmin Card карта компаниясы қосылды. 2003 жылғы 19 желтоқсанда мемлекет қалған үлесін сатты, жекешелендіру осымен аяқталды.

Холдинг және Қазақстанға тігілген бәс (2008)

2008 жылға қарай банктің сақтандыру, брокерлік және карта бизнесі болды. Оларды бір шаңырақ астына жинады. 2008 жылғы 29 қыркүйекте KB Financial Group холдингі пайда болды, банк соның еншілес компаниясына айналды. Карта бизнесін кейін, 2011 жылы, қайтадан бөлек компания етіп шығарды.

Сол 2008 жылы KB Kookmin өз тарихындағы ең шулы шетелдік мәмілеге барды. FinanceAsia басылымының жазуынша, наурызда банк қазақстандық Банк ЦентрКредиттің 30% үлесін 623,1 млрд вонға ($634 млн) сатып алатынын хабарлады. Бұл баға БЦК-ның баланстық құнынан шамамен үш есе жоғары болды. Банк мәмілені табиғи ресурсқа бай Орталық Азияда «болашақ өсімді қамтамасыз ету» ниетімен түсіндірді. Инвесторларға бұл идея ұнамады: жарияланған күні Kookmin акциялары 5%-дан астам құлады.

2008 жылғы 27 тамызда БЦК Қазақстан қор биржасына Kookmin алғашқы 23% акцияны 59,9 млрд теңгеге (шамамен $500 млн) алғанын хабарлады. Корейлер банктің екінші ірі акционері атанды. Жоспарлары ауқымды еді:

• 2008 жылдың соңына дейін тағы 7% сатып алу;
• 30 ай ішінде бақылау пакетіне — 50,1%-ға жету;
• барлығы $1,27 млрд салу — мәмілені корей қаржы институтының шетелдегі ең ірі M&A-сы деп атады;
• директорлар кеңесіне өз адамдарының екеуін енгізу, БЦК-ға тәуекел-менеджмент, кредиттік талдау және клиентпен жұмыс технологияларын беру.

Корейлермен қатар БЦК капиталына Халықаралық қаржы корпорациясы (IFC, Дүниежүзілік банк тобы) да шамамен 10% үлеспен кірді.

БЦК-ға салынған қаржы қалай құнсызданды (2008–2017)

Сатып алу уақыты сәтсіз болып шықты. Алғашқы транш жабылғаннан кейін бірнеше аптадан соң әлемді қаржы дағдарысы басты. Корейлер БЦК-ны бақылауға ала алмады. Олардың үлесі барлық орналастырылған акцияның 41,93%-ында тоқтады. Оның бір бөлігі жай, бір бөлігі артықшылықты акция еді.

The Korea Times деректері бойынша, KB қазақстандық банкке барлығы 939,2 млрд вон салған. 2012 жылы-ақ банк үлесті 185,8 млрд вонға дейін қайта бағалады. 2016 жылға қарай оның құны символдық 1000 вонға түсті. Газет сәтсіздікті жаһандық дағдарыспен, ипотекалық портфельдегі проблемалармен және 2014 жылғы теңге девальвациясымен байланыстырады. Сол басылымның жазуынша, орасан шығынға байланысты 2010 жылы банк басшысы Кан Чжон Вон отставкаға кеткен.

Қазақстаннан кету туралы KB 2017 жылдың қаңтарында шешті. Банк сол кезде БЦК-дан келген шығын есептілікте көрсетіліп қойғанын айтты. Сатып алушы Бахытбек Байсеитов бастаған консорциум болды. Байсеитов — БЦК-ның негізін қалаушы әрі директорлар кеңесінің төрағасы. Консорциумға «Цеснабанк» пен «Цесна» қаржы холдингі» АҚ да кірді. Мәмілені ешкімде 30%-дан артық үлес болмайтындай етіп құрды. Сонда миноритарийлерге міндетті ұсыныс жасаудың қажеті болмады. Сарапшылар сол кезде Kookmin бір акция үшін 250–300 теңге алуы мүмкін деп бағалады.

Келісімшартқа 2017 жылдың ақпан айының басында қол қойылды. 2017 жылғы 20 сәуірде БЦК KASE биржасына Kookmin Bank енді ірі акционерлер қатарында жоқ екенін хабарлады. Кейін Forbes Kazakhstan бұл оқиғаны бірегей бизнес-кейс деп атады. Байсеитов 2008 жылы үлесті корейлерге қымбатқа сатып, тоғыз жылдан соң бақылауды әлдеқайда арзанға қайтарды. Басылымның бағалауынша, Kookmin сатқан артықшылықты және жай акциялардың құны шамамен 27,8 млрд теңге болуы мүмкін. 2018 жылға қарай Байсеитовта банктің орналастырылған акцияларының 48,07%-ы болды.

Оңтүстік-Шығыс Азияға бет бұру (2009–2024)

Қазақстан сабағынан кейін KB шетелге шығудан бас тартқан жоқ, тек бағытын өзгертті. Енді назар Оңтүстік-Шығыс Азияға ауды. Онда банк асықпай әрекет етті: алдымен шағын үлес, кейін бақылау.

• Камбоджа. 2009 жылы банк Khmer Union Bank-тің 51%-ын сатып алды. 2013 жылы жергілікті KB Cambodia Bank еншілес банкіндегі үлесін 100%-ға жеткізді. 2020 жылдың сәуірінде KB Kookmin Prasac микроқаржы компаниясының 70%-ы үшін $603 млн төледі. 2021 жылдың қазанында қалған 30%-ды да сатып алды. Банк Prasac-ты коммерциялық банкке айналдырғысы келетінін мәлімдеді.
• Индонезия. 2018 жылы KB Bank Bukopin-нің 22% үлесіне $97 млн салды. 2020 жылдың тамызында үлесті 67%-ға жеткізіп, бақылауды алды. 2024 жылдың наурызында банктің атауы KB Bank болып өзгерді.
• Мьянма. 2017 жылы KB Microfinance Myanmar микроқаржы компаниясы ашылды.

Осы уақытта банк ел ішінде де жаңарып жатты. 2018 жылы штаб-пәтер Сеулдің Ёыйдо қаржы ауданына көшті. 2025 жылдың сәуірінде KB Kookmin сыртқы нарықтан $700 млн қарыз алды. Мерзімі жеткен қарыздарды қайта қаржыландыру үшін ол үш және бес жылдық $400 млн және $300 млн облигация шығарды.

Қаржы

KB Kookmin топ пайдасының шамамен үштен екісін әкеледі. KB Financial Group 2026 жылғы 5 ақпанда 2025 жылдың қорытындысын жариялады. Соған сәйкес банктің таза пайдасы 18,8%-ға өсіп, 3,862 трлн вонға жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 3,252 трлн вон болған. The Korea Times оны долларға шаққанда шамамен $2,6 млрд деп бағалайды. Бүкіл топ 5,843 трлн вон тапты, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 15,1%-ға көп.

• топтың капитал рентабельділігі (ROE) — 10,86%;
• CET1 базалық капитал нормативі — 13,79%;
• шығынның кіріске қатынасы — 39,3%;
• 2025 жылдың төртінші тоқсаны үшін дивиденд — бір акцияға 1605 вон, бұл бір жыл бұрынғыдан шамамен екі есе көп.

Проблемалар мен даулы оқиғалар

Қазақстан оқиғасы — банктің шетелдегі ең қымбатқа түскен қателігі. Бірақ жағымсыз эпизод тек осы емес.

• Гонконг ELS-тері. 2021 жылдан бастап корей банктері клиенттерге Гонконгтың H индексіне байланған құрылымдық өнімдерді (ELS) сатты. 2024 жылдың басында индекс күрт құлап, салымшылар ірі сомадан айырылды. Мұндай өнімді ең көп сатқан — KB Kookmin, 8,2 трлн вонның өнімі. Клиенттерге тәуекел туралы ақпарат толық берілмегендіктен, реттеуші банктерге шығынның бір бөлігін өтеуді міндеттеді. 2025 жылдың қарашасында KB Kookmin бар бес банкке алдын ала шамамен 2 трлн вон айыппұл есептелді. 2026 жылдың маусымында қайта қаралғаннан кейін бесеуіне ортақ сома шамамен 600 млрд вонға дейін азайды. Әр банктің жеке сомасын басылымдар келтірмейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 30 қыркүйекте кешке KB Kookmin қызметкерлер жұмыс істейтін мобильді жүйеге сырттан күдікті кіру болғанын анықтады. Банк 2 қазанда дерек тарап кеткенін хабарлады. The Korea Herald пен Digital Today жазуынша, әңгіме 119 клиент туралы: олардың аты-жөні, телефоны, мекенжайы және тіркеу нөмірі. Банк серверді және кіру жолдарын ажыратты, клиенттерге хабарлама жіберді, бөлек кеңес желісін ашты. Ықтимал залалды толық өтеуге уәде берді. Банктің айтуынша, интернет- және мобильді банкинг жүйелері зардап шеккен жоқ.

KB Kookmin жалғыз емес. Shinhan Bank-те шамамен 25 мың клиенттің, Hana Bank-те 89 клиенттің дерегі тарап кетті. Толығырақ — Кореяның төрт банкін бұзу туралы жаңалығымызда. Қаржы қызметтері жөніндегі комиссия 2 қазанда шұғыл кеңес өткізді. Қаржы компанияларынан интернетке ашық жүйелерді тексеріп, аутентификацияны күшейтуді талап етті. 4 қазанда президент Ли Чжэ Мён деректің тарап кетуін тергеуді тапсырды. Шабуылға қатысты серверлердің бірінен мамандар пентестке арналған ARTEX AI құралының ізін тапты. Бірақ оның қолданылғаны ресми түрде расталған жоқ.

2025 жылдың қаңтарынан банкті Ли Хван Чжу басқарады. Бұған дейін ол KB Life Insurance-ты басқарған. Ол KB Kookmin-нің өзінде жұмыс тәжірибесі жоқ банктің алғашқы CEO-сы атанды. Оның мерзімі 2026 жылдың желтоқсанында бітеді. KB Financial Group төрағасы Ян Чжон Хидің өкілеттігі қарашада аяқталады. Сөйтіп, деректің тарап кетуі топтағы кадр шешімдерінің маусымымен тұспа-тұс келді.

Дереккөздер: Wikipedia — Kookmin Bank тарихы, Wikipedia (KO) — KB국민은행 хронологиясы, Wikipedia — KB Financial Group, FinanceAsia — БЦК-ның 30%-ын сатып алу, KASE — БЦК-ның алғашқы 23%-ы, The Korea Times — БЦК-дағы шығын мен үлесті сату, Kapital.kz — үлесті сату шарттары, KASE — Kookmin-нің БЦК-дан шығуы, Forbes Kazakhstan — Байсеитов банкті қалай қайтарды, The Korea Times — Prasac, KED Global — Индонезиядағы KB Bank, Digital Today — 2025 жылдың қорытындысы, Newsway — KB пайдасы мен дивиденді, Korea JoongAng Daily — ELS үшін айыппұл, The Korea Times — айыппұлдың азаюы, The Korea Herald — банктердегі дерек ағуы, Digital Today — KB-ның 119 клиенті, BleepingComputer — тергеу және ARTEX AI, The Korea Times — Ли Хван Чжудың тағайындалуы, The Korea Times — CEO өкілеттігінің мерзімі