«Арсенал»

«Арсенал» — Солтүстік Лондонның футбол клубы, оны қару-жарақ зауытының жұмысшылары құрған. Клубта Англияның 14 чемпиондығы және 14 Англия кубогы бар — кубок саны бойынша бұл ел рекорды. 2026 жылғы мамырда «Арсенал» Премьер-лиганы 22 жылда алғаш рет жеңді, ал 11 күннен кейін Чемпиондар лигасының финалында «ПСЖ»-ге пенальти сериясында ұтылды. 2026 жылдың күзінде Микель Артетаның командасы «Лилльді» 3:0 ұтып, еурокубоктардың топтық матчтарындағы жеңіс сериясын 14 ойынға жеткізді.

Вулидждің қарушылары (1886–1913)

1886 жылғы қазанда Лондонның оңтүстік-шығысындағы Вулидж қаласындағы Корольдік арсеналдың жұмысшылары Dial Square командасын құрды. Негізін қалаушылардың бірі ретінде Дэвид Данскиннің аты аталады. 1887 жылғы қаңтарға қарай клуб Royal Arsenal болып аталды. Клубтың лақап аты — «зеңбірекшілер», елтаңбасында — зеңбірек.

1893 жылы клуб Woolwich Arsenal деген атпен акционерлік қоғамға айналып, Футбол лигасына кірді. Бірінші дивизионға 1904 жылы көтерілді. 1913 жылы команда қаланың солтүстігіне, «Хайбери» стадионына көшті.

Даулы көтерілу және Чепмен дәуірі (1919–1938)

1919 жылы лига Бірінші дивизионды кеңейтті, ал «Арсенал» оған лиганың даулы шешімімен ілікті. Сол жылы The Arsenal атауынан артикль алынып, клуб жай ғана «Арсенал» болып қалды.

1925 жылы клубты Герберт Чепмен басқарды. Оның тұсында «Арсенал» 1930 жылғы Англия кубогын, 1930/31 және 1932/33 жылдардағы чемпионаттарды жеңді. 1933 жылдан бері команда ақ жеңді қызыл футболкамен ойнайды. Чепмен 1933/34 маусымының ортасында қайтыс болды, бірақ клуб сол маусымды да, кейін 1934/35 және 1937/38 жылғы чемпионаттарды және 1936 жылғы Кубокты да ұтты.

Алғашқы дубль (1971)

Келесі үлкен белес — 1970/71 маусымы. Клуб алғаш рет дубль жасады: бір маусымда чемпионат пен Англия кубогын қатар алды. «Зеңбірекшілердің» еурокубоктарда екі трофейі бар: Жәрмеңкелер кубогы мен Кубок иелерінің кубогы.

Венгер және «Жеңілмейтіндер» (1996–2006)

1996 жылғы қазанда «Арсеналды» француз Арсен Венгер басқарды. Ол клубпен тағы екі дубль жасады — 1997/98 және 2001/02 маусымдарында. 2003/04 маусымында команда чемпионатта бірде-бір рет жеңілген жоқ. Оларды «Жеңілмейтіндер» деп атады. Лигадағы жеңіліссіз серия 2003 жылғы 7 мамырдан 2004 жылғы 24 қазанға дейін 49 матчқа созылды — бұл ағылшын футболының рекорды.

2006 жылы «Арсенал» Чемпиондар лигасының финалына алғаш рет шығып, «Барселонаға» 1:2 есебімен жеңілді. Сол жазда клуб «Хайбериден» 60 704 орындық жаңа «Эмирейтс» стадионына көшті. Emirates әуе компаниясы да сол кезде клубтың басты демеушісі болды.

Кронке және ұзақ үзіліс (2006–2019)

Көшкеннен кейін «Арсенал» жиырма жылдай чемпион бола алмады. Клуб иесі де ауысты. 2018 жылғы тамызда америкалық Стэн Кронке Әлішер Усмановтың үлесін £550 млн-ға сатып алып, Kroenke Sports & Entertainment компаниясы арқылы клубтың жалғыз иесі атанды. Клубтың тең төрағалары — Стэн мен Джош Кронке.

Артета: Кубоктан титулға дейін (2019–2026)

2019 жылғы 20 желтоқсанда бас бапкер болып Микель Артета тағайындалды. Алғашқы трофей тез келді: 2020 жылы «Арсенал» Англия кубогының финалында «Челсиді» 2:1 есебімен ұтып, турнирді рекордтық 14-рет жеңді.

Одан кейін команда қатарынан үш маусым екінші орын алды. 2022/23 және 2023/24 маусымдарында одан «Манчестер Сити», 2024/25 маусымында «Ливерпуль» озды. 2025 жылы «Арсенал» Чемпиондар лигасының жартылай финалына шығып, «ПСЖ»-ге екі матчтың қорытындысымен 1:3 есебімен жол берді.

2025/26 маусымы бұл серияны тоқтатты. 2026 жылғы 19 мамырда «Манчестер Сити» «Борнмутпен» 1:1 тең ойнады да, «Арсенал» мерзімінен бұрын чемпион атанды — 2004 жылдан бері алғаш рет. Бұл — клубтың 14-чемпиондық титулы. 30 мамырда Будапештте команда «ПСЖ»-мен Чемпиондар лигасының финалын ойнады. Кай Хаверц 6-минутта гол соқты, Усман Дембеле пенальтиден есепті теңестірді, ал пенальти сериясында парижіктер 4:3 есебімен жеңді.

«Арсенал» және Қазақстан

2025/26 маусымында «Арсенал» Чемпиондар лигасының жалпы кезеңінің сегізінші турында алматылық «Қайратпен» ойнады. «Эмирейтсте» лондондықтар 3:2 есебімен жеңді. «Қайраттың» голдарын пенальтиден Жоржиньо және қосылған уақытта Рикардиньо соқты.

Ақша

2025 жылғы 31 мамырда аяқталған 2024/25 маусымында «Арсеналдың» түсімі бір жыл бұрынғы £616,6 млн-нан рекордтық £691 млн-ға жетті. Шығын £1,4 млн-ға дейін қысқарды. Ойыншылар құнын £15,2 млн-ға бір реттік есептен шығармағанда, клуб £13,8 млн пайда көрсетер еді.

• телеқұқықтар — £272,8 млн, өсім негізінен УЕФА-ның Чемпиондар лигасы үшін төлемдерінен;
• коммерциялық табыс — £263,2 млн, оған Adidas-пен ұзартылған келісімшарт пен Sobha Realty демеушілігі кірді;
• матч күндеріндегі табыс — 30 үй ойынынан £153,9 млн.

Forbes-тің 2026 жылғы 29 мамырдағы ең қымбат футбол клубтары тізімінде «Арсенал» $5,4 млрд бағамен сегізінші орын алды. 2026 жылғы тамызда клуб Emirates-пен келісімшартты 2033 жылға дейін ұзартты: әуе компаниясының логотипі футболкада, ал аты стадионда қалады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

«Арсенал» 2026/27 маусымын Англияның қазіргі чемпионы ретінде бастады. Команда капитаны — Мартин Эдегор, вице-капитаны — Букайо Сака. Құрамда Микель Мерино да ойнайды.

• 2026 жылғы 13 қазанда «Арсенал» Чемпиондар лигасының жалпы кезеңінде «Лилльді» 3:0 есебімен ұтты: жеті минут ішінде Юррьен Тимбер, Эберечи Эзе және Сака гол соқты;
• Чемпиондар лигасының топтық және жалпы кезеңдеріндегі клубтың жеңіс сериясы 14 матчқа жетті;
• Сакада басты еурокубоктарда 19 гол бар — клуб тарихында одан көбі тек Тьерри Анриде (42);
• команданы 25 күнде сегіз матч күтіп тұр.

Дереккөздер: Wikipedia — «Арсенал» тарихы, PA (Express & Star) — «Арсенал» Англия чемпионы атанды, TSN / PA — 2026 жылғы Чемпиондар лигасының финалы, SportBusiness — 2024/25 маусымының қаржылық қорытындысы, Sports Illustrated — Forbes 2026 рейтингі, Sportcal — Emirates-пен келісімшартты ұзарту, Казахстанская правда — «Арсенал» — «Қайрат», Sky Sports — «Арсенал» — «Лилль» 3:0