Деклан Райс

Деклан Райсты талай рет есептен шығарған. «Челси» оны жасөспірім кезінде шығарып жіберді, ирландиялық жанкүйерлер Англияны таңдағанын кешірмеді, ал «Арсеналға» £105 млн-ға ауысқанда оны жаздың ең асыра бағаланған сатып алуы деп атады. Үш жылдан кейін Райс — Англия чемпионы, «Арсеналда» қатарынан екі маусым үздік ойыншы және 2026 жылғы қазанда лондондықтарды Мюнхенде жеңілістен құтқарған адам.

Шыққан тегі және отбасы

Деклан Райс 1999 жылғы 14 қаңтарда Лондонның оңтүстік-батысындағы Кингстон-апон-Темсте туған. Ата-анасы — Шон мен Стефани, Коннор және Джордан есімді екі ағасы бар. Әке жағынан атасы мен әжесі ирландиялық Корк графтығындағы Дуглас қаласынан шыққан. Кейін осы байланыс оның бүкіл мансабын шешіп жібере жаздады.

«Челсиден» шығарылу және «Вест Хэм»

Райс «Челси» академиясына 2006 жылы, жеті жасында келді. Сонда Мейсон Маунтпен дос болды — бұл достық әлі жалғасып келеді. Бірақ 14 жасында «Челси» онымен қоштасты. 2013 жылы Райс «Вест Хэм» академиясына ауысты, 2015 жылғы 16 желтоқсанда алғашқы кәсіби келісімшартына қол қойды.

Негізгі құрамдағы дебюті 2016/17 маусымының соңғы турында болды: Райс «Бернлиге» қонақта ауыстырумен шықты. Бастапқы құрамдағы алғашқы ойыны 2017 жылғы 19 тамызда «Саутгемптонға» қарсы өтті (2:3). 2016/17, 2017/18 және 2018/19 маусымдарының қорытындысымен қатарынан үш рет клубтың үздік жас ойыншысы атанды.

Ирландия ма, Англия ма: 2018–2019

Атасының тамыры арқасында Райс Ирландияның жасөспірімдер құрамаларында — U17, U19 және U21-де ойнады. 2018 жылғы 23 наурызда Түркиямен жолдастық матчта (0:1) басты құрамада дебют жасап, оған үш ойын өткізіп үлгерді.

2019 жылғы ақпанда Райс Англияны таңдады, 5 наурызда ФИФА ауысуды мақұлдады. «Бұл — мансабымдағы ең қиын шешім», — деп мойындады ол. 2019 жылғы 22 наурызда «Уэмблиде» Чехияға қарсы Англия үшін дебют жасады. Шешім оңайға түспеді: сол кезде оның 2015 жылғы ИРА-ны қолдаған ескі жазбалары шығып, Райс көпшілік алдында кешірім сұрады. 2019 жылғы қыркүйекте ол әлеуметтік желіде өлтіремін деген қоқан-лоққы алып жүргенін айтты.

«Вест Хэм» капитаны: 2019–2023

Райс «Вест Хэмді» алғаш рет 2019 жылғы 28 желтоқсанда капитан білезігімен алып шықты, ал 2022 жылғы мамырда Марк Нобл кеткен соң ресми капитан болды. 2020, 2022 және 2023 жылдары жанкүйерлер оны үш рет «Жыл балғашысы» — клубтың үздік ойыншысы деп таныды.

Басты кеш 2023 жылы болды. Конференциялар лигасының финалында «Вест Хэм» «Фиорентинаны» 2:1 есебімен ұтты, Райс капитан ретінде еурокубокты көтерді, ал УЕФА оны турнирдің үздік ойыншысы деп атады. «Вест Хэм» үшін барлығы 245 матч өткізіп, 15 гол соқты.

Құрама: трофейсіз үш финал

• Еуро-2020 — барлық жеті матч және финалда Италиядан жеңіліс;
• ӘЧ-2022 — барлық бес матч, ширек финалда Франциядан жеңіліп шығу (1:2);
• Еуро-2024 — турнирдің барлық минутын ойнаған Англияның жалғыз алаң ойыншысы, финалда Испаниядан жеңіліс (1:2);
• ӘЧ-2026 — Хорватияны ұтқан алғашқы ойында (4:2) Гарри Кейнге гол пасы, ал үшінші орын үшін матчта Райс Англияны капитан ретінде алып шығып, үшінші минутта гол соқты және гол пасын берді. Англия Францияны 6:4 есебімен ұтып, қола алды.

Райстың Англия үшін барлығы 80 матчы және 8 голы бар.

«Арсенал»: £105 млн және «Реалға» екі айып добы

2023 жылғы 15 шілдеде «Арсенал» Райсты £100 млн және £5 млн бонусқа сатып алды. Бұған дейін «Вест Хэм» £80 және £90 млн ұсыныстарды қабылдамаған. Келісім клуб үшін рекорд болды, ал Райс тарихтағы ең қымбат ағылшын футболшысы атанды. «Мен мұнда жаңа табыстарға шөлдеп келдім», — деді ол.

Лондондағы алғашқы маусымы қуатты өтті: АПЛ-де 7 гол мен 8 пас, маусымның үздік ойыншысын анықтау дауысында екінші орын. Ал әлемдік даңқты оған 2025 жылғы 8 сәуір кеші әкелді. Чемпиондар лигасы ширек финалының «Реалмен» бірінші матчында Райс екі айып добын тікелей соқты, «Арсенал» 3:0 есебімен жеңді.

Англия чемпионы: 2026

2025/26 маусымы Райс мансабындағы ең үздік маусым болды. Мамырда «Арсенал» 22 жылда алғаш рет Англия чемпионы атанды: «Манчестер Сити» «Борнмутпен» 1:1 тең ойнағанда титул бекіді. «Мен бәріңе айтқанмын… бітті», — деп жазды Райс Instagram-да.

Дубль шықпады. Наурызда «Арсенал» Лига кубогының финалында «Ситиге» (0:2) есе жіберді, ал 30 мамырда Будапештте Чемпиондар лигасының финалында ПСЖ-дан жеңілді — қосымша уақыттан кейін 1:1, пенальти сериясында 3:4, бірақ Райс өз соққысын дәл орындады. Сол турнирде лондондықтар қаңтарда алматылық «Қайратты» (3:2) ұтқан. Маусым қорытындысымен Райс қатарынан екінші жыл «Арсеналдың» үздік ойыншысы атанып, PFA нұсқасы бойынша АПЛ-дің символдық құрамасына қатарынан үшінші рет енді.

Ақша

BBC Sport дерегінше, қазір Райс «Арсеналда» аптасына шамамен £240 мың алады. 2026 жылғы қазанда BBC оның жалақысын аптасына шамамен £350 мыңға — Букайо Сака деңгейіне көтеретін жаңа ұзақ мерзімді келісімшартқа жақын екенін хабарлады. Қазіргі келісімнің мерзімі келесі маусымның соңында бітеді.

Жеке өмірі

Райс көп жылдан бері Лорен Фрайермен жүр. 2022 жылғы тамызда жұптың ұлы дүниеге келді — баланың есімін Райс қолына татуировка етіп салдырды. 2024 жылы Лорен әлеуметтік желідегі қуғыннан кейін жазбаларын өшіруге мәжбүр болды, Райс оны қорғап шықты: «Ол — өмірімнің махаббаты, мен үшін ешқандай „апгрейд“ жоқ».

Марапаттары

• Англия чемпионы (2025/26), Англия суперкубогы (2023, 2026);
• Конференциялар лигасы (2022/23) және турнирдің үздік ойыншысы атағы;
• Еуро-2020 және Еуро-2024, 2025/26 Чемпиондар лигасы мен Лига кубогының финалисі, ӘЧ-2026 қоласы;
• «Арсеналдағы» маусымның үздік ойыншысы (2024/25, 2025/26), «Вест Хэмдегі» «Жыл балғашысы» (2019/20, 2021/22, 2022/23);
• PFA нұсқасы бойынша АПЛ-дің символдық құрамасы (2023/24, 2024/25, 2025/26), Чемпиондар лигасы маусымының құрамасы (2024/25, 2025/26);
• «Алтын доп» номинанты (2024, 2025, 2026).

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 21 қазанда Мюнхенде «Арсенал» Гарри Кейннің пенальтиінен кейін «Баварияға» есе жіберіп тұрған. Бірақ 82-минутта Нони Мадуэке мен Виктор Дьёкереш қатысқан комбинациядан кейін Райс айып алаңына жарып кіріп, сүйір бұрыштан Мануэль Нойерді алдады — 2:2. Бұл «Арсеналдың» маусымдағы 12 матчта ұпай жоғалтқан екінші ғана ойыны еді. Толығырақ — «Бавариямен» тең ойын туралы есепте, ал клуб тарихы — «Арсенал» досьесінде.

Дереккөздер: Wikipedia — Деклан Райстың өмірбаяны, Arsenal.com — ойыншы профилі, TNT Sports — «Арсеналға» ауысуы, The Irish Post — Ирландия мен Англия арасындағы таңдау, Sky Sports — ескі жазбалары үшін кешірім, Express & Star — «Арсеналдың» чемпиондығы, Wikipedia — 2026 жылғы Чемпиондар лигасының финалы, BBC Sport / MyJoyOnline — жаңа келісімшарт және жалақы, Sky Sports — «Бавария» — «Арсенал» 2:2