Эмилиано Мартинес

Мар-дель-Платадағы кедей отбасынан шыққан бала «Арсеналдың» жалдауларында он жыл жүріп, 25 жасында футболды тастамақ болды. 2018 жылдың жазында ол Ресейдегі әлем чемпионатын қарапайым жанкүйер ретінде трибунадан көрді, ал төрт жылдан кейін финалдағы пенальти сериясында Аргентинаға титулды өзі әперді. Эмилиано «Дибу» Мартинес — ФИФА нұсқасы бойынша әлемнің екі дүркін үздік қақпашысы, қақпа алдындағы психологиялық соғыстың шебері, 2026 жылғы тамыздан «Челсидің» қақпашысы. 17 қазанда оны «Эвертонның» алаңынан зембілмен алып шықты.

Шыққан тегі және отбасы

Дамиан Эмилиано Мартинес Ромеро 1992 жылғы 2 қыркүйекте Аргентинаның Атлант мұхиты жағалауындағы Мар-дель-Плата порт қаласында туған. Туу туралы куәлікте алдымен «Дамиан» деп жазылған, ал отбасы оны Эмилиано Дамиан деп атағысы келген. Әкесі Альберто жүк көлігімен аймаққа балық тасыды, анасы Сусана пәтер жинады. Отбасында Алехандро есімді ағасы да өсті.

Тұрмыстары жұпыны болды: үйде есік те, дұрыс дәретхана да болмады, кейде кешкі ас тек ақ күріштен тұрды. «Футболшы болғым келген себебі — отбасыма көмектесу, оларды кедейліктен шығару», — деді Мартинес «Челсиге» келгенде.

«Индепендьенте» және Англияға кету

12 жасында Эмилиано Буэнос-Айреске, «Индепендьенте» академиясына кетті. Басқа балалармен бірге қонақүйде тұрды, ал ата-анасы жол қымбат болғандықтан айына екі рет қана келе алатын. «Дибу» деген лақап ат та сонда пайда болды: оны қақпашылар бапкері Мигель Анхель Санторо аргентиналық «Mi familia es un dibujo» телехикаясының кейіпкері құрметіне солай атады.

2009 жылы, 17 жасқа толғаннан кейін көп ұзамай, оны «Арсенал» сынаққа шақырып, жастар келісімшартын ұсынды. Анасы мен ағасы бармауын өтінді, бірақ Эмилиано отбасын асырауы керек деп шешті және анасына құр қол оралмаймын деп уәде берді. 2010 жылғы шілдеде жұмыс рұқсаты берілген соң, ол Лондонда ресми тіркелді.

Көлеңкедегі он жыл: «Арсенал» және жалдаулар (2010–2020)

«Зеңбірекшілердің» негізгі құрамына жылдар бойы ене алмады. «Арсеналдағы» дебюті 2012 жылғы 26 қыркүйекте Лига кубогында «Ковентриге» қарсы болды (6:1), ал АПЛ-дағы алғашқы ойыны тек 2014 жылғы 22 қарашада «Манчестер Юнайтедке» қарсы, ауыстырумен шықты. Осы аралықта шексіз жалдаулар:

• «Оксфорд Юнайтед» (2012) — 2012 жылғы 5 мамырда төртінші дивизиондағы дебют және «Порт Вейлге» 0:3 есебімен жеңіліс;
• «Шеффилд Уэнсдей» (2013/14);
• «Ротерем Юнайтед» (2015);
• «Вулверхэмптон» (2015/16) — жарақат салдарынан негізгі құрамдағы орнынан айырылды;
• «Хетафе» (2017/18) — Испанияда іс жүзінде ойнамады;
• «Рединг» (2019).

25 жасында Мартинес футболды тастауды шындап ойлады. 2018 жылдың жазында ол ағасымен бірге Ресейдегі әлем чемпионатына барды — трибунадағы жанкүйер ретінде.

Мүмкіндік 2020 жылы, «Арсеналдың» негізгі қақпашысы жарақат алғанда келді. 27 жастағы аргентиналық маусымды қақпада аяқтап, 2020 жылғы 1 тамызда финалда «Челсиді» ұтып, Англия кубогын жеңіп алды. Матчтан кейін ол кубокты ұстап жылады. Артынша Англия суперкубогы келді.

«Астон Вилла»: қосалқыдан үздіктерге (2020–2026)

2020 жылғы 16 қыркүйекте «Астон Вилла» Мартинесті £20 млн-ға дейінгі сомаға сатып алды. 21 қыркүйектегі дебюттік матчында ол Джон Ландстрамның пенальтиін қайтарды, «Вилла» «Шеффилд Юнайтедті» 1:0 есебімен ұтты. Алғашқы маусымында-ақ ол Брэд Фридельдің клубтық рекордын қайталады — АПЛ-да қақпасына гол жібермеген 15 матч — және жанкүйерлер таңдауы бойынша маусымның үздік ойыншысы атанды. 2023 жылғы 1 сәуірде Мартинес «Вилла» сапында АПЛ-дағы жүзінші матчын өткізіп, клубтық рекордты жаңартты: гол жібермеген 34 матч.

Сәтсіздіктер де болды. 2023/24 маусымында ол АПЛ қақпашылары арасында өз қақпасына соғылған гол бойынша рекорд орнатты — үшеу. 2024/25 маусымында 45 гол жіберді, ал BBC шолушысы Фил Макналти оны «асыра бағаланған» деп атады. 2025 жылғы мамырда Расмус Хёйлундқа жасаған фолы үшін тікелей қызыл қағаз алды, ал қарашада Унаи Эмери клубтан кетуге тырысып, сәтсіз болғаннан кейін оны вице-капитан мәртебесінен айырды.

Аяғы әдемі болды. 2026 жылғы 11 мамырда Мартинес мансабындағы алғашқы нәтижелі пасын берді, ал 20 мамырда «Вилламен» «Фрайбургті» 3:0 есебімен ұтып, Еуропа лигасын жеңіп алды. Барлығы клуб сапында 256 матч өткізді.

Аргентина құрамасы: екі жылда үш титул (2021–2024)

Құрамада Мартинес тек 28 жасында алғаш ойнады: 2021 жылғы 3 маусымда Чилиге қарсы (1:1), негізгі қақпашы Франко Армани ковид тестінен оң нәтиже алғанда. Содан бері Аргентина қақпасы — оныкі.

• 2021 жылғы Америка кубогы: Колумбиямен жартылай финалдағы сериясында үш пенальтиді қайтарды, Бразилиямен финалда қақпасын таза сақтады (1:0) және «Алтын қолғап» алды.
• 2022 жылғы Финалиссима: «Уэмблиде» Италияны 3:0 есебімен жеңу.
• 2022 жылғы әлем чемпионаты: Нидерландымен сериясында екі соққыны қайтарды, ал Франциямен финалда қосымша уақыттың соңында Рандаль Коло Муанидің соққысын тойтарып, команданы құтқарды, сосын Кингсли Команның пенальтиін қайтарды. 3:3-тен кейін Аргентина пенальтиде 4:2 есебімен жеңді, Мартинес «Алтын қолғап» алды. 2022 жылғы 22 желтоқсанда Мар-дель-Платада оны 150 мыңнан астам адам қарсы алды.
• 2024 жылғы Америка кубогы: Эквадормен ширек финалда екі пенальтиді қайтарды, 14 шілдеде Колумбиямен финалда қосымша уақытта 1:0 есебімен жеңді және турнирдің үздік қақпашысы екінші рет атанды.

Мартинес төңірегіндегі дау-дамай

Мартинес пенальти алдындағы психологиялық ойындарымен танымал: соққы жасаушымен сөйлесу, төрешімен дауласу, допты лақтырып жіберу. 2022 жылғы әлем чемпионатының финалында ол сары қағаз алды, ал Уго Льорис өзі мұндай әрекетке бара алмайтынын мойындады. Футбол қауымдастықтарының халықаралық кеңесі осындай айла-тәсілдерді шектеу үшін ережеге түзетулер енгізуді талқылады.

2024 жылғы қыркүйекте ФИФА оны фейр-плей қағидаттарын бұзғаны үшін екі матчқа шеттетті: Чилиді жеңгеннен кейін ол Америка кубогының көшірмесімен әдепсіз ым жасады, ал Колумбиядан жеңілгеннен кейін (1:2) телекамераны ұрды.

2026 жылғы әлем чемпионаты

2026 жылғы 27 мамырда Мартинес Аргентина өтініміне енді және турнирдің сегіз матчының бәрінде ойнап, екеуінде қақпасын таза сақтады. 19 шілдеде Нью-Йорк маңында Испаниямен финалда ол 11 сейв жасады — бұл әлем чемпионаттары финалдарындағы қақпашылар рекорды, — бірақ Аргентина қосымша уақытта 0:1 есебімен ұтылды.

Жеке өмірі

Мартинес 2017 жылдан бері Аманда «Мандинья» Гамаға үйленген. Жұбайлардың екі баласы бар: ұлы Санти және қызы Ава.

Марапаттары

• Әлем чемпионы (2022), 2026 жылғы ӘЧ күміс жүлдегері.
• Америка кубогы (2021, 2024), Финалиссима (2022).
• «Астон Вилламен» Еуропа лигасы (2025/26), «Арсеналмен» Англия кубогы мен Англия суперкубогы (2020).
• ФИФА The Best нұсқасы бойынша әлемнің үздік қақпашысы (2022, 2024).
• Яшин трофейі (2023, 2024) — бұл рекордты ол Джанлуиджи Доннаруммамен бөліседі.
• 2022 жылғы ӘЧ және 2021, 2024 жылғы Америка кубоктарының «Алтын қолғабы»; 2024 жылғы Аргентинаның үздік футболшысы.

Қазір не істеп жүр (2026 жылғы қазан)

«Вилла» жапониялық Дзион Судзукиді сатып алғанда, Мартинестің кетуі уақыт еншісінде қалды. 2026 жылғы 30 тамызда 33 жастағы қақпашы «Челсиге» £7,5 млн-ға үш жылдық келісімшартпен ауысты және сол күні «Брайтонды» 4:3 есебімен жеңген матчта алғаш ойнады. Хаби Алонсо тағы да сынға ұшыраған Роберт Санчестің орнына адам іздеген еді. «Мен — тұла бойым құштарлық, жүрегіммен ойнаймын», — деді Мартинес келісімге қол қойғаннан кейін.

17 қазанда «Эвертонмен» матчтың 75-минутында ол қорғаушы Джаррад Брэнтуэйтпен басы соқтығысты. Қақпашыға он минуттай алаңда көмек көрсетіп, кейін зембілмен алып шықты. TNT Sports мәліметінше, Мартинесті ауруханаға жеткізді. Толығырақ — «Челсидің» «Эвертонды» жеңгені туралы материалда, онда Педру Нету дубль соқты.

Дереккөздер: Wikipedia — Эмилиано Мартинестің өмірбаяны мен статистикасы, Yahoo Sports — Мартинестің балалығы мен жолы, Chelsea FC — «Челсидегі» алғашқы сұхбаты, Al Jazeera — «Челсиге» ауысуы, AP — «Эвертонмен» матчтағы жарақат