К содержанию
Ақылды. Пайдалы. Кейде байыпсыз.
Тимур Турлов

Тимур Турлов

Freedom Holding Corp. негізін қалаушы және CEO, «Транстелекомның» бақылау пакетінің иесі және FIDE президенті (2026 жылғы 26 қыркүйектен)

Фото: FIDE

Пол
Мужской
Возраст
39 лет13 November 1987
Место рождения
Мәскеу, Ресей

Вехи карьеры

  1. 2003
    Алғашқы мәмілелер

    16 жасында World Capital Investments-те трейдер болды

  2. 2008
    «Фридом Финанс»

    Дағдарыстың қызған шағында брокер құрды

  3. 2012
    Қазақстан

    Seven Rivers Capital-ды сатып алу — Қазақстандағы «Фридом Финанс» бастауы

  4. 2015
    Freedom Holding Corp.

    BMB Munai-мен кері бірігу

  5. 2017
    Кеңею

    «Асыл-Инвест», «Банк Астананың» IPO-сы, Chocofamily-дің 16,76%-ы

  6. 2019
    Nasdaq

    FRHC листингі

  7. 2021
    Миллиардер

    Forbes тізіміне $2,1 млрд-пен алғаш енді

  8. 2022
    Жаңа төлқұжат

    Қазақстан азаматтығы және Freedom-ның Ресейден кетуі

  9. 2023
    Hindenburg

    Шортселлер шабуылы және АҚШ-тағы тексерістер; ҚР шахмат федерациясының басшысы

  10. 2025
    Рейтингтегі шың

    Forbes Kazakhstan тізімінде 2-орын, $5,8 млрд

  11. 2026
    «Транстелеком»

    Турлов құрылымдары оператордың 75%-ын алды

  12. 2026
    FIDE президенті

    26 қыркүйекте Самарқандта сайланды; қазанда РФ бас прокуратурасының талап арызы

Биография

Тимур Турлов — Freedom Holding Corp. негізін қалаушы әрі CEO-сы, Қазақстанның ең бай адамдарының бірі және 2026 жылдың қыркүйегінен бастап Халықаралық шахмат федерациясы FIDE-нің президенті. Оның тарихы бірнеше санға сыяды: 16 жасында алғашқы мәмілелер, 21 жасында өз инвестициялық компаниясы, 31 жасында Nasdaq-тағы листинг. Freedom брокерлік кеңседен банкі, сақтандырушылары, Arbuz, Aviata және Ticketon сервистері бар топқа айналды, ал 2026 жылдың жазында Турлов елдегі ең ірі телеком-операторлардың бірі — «Транстелекомды» бақылауына алды. Сонымен бірге оның соңында жанжалдар ізі бар: Hindenburg шортселлерінің есебі, американдық реттеушілердің тексерістері, Украина санкциялары, енді Ресей бас прокуратурасының талап арызы да қосылды.

Шығу тегі: Лобня және алғашқы мәмілелер

Тимур Турлов 1987 жылғы 13 қарашада Мәскеуде туып, Мәскеу облысындағы Лобня қаласында өсті. Анасы Елена Евгеньевна биохимик болып істеген, әкесін ол дерлік есіне алмайды. Жазды Астраханьдағы немере әпкесінің үйінде өткізетін. Мұғалімдермен тіл табыса алмаса да, мектепті жаман емес бағалармен бітірді — мұны ол 2017 жылы Forbes Kazakhstan-ға айтқан.

Алғашқы ақшасын — шамамен $250 — ол сегізінші сыныпта әрлеу жұмыстарында тауып, бірден ұялы телефон сатып алды. 15 жасында атасынан мұраға шамамен $800 қалды — капиталы осыдан басталды. 16 жасында трейдер іздеп жатқан World Capital Investments компаниясының мәскеулік филиалына сұхбатқа барып, өзіне бір жас қосып, 17-деймін деді. Жұмысқа алды. Жасөспірім үшін бұл ерекше жұмыс еді, бірақ дәл осы оның бүкіл мансабын айқындады.

Қатар Турлов оқыды. 2009 жылы ол Циолковский атындағы Ресей мемлекеттік технологиялық университетін (МАТИ) «экономист-менеджер» мамандығы бойынша бітіріп, ФСФР біліктілік аттестатын алды — қор нарығында жұмыс істеуге рұқсат.

«Фридом Финанс»: дағдарыстағы брокер, 2005–2011

2005 жылы 18 жастағы Турловты «Юниаструм» банкі жанындағы Utrade.ru интернет-брокеріне $1000 жалақымен шақырды. 2008 жылға дейін ол сату және клиенттерге қызмет көрсету жөніндегі директор болды. Онда ол американдық акциялармен жұмыс істеді, бұл тәжірибе кейін бизнесінің негізіне айналды: ТМД клиенттеріне АҚШ нарығына жол ашу. Дағдарыс алдында банктің иелері ауысып, бағалы қағаздар бағыты жабылды.

2008 жылы, әлемдік қаржы дағдарысының қызған шағында, 21 жастағы Турлов жабылған бағыттан алты әріптесін ертіп, өз ісін бастады. Өзі шамамен $50 мың салды, бұрынғы бастығы да сондай сома қосып, дайын Duntonse компаниясын берді. Банктің ірі клиенттері командаға ілеседі деген есеп ақталмады: алғашқы түсімді — шамамен $10 мың — компания тек бірінші жылдың соңында көрді. 2011 жылы Duntonse «Фридом Финанс» болып өзгертілді. 2011–2021 жылдары Турлов компанияның бас директоры болды.

Қазақстан және Nasdaq: 2011–2019

Қазақстанға алғашқы қадам сәтсіз болды. 2011 жылдың көктемінде Турлов Алматыға ұшып келді, банкир Жомарт Ертаев идеяны осында сынап көруге кеңес берді, ол «Номад Финанс» брокерін сатып алды. Шамамен екі айдан кейін компанияның лицензиясы кері қайтарылды — Турлов мұны брокерлік нарықты тазалаумен байланыстырған. 2012 жылы ол Seven Rivers Capital-ды сатып алып, атауын «Фридом Финанс» деп өзгертті. Бәс сәтті болды: Қазақстан компанияның басты базасына, кейін негізін қалаушының үйіне айналды.

2015 жылы Турлов АҚШ-та листингі бар бұрынғы мұнай компаниясы BMB Munai-мен кері бірігу жасады. Ол Freedom Holding Corp. деген жаңа атау алды, ал Турлов оның мажоритарий акционері болды. Wikipedia дерегінше, оған акциялардың шамамен 73%-ы тиесілі болған, Freedom Holding-тің өз дерегінше, қазір ол 69%-ын бақылайды.

2017 жыл кеңею жылы болды. Көктемде «Фридом» бәсекелесі «Асыл-Инвестті» сатып алды — сомасы ресми жарияланған жоқ, БАҚ дерегінше, шамамен $5,2 млн. Кейін KASE-де «Банк Астананың» IPO-сында андеррайтер болды: орналастыру көлемі 2,5 млрд теңгеден 6,5 млрд теңгеге дейін ұлғайтылды, өтінімдер 7,5 млрд теңгеге жиналды. Сол кезде Турлов елдегі ең ірі e-commerce холдингі Chocofamily-дің 16,76%-ын жеке өзі сатып алып, басқаруға араласпайтын ең ірі миноритарий акционеріне айналды.

2019 жылдың қазанында Freedom Holding акциялары Nasdaq-та FRHC тикерімен сатыла бастады. Компания өзін осы биржадағы ТМД-дан шыққан алғашқы қаржы компаниясы деп атайды. Ол кезде қағаз $15-тан арзан тұрған.

Freedom империясы

Келесі жылдары Freedom брокерден қаржы-технологиялық топқа айналды. Wikipedia дерегінше, оның құрамына кіреді:

  • Freedom Bank Kazakhstan және Freedom Finance брокері;
  • Freedom24 халықаралық платформасы — 2024 жылдың соңында 300 мыңнан астам клиент;
  • Freedom Finance Insurance және Freedom Finance Life сақтандыру компаниялары;
  • Arbuz азық-түлік жеткізу сервисі, Aviata және Ticketon билет сервистері;
  • Freedom Telecom және американдық Prime Executions.

2025 қаржы жылының қорытындысы бойынша топтың түсімі $2,1 млрд, таза пайдасы $84,5 млн болды. FIDE дерегінше, 2026 жылдың қыркүйегінде компанияның капиталдануы шамамен $11 млрд болған. Компанияның өзі туралы толығырақ — Freedom Holding Corp. досьесінде.

2022: жаңа төлқұжат және Ресейден кету

2022 жыл Турлов үшін бетбұрыс болды. Маусымда ол ресейлік және Сент-Китс пен Невис төлқұжаттарынан бас тартып, Қазақстан азаматтығын алды. Қазанда Freedom ресейлік еншілес компаниялары — «Фридом Финанс» ИК мен «ФФИН Банкті» Максим Повалишинге сататынын жариялады. Ресейден шығу 2023 жылдың ақпанында аяқталды.

Сол күндері, 2022 жылғы 19 қазанда, Forbes Kazakhstan хабарлағандай, Украина Турлов пен Freedom-ның украиндық еншілес компаниясына бес жыл мерзімге санкция салды.

Hindenburg пен реттеушілер төңірегіндегі дау

Турловқа ең шулы шабуыл 2023 жылғы 15 тамызда болды. Американдық Hindenburg Research шортселлері Freedom Holding-ті клиенттерге Ресейге қарсы санкцияларды айналып өтуге көмектесті және клиенттерді тексеру ережелерін бұзды, соның ішінде Турловтың белиздік құрылымы арқылы деп айыптады. CNBC хабарлағандай, акциялар шамамен 3,3%-ға құлады, ол кездегі капиталдану $4,6 млрд болатын. Компания айыптауларды негізсіз деп атады.

2023 жылдың күзінде Freedom-ды SEC, АҚШ Әділет министрлігі және Массачусетс прокуратурасы тексеріп жатқаны белгілі болды. «Осы жазда бізге әлемдік реттеушілердің барлығы дерлік келді», — деді Турлов. Оған дейін, 2023 жылдың маусымында, Nasdaq компанияға жылдық есептің кешіккенін көрсеткен, ал 2022 жылы оған аудиторды Deloitte Kazakhstan-ға ауыстыруға тура келген. Wikipedia дерегінше, Morgan Lewis заң фирмасы мен Forensic Risk Alliance-тің тәуелсіз тексерісі Hindenburg айыптауларын негізсіз деп таныды.

Ресейдегі талап арыз (2026 жылғы қазан)

FIDE сайлауынан бірнеше күн өткен соң Мәскеуден жаңалық жетті. 2026 жылғы 1 қазанда Ресей бас прокурорының орынбасары Тверь аудандық сотына азаматтық талап арыз бергені белгілі болды. Жауапкерлер — Турлов, Freedom Holding Corp., Freedom Finance Europe және W-Empirical Holding. Талаптың мәні мен сомасы жария етілген жоқ. Freedom-да: «Қазіргі уақытта холдингке талаптың мәні мен оның дұрыстығы түсініксіз», — деп жауап беріп, компания Ресейде жұмыс істемейтінін және онда активтері жоқ екенін, сондықтан елеулі тәуекел көрмейтінін қосты. Сот шешімі әлі жоқ.

«Транстелеком»: телеком-бәс, 2024–2026

Телеком Турлов үшін үлкен мәмілеге дейін-ақ жаңа бағытқа айналды. Finratings дерегінше, Freedom SilkNetCom-ды $23,9 млн-ға, сондай-ақ DITel, Elitkom және Astel компанияларын сатып алған. 2024 жылы Freedom Telecom «Транстелекомнан» өңірлердегі жеті дата-орталықты сатып алды.

Басты қадам — «Транстелекомның» өзі. Келісім туралы 2025 жылдың желтоқсанында жарияланды, үкімет мәмілені 2026 жылғы 28 шілдеде мақұлдады, ал 3 тамызда акциялардың 75%-ынан бір акция кем үлесіне иелік ететін «Unit Telecom» ЖШС қайта тіркелді. Сатып алушы — Future Telecom Limited, түпкі иесі — Тимур Турлов пен Ольга Баскакова құрған Turlov Private Holding. Қалған 25% «Қазақстан темір жолында» қалды. Цифрлық даму министрлігі мәміле стратегиялық объектілерге қажетті барлық келісімдерден өткенін растады. 2026 жылғы 1 қазаннан бастап компанияны жаңа басқарма төрағасы басқарады — толығырақ «Транстелеком» туралы жаңалығымызда.

Шахмат: Қазақстан федерациясынан FIDE-ге дейін

Турлов спортқа көптен бері қаражат салып келеді. 2023 жылдың қаңтарынан бастап ол Қазақстан шахмат федерациясын басқарды — сол жылдың желтоқсанында Туризм және спорт министрлігі оны «Аккредиттелген спорт федерациясының үздік президенті» деп атады. 2024 жылдың қыркүйегінде Халықаралық мектеп шахматы федерациясын құрды, сондай-ақ QJ League балалар мен жасөспірімдер футбол лигасының бастамашыларының бірі болды.

2026 жылғы 26 қыркүйекте Самарқандтағы Шахмат олимпиадасында Турлов FIDE президенті болып сайланды. Бірінші турда ол 96 дауыс жинады, екінші турда 110:85 есебімен жеңіп, Аркадий Дворковичтің орнына федерацияның сегізінші президенті болды. «Біз бәріміз бір отбасымыз және бірге жұмыс істеуді жалғастырамыз», — деді ол сайлаудан кейін.

2026 жылғы 7 қазанда Қасым-Жомарт Тоқаев Турловты жаңа мәртебесінде қабылдады. Президент сайлауды Қазақстанның әлемдік шахматтағы салмағы артып келе жатқанының белгісі деп атап, FIDE-мен бірлескен жобаларды — жаттықтырушылар мен төрешілерді даярлаудан бастап елде ірі турнирлер өткізуге дейін — қолға алуды сұрады.

Ақша

Forbes дерегінше, 2026 жылғы 22 қазанда Турловтың байлығы $7,4 млрд болды, бұл — әлемде 543-орын. Оның дерлік бәрі — Freedom Holding акцияларының 64,9%-ы: 2018 жылдан бері ол олардың бірде-біреуін сатқан жоқ, ал компания дивиденд төлемейді. Forbes Kazakhstan-ның 2025 жылғы рейтингінде оның $5,8 млрд байлығы болып, елде екінші орын алған, 2026 жылы — $5,2 млрд және алтыншы орын. Толығырақ — «Тимур Турловтың байлығы» мақаласында.

Қолма-қол ақшаны Турловқа өз компаниясындағы жұмысы әкеледі. 2025 жылғы сәуір — 2026 жылғы наурыз аралығындағы қаржы жылында Freedom Holding оған салыққа дейін $17,04 млн есептеді: $6,25 млн жалақы, $2,5 млн бонус және $8,29 млн өзге төлемдер. Салықтан кейін қанша қалатыны — «Тимур Турлов 2026 жылы қанша табады» мақаласында.

Жеке өмірі

Турлов Алматыда тұрады, үйленген және үлкен отбасы бар. Жұбайының есімі — Елена, ол көпшілік алдына сирек шығады. Балаларының саны туралы дереккөздер әртүрлі: Forbes бесеу деп жазады, Freedom Holding сайты — алтау, Wikipedia — жетеу. Отбасы туралы мәліметтерді ол көпшілікке дерлік ашпайды.

Қызықты деректер

  • Трейдер ретіндегі алғашқы жұмысын Турлов 16 жасында, сұхбатта өзіне бір жас қосып алған.
  • Бастапқы капиталы — атасынан қалған шамамен $800 мұра.
  • Өз компаниясын ол 2008 жылы, әлемдік дағдарыстың қақ ортасында құрды.
  • Қазақстанға алғашқы қадамы екі айдан кейін лицензиядан айырылумен аяқталды.
  • Freedom Holding американдық биржаға бұрынғы BMB Munai мұнай компаниясы арқылы шықты.
  • Турлов — федерация тарихындағы FIDE-нің сегізінші президенті.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың күзі — Турлов мансабындағы ең қарқынды кезең шығар. Ол бір мезгілде капиталдануы шамамен $11 млрд болатын Freedom Holding-ті басқарады, «Транстелекомды» бақылауына алып, оператор командасын өзгертіп жатыр, ал шахматта әлемдік федерацияның басына келді. Қазан басында оны Тоқаев қабылдады, ал Мәскеуден мәні әлі ашылмаған бас прокуратураның талап арызы келді. Басты сұрақ — ол FIDE-нің көпшілік алдындағы басшысы рөлін әлі де реттеушілердің назарында жүрген бизнеспен қалай ұштастырады.

Дереккөздер: Википедия — Тимур Турлов, Wikipedia — Timur Turlov, Wikipedia — Freedom Holding, Freedom Holding — Тимур Турловтың өмірбаяны, Forbes — Тимур Турлов профилі, Forbes Kazakhstan — «Спрос на свободу», 2017, Forbes Kazakhstan — ең байлар рейтингі, Forbes Kazakhstan — Украина санкциялары, CNBC — Hindenburg есебі, CNBC / NBC — SEC пен АҚШ Әділет министрлігінің тексерістері, BES.media — Ресей бас прокуратурасының талап арызы, Digital Business — Freedom-ның талап арызға қатысты ұстанымы, Finratings — Турлов және «Транстелеком», Informburo — «Транстелеком» мәмілесі, Tengrinews — спорт федерациясының үздік президенті, FIDE — Турлов президент болып сайланды, ChessBase — FIDE президентінің сайлауы, 24.kz — Тоқаевпен кездесу, SEC — Freedom Holding-тің акционерлерге есебі (DEF 14A), 2026, SEC — Тимур Турловтың Schedule 13D/A есебі, 2026 жылғы қыркүйек