Freedom Афиша

Freedom Афиша — концерттерге, спектакльдерге, кино мен спорт іс-шараларына билет сататын қазақстандық онлайн-сервис. Ребрендингке дейін ол Ticketon («Тикетон») деп аталған. Сервис 2012 жылдан бері жұмыс істейді, Алматыда орналасқан, ал 2022 жылдан бері Тимур Турловтың Freedom Holding Corp. тобына кіреді. 2026 жылғы қазанда сервис Шымкенттегі Қайрат Нұртастың концертіндегі ығы-жығыдан кейін жаңалықтарға ілікті: билетті сол сатқан, ал ұйымдастырушы басқа компания болған.

Алматылық стартап (2012–2019)

Ticketon-ды 2012 жылы Алексей Ли мен Константин Горожанкин іске қосты. Ли кейін Aviata.kz әуе билеттері сервисін, одан соң Arbuz.kz азық-түлік жеткізу сервисін басқарды. Сервис билеттерді ұйымдастырушылар бөлген квота шегінде онлайн сатады, сонымен қатар кассаларды автоматтандыруға арналған бағдарлама ұсынады. Уақыт өте ол Қазақстаннан тыс шығып, Өзбекстанда, Қырғызстанда және Тәжікстанда жұмыс істей бастады.

Өсуі Forbes Kazakhstan-ның ең ірі онлайн-ритейлерлер рейтингтерінен анық көрінеді. Ticketon-ның айналымы 2016 жылы $3,2 млн, 2017 жылы $7,1 млн, 2018 жылы $10,15 млн, ал 2019 жылы $13,36 млн болды.

Пандемия және нарық үшін тартыс (2019–2021)

2020 жылы сервистің айналымы 71%-ға құлап, $3,87 млн-ға түсті. 2021 жылы ол ішінара қалпына келіп, $6,1 млн-ға жетті.

Сол жылдары қазақстан нарығына «Яндекс Афиша» кіруге тырысты. Ticketon басшылығының айтуынша, 2019–2020 жылдары ресейлік сервис Қазақстанда өзі де, шағын субагент арқылы да жұмыс істеп көрді. Ticketon «Яндекс» жергілікті алаңдармен және ұйымдастырушылармен тікелей келісімшарт жасамайды деген шартпен серіктестік ұсынды. Ол кезде келісім болмады, ал «Яндекс» пандемия басталғанда нарықтан кетті. Келісімге тек 2021 жылы қол қойылды.

Freedom сатып алды (2021–2022)

2021 жылғы желтоқсанда Freedom Holding Corp. Ticketon-ды сатып алатынын жариялады, ал 2022 жылғы 30 қыркүйекте мәмілені аяқтады. Forbes Kazakhstan келтірген холдинг есебіне қарағанда, компанияның 100%-ы үшін $3 млн төленді. Ол кезде Ticketon-ның міндеттемелері активтерінен асып түскен: таза активтердің әділ құны теріс, минус $172 мың болды.

Есепте холдинг сатып алуды финтехтегі өсуді жеделдету ниетімен түсіндірді. Кейін Турлов мұның логикасын ашық айтты: Ticketon аудиториясы — банкке керек адамдар. Оның айтуынша, сервистің 2 млн-ға жуық клиенті бар, олардың миллионға жуығы Freedom сатып алған Aviata-ны да пайдаланады. Ticketon Freedom Bank-пен бірге экожүйенің бір бөлігіне айналды.

Forbes Kazakhstan деректері бойынша, 2022 жылы сервистің айналымы $25,19 млн-ға, ал 2023 жылы $41,9 млн-ға өсті.

Ребрендинг және «Яндекспен» ажырасу (2024)

2024 жылғы 19 наурызда Ticketon ребрендинг жариялады: логотипте топтың басқа компанияларындағыдай Freedom сөзі мен қалқан ішіндегі F әрпі пайда болды. Сол кезде сервис өз көрсеткіштерін де ашты. 2023 жылғы айналым — 19,1 млрд теңге, бұл бір жыл бұрынғыдан 66%-ға көп. Гастрольдік іс-шаралар саны — 1335, екі есеге жуық көп. Күніне 10 мыңнан 25 мыңға дейін билет сатылады, ал іске қосылғаннан бері сервис 16 млн-нан астам билет сатқан. Компания онлайн билет сату нарығындағы үлесін өзі шамамен 80% деп бағалады. Ол кезде бас директор Виктория Торгунакова болды.

2024 жылғы шілдеде Freedom Ticketon «Яндекс Афишамен» серіктестікті өзі үзді. Торгунакованың айтуынша, оған «Яндекстің» келісімдерді айналып өтіп, Қазақстанда тікелей сатылым ашқан қайталанған жағдайлары себеп болды. Бір жарым жылдық ынтымақтастықта «Яндекстің» үлесі Ticketon-ның елдегі сатылымының 3%-ынан аспаған.

Ақша

Сервис пайда туралы жеке есептілік жарияламайды. Бағдар ретінде Forbes Kazakhstan рейтингтері алынады, онда компания онлайн-сатылым айналымын ашады. Ең ірі онлайн-ритейлерлердің соңғы рейтингінде Freedom Ticketon $65,9 млн айналыммен және 20,36% өсіммен 18-орын алды. Орташа чек — $23,4, сайтқа айына орта есеппен 2,36 млн-ға жуық кіру тіркеледі.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2025 жылғы шілдеде сервисті Ксения Соколова басқарды, ал Торгунакова холдинг ішіндегі концерттер мен мәдени іс-шаралардың жаңа бағытына ауысты. Қазір сервис Freedom Афиша деген атаумен жұмыс істейді, ал қолдау қызметі бұрынғыдай ticketon.kz доменіндегі мекенжайдан жауап береді.

2026 жылғы 10 қазанда Шымкентте Қайрат Нұртастың концерті кезінде стадионға кіре берісте ығы-жығы болып, полиция қылмыстық іс қозғады. Freedom Афиша билеттерді ұйымдастырушы — Show Service компаниясының квотасы шегінде сатқанын, ал оның волонтерлері билет тексеріп, білезік таратқанын мәлімдеді. Сервистің айтуынша, алаңды дайындау, көрерменді кіргізуді ұйымдастыру және күзет оның жауапкершілігіне кірмеген. Компания тергеуге барлық материалдарды беруге уәде етті. Толығырақ — концерттегі ығы-жығы туралы жаңалықта.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — Ticketon-ды сатып алу туралы, Forbes Kazakhstan — онлайн-ритейлерлер рейтингтеріндегі Ticketon, Forbes Kazakhstan — Турлов Aviata мен Ticketon-ды сатып алу туралы, Forbes Kazakhstan — «Яндекс Афишамен» ажырасу туралы, BES.media — Freedom-мен мәміле туралы, 98mag — Ticketon ребрендингі туралы, Kursiv — басшылықтың ауысуы туралы, Kursiv — Freedom Афишаның ығы-жығы туралы мәлімдемесі, Informburo — қылмыстық іс туралы