Рашгард деген не: не үшін керек және қалай таңдайды

Рашгард — созылмалы синтетикадан тігілген, денеге жабысып тұратын спорттық кофта не футболка. Ол теріні үйкелістен, күннен және кір кілемнен қорғайды, тез кебеді, қимылдаған кезде жоғары сырғымайды. Оны BJJ мен грэпплинг балуандары, серфингшілер, жүзгіштер, жаттығудағы ММА жауынгерлері, залда жаттығатын не жүгіретін адамдар киеді.

Рашгард деген не

Рашгардты полиэстерден не нейлоннан эластан (спандекс, лайкра) қосып тігеді. Жекпе-жекке арналған әдеттегі модельде шамамен 80% полиэстер мен 20% эластан болады. Мата денеге екінші терідей жабысады, мақта сияқты тер сіңіріп ауырламайды, бірнеше минутта кебеді.

Атауы ағылшын тілінен шыққан: rash — «тітіркену, бөртпе», guard — «қорғау». Рашгардтың отаны Аустралияда оны жай ғана rashie дейді, rash vest деген атауы да кездеседі.

Рашгард қайдан шықты

Рашгардты алғаш аустралиялық серфингшілер кие бастады. Гидрокостюмге тым жылы суда жалаңаш дене балауыз бен құм жабысқан тақтаға үйкеліп, күнге күйетін. Жеңіл созылмалы майка екі мәселені де шешті, серферлер жабдығының бір бөлігіне айналды, кейін каякинг, виндсёрфинг пен жүзуге өтті.

Рашгардтың екінші үйі — бразилиялық джиу-джитсу (BJJ). Оны ги астынан немесе кимоносыз (no-gi) жаттығуда ги орнына киеді. Сол жерден грэпплинг пен ММА-ға ауысты: күреске арналған тігісі бекітілген, етегінде силикон жолағы бар, тігісі аз модельдер шықты. Мұндай рашгардтар серфингке арналғандарынан жұқа және әдетте ультракүлгін сәуледен қорғамайды.

Рашгард не үшін керек

1. Теріні үйкелістен қорғайды. Қарапайым футболка ұстасқанда және кілем үстінде сырғанағанда бұралып, теріні жауыр қылады. Ал денеге жабысқан мата тері мен бет арасында тегіс қабат жасайды. Сызат пен кілемнен «күю» азаяды.
2. Терді сыртқа шығарады. Синтетика ылғалды сыртқа айдайды, қарқынды жаттығуда да денеге жабыспайды.
3. Аздап қысып тұрады. Көпшілікке осылай ыңғайлы: бұлшықет «салбырамайды», киім кедергі жасамайды. Бірақ рашгардтың компрессиясы нәтижені не қалпына келуді байқалатындай жақсартады деген ғылыми дәлел жоқ — бұл жайлылық мәселесі.
4. Гигиеналық қорғаныс. Күресте дене кілемге де, серіктеске де үнемі тиеді, ал жабық тері саңырауқұлақ не теміреткі жұқтыру қаупін азайтады. Бұл душ пен таза кілемнің орнын баспайды, тек қосымша қорғаныс.
5. Суда күннен қорғайды. UPF 50+ белгісі бар жағажай модельдері ультракүлгін сәуленің 98%-дан астамын өткізбейді — арқаңызға сағат сайын крем жаққаннан оңай.

Рашгардты қайда киеді

Жекпе-жек

BJJ, грэпплинг және сабмишн-күресте рашгард — стандартты форма. Айтпақшы, Забит Мағомедшарипов үлкен спортқа дәл осы грэпплинг арқылы оралды. Жарыста рашгардқа ресми талаптар қойылады:

• IBJJF (no-gi): денеге жабысатын созылмалы кофта, ұзындығы шорттың белдігіне жетуі керек; түсі — қара, ақ немесе қара-ақ, бірақ ауданының кемінде 10%-ы спортшы белбеуінің түсінде болуы тиіс (толықтай белбеу түсіндегі рашгардқа да рұқсат бар).
• UWW (грэпплинг): бірінші шақырылған спортшы қызыл, екіншісі көк рашгард киеді, түс ауданның кемінде 60%-ын алуы керек; қызыл мен көкті араластыруға болмайды; жеңі қысқа не ұзын бола береді.

Турнир алдында нақты ұйымдастырушының ережесін тексеріңіз: жергілікті жарыстарда талап жұмсақтау болуы мүмкін.

Бокс пен муай-тайда рашгардты көбіне жаттығуда киеді — қорғаныш астында теріні жауыр қылмайды, құрғақ қалады.

Зал және функционалдық жаттығу

Залда рашгард тартылғанда да, сығымда да жоғары түрілмейді, орындық пен грифке үйкелмейді. Айтпақшы, пауэрлифтингте IPF жарыстарында костюм астынан футболка киеді — ол да денеге жабысып тұрады. Кроссфит пен функционалдық жаттығуда қимыл ауқымы кең болғанда созылғыштығы бағаланады.

Жүгіру және кардио

Жазда жеңіл рашгард терді сыртқа шығарып, ауырламайды, қыста күрте астындағы негізгі қабат болады.

Су

Серфинг, сапборд, снорклинг пен жүзуде рашгард күннен, тақтаға үйкелуден, ішінара медузаның күйдіруінен қорғайды. Жылы суда гидрокостюмнің орнын басады.

Рашгардтың түрлері

Жеңінің ұзындығына қарай

• Қысқа жең — зал, жүгіру және ыстық күнге: ауа жақсы алмасады.
• Ұзын жең — кілемдегі күреске, жағажайға және салқын ауа райына: қолды үйкеліс пен күннен қорғайды.
• Төрттен үш — қорғаныс пен желдетудің ортасы.

Қысу деңгейіне қарай

• Негізгі — денеге жабысады, бірақ қыспайды. Әмбебап нұсқа.
• Компрессиялық — денені тығызырақ қамтиды; оларды күрес пен ұзақ кардиоға таңдайды.

Мақсатына қарай

• Суға — UPF белгісі бар, тұз бен хлорға төзімді тығыз мата.
• Жекпе-жекке — берік мата, бекітілген жалпақ тігістер, кофта түрілмеуі үшін етегінде силикон жолақ.
• Жүгіру мен фитнеске — жұқа, ауа өткізетін мата, кейде торлы ендірмелері болады.

Пішіміне қарай

Ерлер модельдері иық пен кеуде тұсында кеңірек, ұстасуға есептелген. Әйелдер модельдері анатомияны ескереді, көбіне кеудені ұстап тұратын бөлігі мен желдеткіш ендірмелері бар; қысқартылған нұсқалары да болады.

Балаларға арналғандарын жалпақ тігісті жұмсақ матадан тігеді — дзюдо, күрес, бассейн мен жағажайға.

Назар аударатын бөлшектер

• Жалпақ тігіс (флэтлок) теріні жауыр қылмайды, созылуға төзеді.
• Бекітілген ендірмелер иық пен бүйірде болса, кофта күресте ұзағырақ шыдайды.
• Етегіндегі силикон жолақ ұстасқанда рашгардты орнында ұстайды.
• Бактерияға қарсы өңдеу иістің шығуын баяулатады, бірақ уақыт өте жуылып кетеді.
• Сублимациялық принт матаға сіңіп кеткен, жапсырылған принт сияқты жарылмайды.

Рашгардты қалай таңдау керек

1. Отыруы. Рашгард денеге жабысуы керек, бірақ кеуде қуысын қысып, тыныс алуға кедергі жасамауы тиіс. Қатпарланса не салбыраса — өлшемі үлкен. Екі өлшемнің ортасында болсаңыз, күреске кішісін, жағажайға үлкенін алыңыз.
2. Ұзындығы. Етегі шорттың белдігінен төмен түсіп, еңкейгенде де, ұстасқанда да шығып кетпеуі керек — бұл IBJJF талабы да.
3. Мақсатқа сай мата. Күреске — тығыз әрі берік; жүгіру мен залға — жұқа, ауа өткізетін; суға — UPF 50+ белгісі бар.
4. Тігістер. Сырттағы жалпақ флэтлок тігістер теріні жауыр қылмайды; шетіндегі оверлок матаның сөгілуіне жол бермейді. Екеуі де болғаны жақсы.
5. Турнирге арналған түс. Жарысқа шығуды жоспарласаңыз, рашгардты бірден ережеге қарай алыңыз: IBJJF үшін — белбеу түсі бар қара не ақ, UWW үшін — қызыл және көк.

Рашгардқа қалай күтім жасау керек

• Жуу. Жаттығудан кейін бірден, суық не жылы суда (30 °C-қа дейін), нәзік режимде, ішін сыртына айналдырып жуыңыз. Ағартқыш пен кондиционер қоспаңыз: кондиционер талшықтарды қабықшамен жауып, мата ылғалды нашар шығарады.
• Жаттығудан кейін дымқыл рашгардты жабық сөмкеде қалдырмаңыз — онда иіс пен бактерия тез көбейеді. Бірден жууға уақыт болмаса, кем дегенде жайып қойыңыз.
• Кептіру — тек табиғи жолмен, ілгішке іліп не жайып, машинада кептірмей, тікелей күн түсірмей: ыстық ауа эластанды бұзады.
• Үтіктеу қажет емес: синтетика дерлік мыжылмайды, ал үтіктен мата мен принт балқып кетуі мүмкін.
• Теңізден не бассейннен кейін рашгардты тұщы суда шайыңыз — тұз бен хлор оның қызмет мерзімін қысқартады.

Осылай күтсеңіз, сапалы рашгард тұрақты жаттығудың бірнеше маусымына шыдайды. Оны спорт дүкендерінен және маркетплейстерден, ал турнирге арналғанын BJJ мен грэпплинг жабдықтарының арнайы дүкендерінен табуға болады.