Богданович мұздығы: Шымбұлақтан қалай жетуге болады

Богданович мұздығы — Алматы маңындағы ең оңай жететін мұздық. Ол Шымбұлақ тау шаңғысы курортынан жоғары, Талғар асуының (3163 м) қасында жатыр: асуға дейін аспалы жолмен көтерілесіз, одан әрі 2 шақырымдай жаяу жүресіз — бір жаққа 1–1,5 сағат. Альпинистік дайындық керек емес, бірақ мысықтабансыз, жылы киімсіз, ал қыста гидсіз баруға болмайды.

Қай жерде және қандай

Мұздық Іле Алатауында, Кіші Алматы шатқалының жоғарғы жағында, Шымбұлақтың үстінде орналасқан. Оның тілі шамамен 3200 метрге дейін түседі, ал ұзындығы — 2 шақырымдай. Ең әсерлі жері — үш қабатты үйдей мұз қабырға: ақ-көгілдір, тамырлары көрінген, мәрмәрге ұқсас мұз.

Айналасы — тасты мореналар, мұздықтан аққан бұлақтар, шағын көлдер және төбеден салбыраған мұз жиектер. Алатаудың көп мұздығы сияқты, Богданович те жыл сайын кішірейіп барады: әр жаз сайын массасының бір бөлігін жоғалтады, сондықтан келбеті жылдан жылға өзгереді.

Атауы қайдан шыққан

Мұздыққа 1911 жылы Орталық Азияны зерттеген геолог Карл Иванович Богдановичтің есімі берілді. Ол 1910 жылғы қиратқан Верный (Кемин) жер сілкінісінің салдарын зерттеді, оның еңбектері өңірдегі сейсмологиялық зерттеулердің негізін қалағандардың бірі болды.

Мұздықтың қасында не көруге болады

Октябрь үңгірі және мұз гроттары

Қысқы маршруттың басты қызығы — мұздықтың ішіндегі мұз гроттар, ең белгілісін Октябрь үңгірі деп атайды. Ішінде — тегіс көгілдір қабырғалар, сүңгілер және мұздан өтіп түскен жарық. Гроттардың пішіні мен көлемі әр маусымда өзгереді: біреуі опырылып, екіншісі пайда болады. Сондықтан гидтердің өзі үңгір былтырғы суреттегідей болады деп уәде бермейді.

Гроттардың күмбезі берік емес, әсіресе жылы мезгілде. Ішіне жолбасшысыз кіруге болмайды.

Морена көлі

Жазда мұздықтың шетінде еріген судан шағын көл жиналады — мұз бен тас кесектерінің арасындағы мөп-мөлдір, мұздай су. Көлдің пішіні мен көлемі маусымға және жаздың қаншалықты ыстық болғанына байланысты.

Шыңдарға көрініс

Мұздықтан Кіші Алматы шатқалының басты шыңдары көрінеді:

• Нұрсұлтан шыңы (көбі әлі күнге Комсомол шыңы дейді) — 4376 м;
• Абай шыңы — 4010 м;
• Физкультурник шыңы және Іле Алатауының көршілес қарлы жоталары.

Қалай жетуге болады

Маршрут Алматыдан басталады, жолдың басым бөлігін көтергішпен жүресіз:

1. Медеуге автобуспен, таксимен немесе көлікпен жетесіз.
2. Медеу — Шымбұлақ гондола жолымен көтерілесіз.
3. Шымбұлақтан аспалы жолдың келесі кезектерімен Талғар асуына (шамамен 3163 м) шығасыз.
4. Асудан мұздыққа дейін 2 шақырымдай жаяу жүресіз — тас пен морена арқылы 1–1,5 сағат өрлеу.

Көтерілу қанша тұрады. 2025/26 жылғы қызу маусымда Медеу — Шымбұлақ жаяу билеті бір жаққа 5000 ₸, ал екі кезекке барып-қайту билеті 10 000 ₸ болды. Қызу күндерден тыс курорт бағаны шамамен 30%-ға түсіреді. Көктем мен күзде аспалы жол профилактикаға жабылады, сондықтан кесте мен бағаны сапар алдында Шымбұлақтың сайтынан тексеріп алған жөн.

Гидпен. Алматыдағы турфирмалар мұздық пен Октябрь үңгіріне топ бастап барады: тур 6 сағаттай созылады, бір адамға шамамен 35 000 ₸ және аспалы жол билеті. Мысықтабан, таяқ пен дулығаны әдетте өздері береді.

Қашан бару керек

Мұздықтың екі маусымы бар, әрқайсысының көретіні басқа:

• Жаз бен күздің басы (шілде — қыркүйек) — соқпақта қар жоқ, морена, көл мен ашық мұз көрінеді, ауа райы тұрақтырақ, күн ұзақ.
• Қыс (қарашаның ортасынан наурызға дейін) — мұз гроттары мен мұз қабырғаның уақыты. Мысықтабан мен гид міндетті.
• Сәуірден бастап тауда қар көшкіні қаупі артады — бұл кезде сапарды кейінге қалдырған дұрыс.

Өзіңізбен не алу керек:

1. Қабат-қабат киім. 3000 метрден биікте таңертең суық, түсте ыстық, ал ауа райы жарты сағатта бұзылады: термокиім, флис және желден қорғайтын күртеше қажет.
2. Табаны қатты треккинг етігі. Морена мен мұзда кроссовкамен жүру қауіпті; қыста және мұз үстінде — мысықтабан, етікке қар кірмес үшін — гетр.
3. Күннен қорғаныс: крем, көзілдірік, бас киім. Биікте ультракүлгін сәуле күштірек, оның үстіне мұз бен қар оны шағылыстырады.
4. Су мен жеңіл тамақ. Жолда дүкен де, ауыз су да жоқ.

Қауіпсіздік

Маршрут қысқа, бірақ бұл — биік тау, мұнда қателік қымбатқа түседі:

1. Ауа райы нашар болса, жолға шықпаңыз: тұман, қар мен найзағай соқпақты бірнеше минутта жасырып тастайды.
2. Мұз гроттарға жолбасшысыз кірмеңіз — күмбезі опырылып түсуі мүмкін.
3. Соқпақтан шықпаңыз: моренада бағдардан адасу оңай.
4. Жалғыз бармаңыз, жақындарыңызға қайда және қашан баратыныңызды айтыңыз. Тауда түнеуді жоспарласаңыз, маршрутты құтқару қызметіне тіркетіңіз.

Мұздықты аялаңыз

Богданович мұздығы Алматыны сумен қамтитын тау өзендерін қоректендіреді, әрі жылынудың айқын белгісі: ол мұз жинағанынан тезірек ериді. Ұзағырақ сақталуы үшін:

• қоқысыңызды түгел өзіңізбен алып кетіңіз;
• морена мен гроттарды бүлдірмеңіз;
• естелікке тас пен мұз алмаңыз.