«Лацио»

«Лацио» — Римнің футбол клубы, қаладағы екі үлкен клубтың ең көнесі. Оның қоржынында Италия чемпионының екі атағы, елдің жеті Кубогы, тарихтағы соңғы Кубоктар кубогы және УЕФА Суперкубогы бар. 2026 жылғы қазанда Дженнаро Гаттузоның командасы А сериясының алты турынан кейін 16 ұпай жинап, бірінші орынды «Интермен» бөлісіп тұр.

Бастауы: Грекияның ақ-көк түстері

Клуб 1900 жылғы 9 қаңтарда Римнің Прати ауданында Società Podistica Lazio спорт қоғамы ретінде құрылды — алғашында мұнда жүгіру мен жеңіл атлетикамен шұғылданды. Тоғыз негізін қалаушыны берсальер унтер-офицері Луиджи Биджарелли бастады. Corriere dello Sport нұсқасы бойынша, идея Тибр жағасындағы Пьяцца делла Либерта алаңындағы орындықта туған.

Клубтың түстері — ақ және аспан көк — Олимпиада ойындарының отаны Грекияның құрметіне таңдалды. Уикипедия дерегінше, эмблемадағы бүркітті Биджарелли ұсынған. Футбол секциясы ресми түрде 1910 жылы пайда болды, ал қазіргі S.S. Lazio атауын клуб 1926 жылдан бері иеленеді.

Ерте тарихтағы шешуші сәт 1927 жылы болды. Фашистік режим Римнің бірнеше клубын біріктірді — «Рома» осылай пайда болды. «Лацио» қаланың бірігуге кірмеген жалғыз ірі клубы болды. Қарсылықты вице-президент Джорджо Ваккаро басқарды, кейін ол Италия футбол федерациясының президенті болды. Содан бері Римде екі үлкен клуб бар, ал 1953 жылдан бері олар бір стадионды — «Олимпиконы» бөліседі.

1974: алғашқы скудетто

Алғашқы жарты ғасырда «Лацио» 1958 жылғы Италия Кубогын есептемегенде ірі трофей ұтпады. 1973/74 маусымында бәрі өзгерді. Томмазо Маэстреллидің командасы чемпионатты жеңіп алды, ал шабуылшы Джорджо Киналья 24 голмен А сериясының үздік бомбардирі атанды. Титул 1974 жылғы 12 мамырда «Фоджаны» 1:0 есебімен жеңіп, рәсімделді — шешуші пенальтиді Киналья соқты. Сол күні «Олимпико» трибуналарында 78 886 көрермен болды, бұл әлі күнге дейін стадионның рекорды.

Алтын команда тез ыдырады. Киналья америкалық New York Cosmos клубына кетті, бапкер Маэстрелли қайтыс болды, жартылай қорғаушы Лучано Ре Чеккони өлтірілді. Киналья клуб үшін 122 гол соқты, ал 1983–1985 жылдары «Лациоға» президент болып оралды.

1980–1990 жылдар: Тотонеро және Краньотти дәуірі

1980 жылы «Лацио» Тотонеро жанжалының — келісілген матчтарға бәс тігу ісінің ортасында қалды. Клубты «Миланмен» бірге В сериясына күштеп түсіріп, бес ұпайын алып тастады және айыппұл салды. Бірнеше ойыншы дисквалификация алды, Лионелло Манфредония мен Бруно Джордано — үш жарым жылдан. 1986 жылы клубтан тағы тоғыз ұпай алынды, бұл жолы ойыншы Клаудио Винаццани қатысқан бәс тігу оқиғасы үшін.

Жаңа өмір 1992 жылы басталды: клубты Cirio тамақ компаниясының иесі, кәсіпкер Серджо Краньотти сатып алды. Ол жұлдыздарға ақша салды: Римге Кристиан Вьери, Павел Недвед, Эрнан Креспо, Хуан Себастьян Верон келді, ал құрамда Алессандро Неста ойнады. 1998 жылғы 6 мамырда «Лацио» итальяндық клубтардың ішінде бірінші болып биржаға шықты.

1997 жылдан бастап команданы Свен-Йоран Эрикссон жаттықтырды. 1998 жылы — Италия Кубогы және УЕФА Кубогының финалы. 1999 жылғы 19 мамырда Бирмингемдегі «Вилла Паркте» «Лацио» тарихтағы соңғы Кубоктар кубогының финалында «Мальорканы» 2:1 есебімен ұтты — Вьери мен Недвед гол соқты. Сол жылғы тамызда Монакода команда УЕФА Суперкубогында «Манчестер Юнайтедті» 1:0 есебімен жеңді. Ал 1999/2000 маусымында «алтын дубль» жасады — екінші скудетто мен Италия Кубогын алды.

2002–2006: Cirio-ның күйреуі және Кальчополи

Есеп айырысу тез келді. 2002 жылы Cirio төңірегіндегі қаржы жанжалы Краньоттиді кетуге мәжбүр етті, жұлдыздар сатылды — соның ішінде Неста да. 2004 жылға дейін клубты уақытша менеджерлер мен банктер пулы басқарды. 2004 жылы бақылау пакетін кәсіпкер Клаудио Лотито сатып алды, ал 2005 жылы ол салық қарызын бөліп төлеу туралы келісіп, клубты банкроттықтан құтқарды.

2006 жылы «Лацио» төрешілерді тағайындауға ықпал ету туралы Кальчополи жанжалына қатысушылардың бірі болды. Бірінші сатыдағы шешім клубты В сериясына жіберді, бірақ апелляция оны жойды. Түпкілікті жаза — 2005/06 маусымы үшін минус 30 ұпай, келесі маусымға минус үш ұпай және айыппұл. Лотито дисквалификацияланды, клуб УЕФА Кубогындағы орнынан айырылды. Соған қарамастан 2006/07 маусымында «Лацио» үшінші орын алып, Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне шықты.

2016–2024: Индзаги және Иммобиле

Лотито тұсында клуб Италия Кубогын 2009, 2013 және 2019 жылдары ұтты. Бұл кезеңнің ең табысты бапкері — клубтың бұрынғы шабуылшысы, 2000 жылы чемпиондық маусымның соңғы турында гол соққан Симоне Индзаги. Ол «Лационы» 2016 жылы басқарып, 2017 және 2019 жылғы Италия Суперкубоктарын және 2019 жылғы Италия Кубогын жеңіп алды, ал 2021 жылы команданы Чемпиондар лигасының 1/8 финалына шығарды. Индзагидің командамен өткізген 251 матчы — клуб рекорды.

Сол жылдардың басты жұлдызы — Чиро Иммобиле. Сегіз маусымда ол «Лацио» үшін 200-ден астам гол соғып, клуб тарихындағы ең үздік бомбардир атанды. 2019/20 маусымында Иммобиле А сериясында 36 доп соқты, Игуаинның рекордын қайталап, «Алтын бутсаны» алды. Маурицио Сарри тұсында команда 2023 жылы чемпионатта екінші болды — 2000 жылдан бергі ең үздік нәтиже.

Мәселелер мен даулы оқиғалар

«Лационың» ең тұрақты мәселесі — ультрастардың бір бөлігі. Irriducibili тобын нәсілшіл айқайлармен, антисемиттік баннерлермен және неофашистік символикамен байланыстырады. 2017 жылғы қазанда Курва Норд нәсілшілдік үшін жабық тұрғанда жанкүйерлер «Олимпикоға» Анна Франк «Рома» футболкасында бейнеленген стикерлер жапсырды. 2019 жылы УЕФА Еуропа лигасындағы «Реннмен» матчтағы нәсілшілдік үшін Курва Нордты бір ойынға жауып, клубқа €20 мың айыппұл салды. 2024 жылғы қаңтарда кубоктық дербиде Ромелу Лукакуға бағытталған маймыл дыбыстарынан кейін стадионның үш секторы жабылды.

Қаржылық шектеулер де болды. 2025 жылдың жазында Италияның COVISOC комиссиясы клубқа бүкіл трансфер терезесіне жаңа ойыншыларды тіркеуге тыйым салды: «Лацио» өтімділік, қарыз жүктемесі және персонал шығыны бойынша нормативтерді бұзған.

Ақша

«Лацио» — жария компания, акциялары Euronext Milan биржасында саудаланады. Borsa Italiana дерегінше, 2026 жылғы 16 қыркүйекте клубтың капиталдандыруы €111,4 млн болды.

2026 жылғы 30 маусымда аяқталған қаржы жылын клуб еурокубоктарсыз өткізді. ANSA мәліметінше, өндіріс құны (трансферсіз негізгі түсім) €131,75 млн болды:

• телеқұқықтар — €88,45 млн;
• матч күнгі түсім — €18,06 млн;
• демеушілік және роялти — €17,82 млн.

Таза шығын €10,04 млн болды, бір жыл бұрын — €17,16 млн. Таза қаржылық қарыз — €126,4 млн.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Клубқа бұрынғыдай Клаудио Лотито иелік етеді және басқарады. 2026 жылдың жазында Маурицио Сарри тоғызыншы орын мен «Интерге» жеңілген Италия Кубогының финалынан кейін тараптардың келісімімен кетті. 23 маусымда бас бапкер болып көктемде Италия құрамасынан кеткен Дженнаро Гаттузо тағайындалды. Тағайындау жанкүйерлердің Лотитоға қарсы наразылығымен тұспа-тұс келді.

Маусымның басы клуб тарихындағы ең үздік болды: Corriere dello Sport дерегінше, «Лацио» алғашқы алты турда бес жеңісті бірінші рет жинады. 11 қазанда команда «Монцаны» 3:1 есебімен ұтты — голдарды Нуну Тавареш, Густав Исаксен және Андреа Пинамонти соқты. «Лационың» 16 ұпайы бар, «Интерде» де сонша, бірақ доп айырмасы жақсырақ. Гаттузо ойыннан кейін екінші таймға көңілі толмады: «Біз білетін нәрсемізді істеуіміз керек, ойынды басқаруға тырыспауымыз керек».

Келесі қарсылас — Туриндегі «Ювентус». Болашақта клуб «Олимпикодан» 50 мыңдай орындық қайта жаңартылған «Фламинио» стадионына көшуді жоспарлап отыр.

Дереккөздер: Wikipedia — SS Lazio, Wikipedia (IT) — Società Sportiva Lazio, Wikipedia — «Лацио» тарихы, Corriere dello Sport — клубқа 125 жыл, UEFA — клуб туралы деректер, Wikipedia — Тотонеро, Wikipedia (IT) — Кальчополи, Wikipedia — Чиро Иммобиле, ANSA — Анна Франк бейнеленген стикерлер, ANSA/TMW — 2025/26 жылғы есептілік, Borsa Italiana — капиталдандыру, Football Italia — Гаттузоның тағайындалуы, Football Italia — «Монцамен» матч