Kia

Kia — Hyundai Motor тобына кіретін сеулдік оңтүстіккореялық автоөндіруші. 2025 жылы компания рекордтық 3,135 млн көлік сатты, ал Қазақстанда 2025 жылдан бері Қостанайда KIA Qazaqstan толық циклды зауыты жұмыс істейді. Қазір марка туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы 5 қазанда жаңа Kia Seltos-ты Қостанайда құрастыруға рұқсат берілді.

Құбырлар мен велосипедтер (1944–1973)

Kia көліктен басталған жоқ. 1944 жылғы мамырда Кореяда болат құбырлар мен велосипед бөлшектерін жасайтын Kyungsung Precision Industry компаниясы құрылды. 1951 жылы ол алғашқы корей велосипеді Samchuly-ді шығарды, ал 1952 жылы атауын Kia Industries деп өзгертті.

Кейін компания екі дөңгелектен төрт дөңгелекке қарай жылжыды, онда да бөгде лицензиямен. 1957 жылдан бастап Honda мотоциклдерін, 1962 жылдан Mazda жүк көліктерін құрастырды. 1973 жылы Kia өзінің алғашқы толыққанды Sohari автозауытын ашты, ал 1974 жылы алғашқы жеңіл көліктерін шығарды — бұлар да Mazda лицензиясымен жасалды.

Диктатордың тыйымы және Ford (1981–1996)

1981 жылы дамуды саясат үзіп тастады. Әскери диктатор Чон Ду Хван саланы күштеп біріктірді, сөйтіп Kia жеңіл көлік шығаруды тоқтатуға мәжбүр болды.

Компания тек 1986 жылы Ford-пен бірге оралды. Серіктестіктің алғашқы жылы небәрі 26 көлік берді, бірақ 1987 жылы Kia 95 мыңнан астам көлік құрастырды.

Банкроттық және Hyundai (1997–2005)

1997 жылғы Азия қаржы дағдарысын Kia өз бетімен еңсере алмады: компания банкрот деп жарияланды. 1998 жылы Ford-тың ұсынысынан асып түсіп, Hyundai оның 51% акциясын сатып алды. Содан бері Kia топтың құрамында, қазір Hyundai Motor оның акцияларының 35,17%-ына иелік етеді.

Дизайн және әлемдегі зауыттар (2006–2020)

2006 жылы Kia бас дизайнер етіп Петер Шрайерді жалдады. Оның тұсында марка көліктерінде танымал «жолбарыс танауы» радиатор торы пайда болды.

Сонымен бірге Kia Кореядан тыс жерлерде зауыттар салды. 2010 жылы Джорджия штатындағы Уэст-Пойнтта өндіріс ашылды. Қазір компанияның Словакиядағы Жилина маңында, жылына 300 мың көлік шығаратын Мексиканың Пескерия қаласында және 350 мың көлікке есептелген Үндістанның Анантапур қаласында зауыттары бар.

Жаңа атау және электромобильдер (2021–2025)

2021 жылғы қаңтарда Kia Motors атауынан Motors сөзін алып тастап, логотипін бұрышты KIA жазуына ауыстырды.

2025 жыл Kia үшін сатылым бойынша рекордтық болды: бүкіл әлемде 3,135 млн көлік. Ең көп сатылған модельдер — Sportage (569 688 дана), Seltos (299 766) және Sorento (264 673). Тек АҚШ-та компания 852 155 көлік сатты, бұл Kia America-ның ең үздік жылдық нәтижесі. 2025 жылғы тамызда словак зауыты EV4 электр хэтчбегін шығара бастады.

Ақша

2025 жылдың қорытындысы бойынша Kia түсімі 6,2%-ға өсіп, ₩114,1 трлн болды. Ал операциялық пайда 28,3%-ға қысқарып, ₩9,08 трлн-ға, таза пайда 22,8%-ға азайып, ₩7,6 трлн-ға түсті. Korea Times пайданың азаюын американдық баждардың қысымымен байланыстырды. 2026 жылға компания ₩122,3 трлн түсім мен ₩10,2 трлн операциялық пайда жоспарлады. Kia-да 51 мыңнан астам адам жұмыс істейді.

2026 жылдың екінші тоқсанында түсім 12,6%-ға өсіп, ₩33,04 трлн болды, ал операциялық пайда 4,9%-ға азайып, ₩2,63 трлн-ға түсті. Операциялық рентабельділік 9,4%-дан 8%-ға төмендеді. Financial News дерегінше, пайдаға американдық баждар, бәсекеге байланысты жеңілдіктердің өсуі және әлсіз вонаның салдарынан кепілдік шығындары қысым жасады.

Kia Қазақстанда

Қазақстанда Kia Allur компаниясымен серіктес. 2023 жылғы қаңтарда марка көліктерін машина жинақтарынан (CKD) құрастыру басталды. Сол жылдың қазанында бөлек толық циклды зауыттың құрылысы басталып, 2025 жылғы наурызда сынақ іске қосу, ал маусымда толыққанды іске қосу өтті.

KIA Qazaqstan зауыты 2025 жылғы 21 қазанда ресми ашылды, Қасым-Жомарт Тоқаев салтанатқа телекөпір арқылы қатысты. Lada.kz пен DigitalBusiness.kz деректерінше, жобаға 131,5 млрд теңге салынған, қуаты — жылына 70 мың көлік, зауытта 1500 жұмыс орны ашылды. Мұнда дәнекерлеу, бояу және құрастырудың роботтандырылған желілері бар. Алғашқы модель Sorento болды, кейін оған Sportage қосылды. Көліктер Қазақстанға, Орталық Азияға және ЕАЭО елдеріне арналған.

Kazinform дерегінше, Kia 2027 жылға қарай Қазақстандағы сатылымын екі есеге жуық арттыруды және жергілікті бөлшектердің, ең алдымен ірі модульдердің үлесін көбейтуді көздейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың екінші тоқсанында Kia 851 639 көлік сатты, бұл бір жыл бұрынғыдан 4,5%-ға көп. Электрлендірілген модельдердің сатылымы 60%-ға өсіп, 296 мыңға жетті, бұл барлық сатылымның 35%-ы: 178 мың гибрид және 110 мың электромобиль. 2026 жылы компания 3,35 млн көлік сатуды мақсат етіп отыр.

Қазақстанда Қостанай зауытының желісіне екінші буын Seltos дайындалып жатыр. Көлік құралы түрін мақұлдау 2026 жылғы 5 қазаннан 2029 жылғы 4 қазанға дейін жарамды. Kursiv дерегінше, кроссовердің ұзындығы 4460 мм-ге дейін өсті, ол шамамен 115, 150 және 200 ат күші бар 1,5 литрлік бензин қозғалтқыштарын алады. Бағасы мен сатылым басталатын күнді марка айтқан жоқ, қазіргі Seltos Қазақстанда 11 млн теңгеден басталады.

Дереккөздер: Wikipedia — Kia, Kia — 2025 жылғы нәтижелер, Korea Times — баждар және Kia-ның 2025 жылғы пайдасы, Financial News — Kia-ның 2026 жылғы екінші тоқсан нәтижелері, Just Auto — Kia-ның екінші тоқсандағы сатылымы мен пайдасы, Kazinform — Kia-ның Қазақстандағы зауыт құрылысы, Lada.kz — KIA Qazaqstan зауытының ашылуы, DigitalBusiness.kz — Қостанай зауытының қуаты мен модельдері, Kursiv — жаңа Kia Seltos-қа ОТТС