Hana Bank

Hana Bank — Оңтүстік Кореядағы Hana Financial Group тобының басты банкі. Ол шағын қаржы компаниясы ретінде басталды, Азия дағдарысынан кейін басқа банктерді сатып алу арқылы өсті. 2015 жылы Korea Exchange Bank (KEB) банкімен бірікті. KEB бұрын мемлекеттік валюта банкі еді, оны сату туралы дау Кореяда он жылға жуық созылды. Қазір Hana Bank хакерлерге байланысты айтылып жүр: 2026 жылғы қазан басында банк 89 клиенттің деректері тарап кеткенін хабарлады. Бұл Кореядағы төрт банкті бұзу оқиғасының бір бөлігі. Онда Shinhan, KB Kookmin және BNK да зардап шекті.

Бастауы: 1971 жылғы қаржы компаниясы

Тарих банктен басталмайды. 1971 жылы Сеулде Korea Investment Finance Corporation деген қысқа мерзімді қаржыландыру компаниясы құрылды. Халықаралық қаржы корпорациясының (IFC) дерегінше, бұл елдегі алғашқы осындай компания еді және ол IFC-тің қатысуымен құрылды. Кейін топ оны тек жеке капиталмен құрылған алғашқы корей қаржы компаниясы деп сипаттай бастады.

Компания жиырма жыл бойы қысқа ақша нарығында жұмыс істеді. Қаражат тартты, қысқа мерзімді қарыз берді. Коммерциялық банк лицензиясы болған жоқ. Бірақ осы уақытта клиент жинап, атын шығарды. IFC-пен байланыс кейінгі өзгерістердің бәрінен аман өтті. 2003 жылы IFC бұл қарым-қатынасты «ұзақ әрі екі жаққа да тиімді» деп атайды.

1991–2002: банк, дағдарыс және сатып алулар

1991 жылы компания коммерциялық банк мәртебесін алып, атын Hana Bank деп өзгертті. Жаңа банк жас әрі шағын болатын. Көп ұзамай корей нарығына 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысы соқты. Әлсіз банктер жабылды немесе сатып алушы іздеді. Hana сатып алушылардың қатарында болды.

• 1998 жыл — Hana Chungcheong Bank банкін сатып алды.
• 1999 жыл — Boram Bank банкімен бірікті.
• 2002 жыл — Seoul Bank банкімен бірікті. Бұл туралы тамызда жарияланып, желтоқсанда аяқталды.

Ең ірі мәміле Seoul Bank-пен болды. Дағдарыстан кейін Seoul Bank мемлекетке тиесілі еді, сондықтан оны сату банк жүйесін жекешелендірудің бір бөлігіне айналды. 2003 жылғы қаңтарда IFC Hana Bank-ке $50 млн салды. Ол 3,1 млн акция сатып алып, үлесін 4,4%-ға жеткізді. Сол кезде IFC біріккен банкті Кореядағы үшінші банк деп атады, ал мәмілені корей банктерін жекешелендірудің ең маңызды әрі тапқыр үлгісі деп бағалады. Келісім бойынша мемлекеттік салымдарды сақтандыру қоры KDIC қолындағы акцияларды бірнеше кезеңмен сатуға тиіс болды.

2005–2012: холдинг және KEB-ке ұзақ аңдысу

2005 жылғы желтоқсанда Hana Bank холдингке айналды. Hana Financial Group пайда болды, банк оның басты еншілес компаниясы болды. Уақыт өте оның қасында Hana Securities, Hana Card, Hana Capital, Hana Life және басқа құрылымдар өсті.

Топ келесі үлкен нысананы көршісінен тапты. Korea Exchange Bank 1967 жылы валюта операцияларына арналған мемлекеттік банк ретінде құрылды. 1989 жылы ол ішінара жекешеленді: акциялардың 51%-ы мемлекетте қалды, 49%-ы азаматтарға таратылды. 1997 жылғы дағдарыстан кейін KEB әлсіреді. 2003 жылғы қазанда оның бақылауын американдық Lone Star қоры шамамен $1,3 млрд-қа сатып алды.

Бұл мәміле корей қаржысындағы ең ауыр тақырыптардың біріне айналды. Wikipedia дерегінше, сатып алғаннан кейінгі үш айда Lone Star-дың қағаз жүзіндегі пайдасы шамамен $1 млрд болды. Кейін тергеу басталды. Төмен бағаны ақтау үшін банктің капитал жеткіліктілігі коэффициенті әдейі төмендетілді ме, соны тексерді: 6,16%, ал бұрынғы бағалаулар 8,24–9,14% болған. 2007 жылғы қыркүйекте HSBC KEB бақылауын $6 млрд-қа сатып алуға келісті. Бірақ Корея билігі мәмілені мақұлдамады, 2008 жылғы қыркүйекте британ банкі одан бас тартты.

Ақыры сатып алушы Hana болды. 2012 жылғы ақпанда топ мәмілені аяқтап, Lone Star-дан KEB-тің 51,02%-ын алды. Дереккөздерде сома әртүрлі көрсетіледі: Wikipedia Lone Star-дан алынған пакет үшін 2,02 трлн вон, ал бүкіл мәміле үшін шамамен 4,4 трлн вон деп жазады.

2012–2015: бір шаңырақ астындағы екі банк

Банкті сатып алу оны өз банкіңмен біріктіруден оңай болып шықты. KEB кәсіподағы бірігуге қарсы шықты. Үш жылға жуық Hana Bank пен KEB бір топтың екі бөлек еншілес компаниясы ретінде қатар жұмыс істеді. Бірігу тек 2015 жылғы қыркүйекте болды. Жаңа банк KEB Hana Bank деп аталды, атауда валюта банкінің бренді сақталды.

Мәміленің заңдық ізі ұзаққа созылды. 2012 жылғы қарашада Lone Star Оңтүстік Кореяға қарсы ICSID арбитражына жүгініп, шамамен $4,7 млрд өтемақы талап етті. Қордың Hana-дан қосымша өтемақы сұраған жеке арбитраждық талабы 2019 жылғы мамырда қабылданбады.

2015–2021: KEB Hana, жаңа атау және шетелге шығу

Қос атау төрт жыл бес айға шыдады. 2020 жылғы қаңтардың соңында банк 3 ақпаннан бастап жай ғана Hana Bank деп аталатынын хабарлады. Себебі практикалық еді: клиенттерге «KEB» деп айту қиын, қысқартуды басқа банктермен шатастырады, ал топқа бірыңғай «Hana» бренді керек. Кәсіподақ қарсы болды. Оның пікірінше, атауды өзгерту бірігу келісімін бұзады: келісім бойынша атауда «Exchange» не «KEB» қалуы тиіс еді. Кәсіподақ сотқа жүгінемін деп қорқытты.

Сонымен қатар банк шетелде кеңейді. 2019 жылғы қарашада ол вьетнамдық BIDV банкінің 15%-ын $875 млн-ға сатып алуды аяқтады, бұл туралы Reuters хабарлаған. BIDV мәміле үшін 603,3 млн жаңа акция шығарды. Вьетнамда шетелдіктер жергілікті банктің ең көбі 30%-ына ғана иелік ете алады. Сондықтан Hana үшін бұл ірі, бірақ азшылық үлес болды.

2021 жылғы қаңтарда Hana Bank Тайваньда филиал ашуға рұқсат алды. Wikipedia дерегінше, оңтүстіккорей банктерінің ішінде бірінші болып. Топ Азия, Америка, Еуропа және Таяу Шығыстағы 24 елде жұмыс істейтінін, Қытай, Индонезия және Вьетнам банктерінде ірі үлесі барын айтады.

Ақша

Hana Financial Group пайдасының дені банктен түседі.

• 2023 жыл — Hana Bank-тің таза пайдасы 3,48 трлн вон болды, бұл банк үшін рекорд еді. Топ азырақ — 3,45 трлн вон тапты. Оны Hana Securities-тің шетелдік жылжымайтын мүліктен көрген шығыны төмен тартты.
• 2024 жыл — банк пайдасы 3,5%-ға азайып, 3,36 трлн вонға түсті. Ал топ рекордтық 3,74 трлн вон алды.
• 2025 жыл — банк 3,75 трлн вон тапты, бұл 11,7%-ға көп. Топ пайдасы 7,1%-ға өсіп, 4,03 трлн вонға жетті (шамамен $2,8 млрд).

2025 жылы топтың таза пайыздық табысы 8,76 трлн вон, пайыздық емес табысы 2,21 трлн вон болды. Пайыздық емес табыс тезірек өсті (+14,9%). 2026 жылдың бірінші жартысында Hana Bank 2,12 трлн вон таза пайда тапты (+1,7%). Комиссиялық табысы 22,4%-ға өсіп, 614,3 млрд вонға жетті. 2026 жылғы маусымның соңында топтың активтері траст активтерімен бірге 936,5 трлн вон болды.

Проблемалар мен даулы оқиғалар

DLF қорлары (2019–2020)

Банктің ең шулы дауы DLF деривативтік қорларына байланысты. Олардың табысы Германияның 10 жылдық мемлекеттік облигацияларына және фунт пен доллардағы своп мөлшерлемелеріне байланған еді. Клиенттер шығынға батты. Реттеуші банктер оларға тәуекелді толық ашпаған деп тапты. 2020 жылғы 4 наурызда Қаржы қызметтері жөніндегі комиссия (FSC) KEB Hana Bank-ке 16,78 млрд вон айыппұл салды. Сондай-ақ банкке алты ай бойы — 2020 жылғы 5 наурыздан 4 қыркүйекке дейін — жеке қорларды сатуға тыйым салды. Топтың сол кездегі вице-төрағасы Хам Ён Джу тәртіптік ескерту алды.

Жұмысқа алу ісі

2018 жылғы маусымда сол кезде Hana Bank-ті басқарған Хам Ён Джуға 2015–2016 жылдары қызметкер алудағы бұзушылықтар үшін айып тағылды. Прокуратураның айтуынша, ол белгілі бір үміткерді қолдаған және жаңа қызметкерлер арасында ер мен әйелдің арақатынасын 4-ке 1 ұстауды тапсырған. Бірінші сатыдағы сот оны ақтады. 2023 жылғы қарашада апелляция оны жұмысқа кедергі келтірді деп кінәлі деп тапты. 2026 жылғы 29 қаңтарда Жоғарғы сот бұл үкімнің күшін жойып, істі қайта қарауға жіберді. Бірақ жұмысқа алудағы тең мүмкіндіктер туралы заңды бұзғаны үшін үкімді өзгертпеді — бас бостандығынан айырмай, айыппұлмен. Қазір Хам — Hana Financial Group төрағасы. 2025 жылғы наурызда акционерлер оның өкілеттігін 2028 жылғы наурызға дейін ұзартты.

Гонконгтық ELS (2024–2026)

2024 жылдың басында Гонконгтың H индексі құлдырады. Соған байланған ELS құрылымдық өнімдерінің иелері зардап шекті. Hana қоса алғанда бес банк 2021 жылдан бері мұндай өнімді 19,3 трлн вонға сатқан, оның ішінде Hana — 2,11 трлн вонға. Реттеуші банктерді клиенттердің шығынын өтеуге міндеттеді. 2026 жылғы маусымда қадағалау органы бес банкке салынатын айыппұлдың жалпы сомасын екі есе азайтты: ұсынылған 1,2 трлн вонның орнына 600 млрд вон. Оның бағасынша, банктер клиенттерге шарттар мен тәуекел туралы толық ақпарат бермеген.

Орталық Азия: Өзбекстанға бәс

Ашық дереккөздерде Hana Bank-тің Қазақстанда расталған қатысуы жоқ. Еншілес банкі де, өкілдігі де, қазақстандық банктерде үлесі де табылмады. Осы жағынан ол отандастарынан ерекшеленеді. Shinhan-ның Алматыда 2008 жылдан бері еншілес банкі жұмыс істейді. Ал KB Kookmin-нің Банк ЦентрКредитпен ұзақ тарихы болды.

Hana Орталық Азияда Өзбекстанға бәс тігіп отыр. 2026 жылғы 11 қыркүйекте банк Өзбекстанның инвестиция, өнеркәсіп және сауда министрлігімен инвестиция мен қаржы саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Банк Өзбекстанды өңірдегі кеңеюдің стратегиялық орталығы деп атады. Онда 2026 жылдың ішінде өкілдік ашуды жоспарлап отыр. Меморандумға «Корея — Орталық Азия» алғашқы саммитінен бірнеше күн бұрын қол қойылды. Саммит Сеулде 16 қыркүйекке белгіленген еді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы қазанның басында корей банктері бірінен соң бірі бұзылғанын хабарлады. 1 қазанда Shinhan шамамен 25 мың клиенттің деректері тарағанын айтты, 2 қазанда KB Kookmin 119 клиент туралы мәлімдеді. Сол күні Hana Bank пен BNK Financial Group да өз оқиғаларын жариялады.

Hana Bank-тің айтуынша, сырттағы хакерлер ODS деп аталатын сатуды қолдау жүйесіне ерекше жолмен кірген. 89 клиент зардап шекті. Тараған деректер:

• резиденттердің тіркеу нөмірлері;
• аты-жөні мен мекенжайы;
• электрондық поштасы, үй және ұялы телефоны;
• жұмыс орнының атауы.

Банк ODS интернет- және мобильді банкингтен бөлек жұмыс істейтінін атап өтті. Сондықтан қаржылық операциялар туралы деректерге зиян келмеген. Hana оқиға туралы Қаржылық қадағалау қызметіне хабарлады, төтенше әрекет ету режимін қосты, күдікті IP-мекенжайларды бұғаттады және зардап шеккен әр клиентке жеке хабар берді. Клиенттер нақты шығынға ұшыраса, банк оны толық өтеуге уәде берді.

2 қазанда Қаржы қызметтері жөніндегі комиссия шұғыл кеңес өткізді. Қаржы компанияларына интернетке ашық жүйелерді тексеруді, аутентификацияны күшейтуді, қолжетімділікті қатаң бақылауды және қатер туралы деректермен тезірек алмасуды тапсырды. Корей БАҚ-тарының хабарлауынша, 4 қазанда президент Ли Чжэ Мён бұзу оқиғаларын тергеуді бұйырды. Сарапшылар Shinhan-ға шабуылмен байланысты бір серверден ARTEX AI деген енуге тестілеу құралының ізін тапты. Оның қолданылғаны ресми түрде расталған жоқ.

Hana Bank үшін бұл қаржылық жағынан мықты жылға тұспа-тұс келді. 2026 жылдың бірінші тоқсанында банк 1,1 трлн вон тапты, жарты жылдың қорытындысы — 2,12 трлн вон. Банк президенті Ли Хо Сонның өкілеттік мерзімі 2026 жылғы желтоқсанда аяқталады. The Korea Times шілдеде жазғандай, оны қайта тағайындау туралы шешім банк секторындағы негізгі шешімдердің бірі болмақ.

Дереккөздер: Wikipedia — Hana Bank, Wikipedia — Hana Financial Group, Wikipedia — Korea Exchange Bank, IFC — Hana Bank-ке инвестиция, 2003, Asia Economy — атаудан «KEB»-ті алып тастау, Tuoi Tre / Reuters — BIDV мәмілесі, FSC — DLF ісі бойынша санкциялар, Korea JoongAng Daily — DLF айыппұлдары, The Korea Times — Хам Ён Джу ісі бойынша Жоғарғы сот шешімі, Korea JoongAng Daily — гонконгтық ELS айыппұлдары, KED Global — 2023 жыл қорытындысы, Korea JoongAng Daily — 2024 жыл қорытындысы, Korea JoongAng Daily — 2025 жыл қорытындысы, Digital Today — 2026 жылғы бірінші жартыжылдық, The Korea Times — банк басшыларының өкілеттік мерзімі, Digital Today — Өзбекстанмен меморандум, Money Today — Қазақстандағы корей банктері, The Korea Herald — Hana мен BNK-дағы деректер тарауы, Digital Today — Hana Bank мәлімдемесі.