Huawei

Huawei — Шэньчжэньдегі қытайлық технология компаниясы. Ол байланыс желілеріне арналған жабдық, смартфондар мен гаджеттер, бұлттық сервистер, ЖИ чиптері және автокөлікке арналған шешімдер жасайды. Компания 2019 жылдан бері американдық санкциялар астында жұмыс істейді. 2026 жылдың қазанында Huawei Qualcomm-мен патенттік келісімге қол қойды, соған сәйкес американ компаниясы оның АҚШ-тағы патенттерінің бір бөлігін сатып алады.

21 мың юань және телефон станциялары (1987–2011)

Huawei-ді 1987 жылдың қыркүйегінде Шэньчжэньде Қытай Халық-азаттық армиясының бұрынғы офицері Рен Чжэнфэй құрды. Жарғылық капиталы шамамен 21 000 юань болды. Компания телекоммуникация жабдығынан бастап, ұзақ уақыт сол салада өсті.

Huawei-дің меншік құрылымы ерекше. Компания өзін қызметкерлерге тиесілі деп атайды: Ренге холдинг акцияларының шамамен 1%-ы тиесілі, қалғанын акционер-қызметкерлердің атынан кәсіподақ комитеті ұстайды. Wikipedia дерегінше, қытай кәсіподақтарының Коммунистік партиямен байланысын ескерсек, бұл қаншалықты жеке компания екені туралы зерттеушілер дауласады. Huawei-ді бірін-бірі ауыстыратын төрағалар басқарады, ал Рен вето құқығы бар CEO болып қала береді.

Желіде бірінші, смартфонда екінші (2012–2018)

Wikipedia дерегінше, 2012 жылы Huawei Ericsson-ды басып озып, телекоммуникация жабдығын шығаратын әлемдегі ең ірі компанияға айналды. Сол дерекке қарағанда, компания Африкадағы 4G желілерінің шамамен 70%-ын салған. Одан кейін смартфондардың кезегі келді: 2018–2020 жылдары Huawei әлемдегі екінші смартфон өндірушісі болды, ал 2020 жылдың екінші тоқсанында қысқа уақыт бірінші орынға шықты.

Санкциялар және Мэн Ваньчжоу ісі (2018–2021)

2018 жылдың желтоқсанында Канадада Huawei-дің қаржы директоры Мэн Ваньчжоу алаяқтық айыбымен ұсталды. Ол 2021 жылы босатылды. 2019 жылдың мамырында АҚШ Huawei-ді Entity List тізіміне енгізіп, оның американдық компаниялармен жұмысын шектеді. «Бес көз» елдері, ЕО-ның бір бөлігі және басқа мемлекеттер ұлттық қауіпсіздікті алға тартып, Huawei-дің 5G желілеріне қатысуына тыйым салды немесе оны шектеді.

Компанияны оның жабдығы қытай билігіне деректерге қол жеткізуге мүмкіндік беруі мүмкін деп және Шыңжаңдағы бақылау жүйелерімен байланысы бар деп айыптайды. Huawei бұған дәлел жоқ дейді. Wikipedia дерегінше, Қытайдың ұлттық қауіпсіздік туралы заңдары компанияның тәуелсіздігі туралы мәлімдемелерін күмәнді етеді.

Өз чиптері, өз ОЖ, өз көліктері (2019–2025)

Huawei өз технологияларын дамытып жатыр: HarmonyOS операциялық жүйесі, Kirin чиптері және Ascend ЖИ үдеткіштері. Компания зерттеулерге түсімнің бестен бірінен астамын жұмсайды: 2024 жылы — $22,1 млрд, яғни сатылымның 22,4%-ы.

Жаңа бағыт — зияткерлік автокөлік шешімдері. Huawei қатысатын жобалардың арасында компания Changan және CATL-мен бірге дамытып жатқан Avatr электр маркасы бар. Автокөлік бөлімшесінің түсімі 2024 жылғы 26,35 млрд юаньнан 2025 жылы 45 млрд юаньға дейін өсті.

Ақша

Huawei биржада саудаланбайды, бірақ жылдық есептерін жариялайды. 2026 жылғы 31 наурыздағы есеп бойынша 2025 жылы:

• түсім — 880,9 млрд юань, 2,2%-ға өсті;
• таза пайда — 68 млрд юань;
• зерттеу мен әзірлеуге шығын — 192,3 млрд юань, яғни түсімнің 21,8%-ы.

IEEE ComSoc дерегінше, түсімнің 42,6%-ын инфрақұрылымдық шешімдер, 39,1%-ын тұтынушылық бизнес, 5,1%-ын автокөлік бизнесі берді. Компания ақшасының шамамен 70%-ын Қытайда табады. Қызметкерлер саны — 213 мыңға жуық.

Huawei және Қазақстан

Қазақстанда Huawei Technologies Kazakhstan еншілес компаниясы жұмыс істейді. 2025 жылғы 28 шілдеде Шанхайдағы Huawei штаб-пәтерінде компания Цифрлық даму министрлігімен меморандумға қол қойды. Тараптар жұмыс тобын құрып, 2025–2030 жылдарға арналған цифрлық инфрақұрылымды жаңғырту шешімдерін, соның ішінде 5G, бұлт және ЖИ саласында әзірлеуге келісті, деп жазды Zakon.kz.

2025 жылдың қазанында Huawei Technologies Kazakhstan Tele2/Altel операторымен меморандумға қол қойды. Онда 5G желілерін дамыту, корпоративтік клиенттерге арналған жеке желілер, Huawei Cloud негізіндегі деректер платформасы және Астанадағы «Ақылды қала» пилоттық жобасы бар.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 5 қазанда Huawei мен Qualcomm көпжылдық патенттік келісім жариялады. Компаниялар бір-біріне 5G, есептеу, ЖИ және желілер саласында айқас лицензиялар берді, ал Qualcomm Huawei-дің американдық патенттерінің бір бөлігін сатып алады. Сомасы ашылмады, мәмілеге реттеушілердің мақұлдауы керек. Алты жыл бұрын, 2020 жылы, ақша кері бағытта жүрген: Huawei лицензиялар үшін Qualcomm-ға шамамен $1,8 млрд төлеуге тиіс болған.

Huawei-дің зияткерлік меншік жөніндегі директоры Алан Фань келісім «Huawei инновацияларының құндылығын көрсетеді» деді. 2025 жылдың қорытындысын шығарған кезекші төраға Сабрина Мэн компания «белгісіздікке толы болашаққа» бет алғанын айтып, стратегиялық бағытты сақтауға шақырды.

Дереккөздер: Wikipedia — Huawei, Huawei — 2025 жылғы жылдық есеп, IEEE ComSoc — Huawei-дің 2025 жылғы қорытындысы, Zakon.kz — Цифрлық даму министрлігімен меморандум, Huawei — Tele2/Altel-мен меморандум, Huawei — Qualcomm-мен келісім, Fox Business — 2020 жылғы келісім