AITO

AITO (қытайша 问界, «Вэньцзе») — премиум электр және гибрид кроссоверлер шығаратын қытай маркасы. Оны 2021 жылы Seres өндірушісі мен Huawei құрды. Машиналарды Seres Чунцинде құрастырады. Huawei өнімге, сатуға және «миға» жауап берді: ADS автопилоты мен HarmonyOS негізіндегі кабина солардан. AITO — Huawei-дің HIMA одағындағы алғашқы марка. Ең танымал үлгілері — M7, M8 және M9. 2025 жылы марка 420 мыңнан астам көлік сатты. 2026 жылғы 12 қазанда Париж автосалонында AITO Еуропаға шығатынын жариялады. Сатылым 2027 жылдың күзінде AITO 9, 8, 7 және 6 үлгілерімен басталмақ. Бұл — басқару Huawei-ден Seres-ке өткеннен кейінгі марканың алғашқы еуропалық қадамы.

AITO қайдан шықты: мотоцикл зауыты мен телефон компаниясы

AITO-ның екі «ата-анасы» бар. Екеуі де автоөнеркәсіпке тосын жолмен келді. Seres Group 1986 жылы Чжан Синхай мен серіктестері ашқан чунциндік электроника фабрикасынан өсіп шықты. Кейін компания мотоцикл мен бөлшектер жасады, Chongqing Jinkang деген атпен танылды. Seres атауымен өз көліктерін 2010 жылдардың соңында шығара бастады. SF5 кроссоверін 2019 жылы көрсетті.

Huawei басқа жақтан келді. Америка санкцияларынан кейін оның смартфон бизнесі күрт азайды. Компания жаңа бағыт іздеді. Көлікті өзі шығармауға бекінді. Оның орнына автоөндірушілерге электроника, бағдарлама және сату арналарын ұсынды. Бұл бағытты тұтынушылар бөлімшесінің басшысы Ричард Юй (Yu Chengdong) басқарды.

Екі компанияны Seres SF5 тоғыстырды. 2021 жылғы сәуірде Шанхай автосалонында ол Seres Huawei Smart Selection SF5 деген атпен шықты. Бензин генераторы бар кроссоверге Huawei DriveONE электр жетегі мен HiCar жүйесі қойылды. Оны Huawei интернет-дүкені арқылы брондап, компанияның фирмалық салондарында көруге болатын. Бағасы 216 800 юаньнан басталды. Light Reading дерегінше, алғашқы екі күнде 3 000 тапсырыс түсті. Бұл Chongqing Jinkang-тың өткен жылғы бүкіл сатылымынан көп еді. Сол басылымның жазуынша, Huawei әр сатылымнан 10% комиссия алған.

2021–2022: марканың тууы және алғашқы үлгілер

Жарты жылдан кейін тәжірибе жеке брендке айналды. AITO 2021 жылғы 2 желтоқсанда Чунциндегі Лянцзян ауданындағы Seres зауытында іске қосылды. Атауы Adding Intelligence to Auto дегенді білдіреді.

Алғашқы үлгі AITO M5 болды. Бұл — SF5-тің түбегейлі қайта жасалған нұсқасы. Ол 2021 жылғы желтоқсанда жарияланды, 2022 жылғы ақпанда сатылымға шықты. Жеткізу наурызда басталды. 2022 жылдың жазында ірірек M7 келді. Жұмыс схемасы басынан осындай болды:

• Seres — инженерия, өндіріс және көліктің бүкіл өмірлік циклі;
• Huawei — өнімді анықтау, әзірлеу, электроника, көмекші жүйелер және өз бөлшек желісі арқылы сату;
• Wikipedia дерегінше, 2023 жылдан бастап Huawei көлік жеткізу мен сервисті де өз мойнына алды.

2022 жылдың екінші жартысында AITO айына 10 мыңнан астам көлік сатты. Жыл қорытындысында шамамен 76 мың көлік өтті.

2023: сатылымның азаюы және M7-нің қайта шығуы

2023 жыл ауыр басталды. Тамызда AITO небәрі 5 015 көлік жеткізді. Бұл бір жыл бұрынғыдан шамамен екі есе аз. Жауап ретінде жаңартылған M7 шықты. Ричард Юй оны 2023 жылғы 12 қыркүйекте Шанхайда таныстырды. Бастапқы бағасы 40 мың юаньға арзандап, 249 800 юань болды. Үлгі тек генераторы бар тізбекті гибрид болып қалды.

CnEVPost дерегінше, 6 қазанға қарай жаңа M7 50 мыңнан астам нақты тапсырыс жинады. Қытай БАҚ-тарының жазуынша, Seres мыңға жуық жұмысшы алып, зауытты тәулік бойы жұмысқа көшірді. Көлік күту кезегі үш айға дейін созылды.

Сол күзде Huawei автобизнесін қайта құрды. 2023 жылғы 9 қарашада Harmony Intelligent Mobility Alliance (HIMA, 鸿蒙智行) одағы пайда болды. Бұл Huawei-дің бұрынғы «ақылды таңдау» үлгісінің жалғасы. Енді компания серіктестердің көлігін жоспарлауға, дизайнына және маркетингіне тереңірек араласады. AITO одақтың алғашқы маркасы болды. Кейін оған Luxeed (Chery), Stelato (BAIC), флагмандық Maextro (JAC) және Shangjie (SAIC) қосылды.

2023 жылғы 26 желтоқсанда M9 флагманы шықты. Бұл — пневмоаспасы, CATL батареясы және 800 вольттық нұсқалары бар толық өлшемді кроссовер. C-NCAP сынағында ол 93,9% алды. Wikipedia дерегінше, 2024 жылғы наурызға қарай M9-ға 60 мыңнан астам нақты тапсырыс түскен, ал маусымға дейін 100 мыңнан астам көлік жеткізілген.

2024: секіріс, апат және тауар белгісі

Жаңа M7 пен M9 қатар жүріп, нәтиже берді. Wikipedia дерегінше, AITO 2023 жылы шамамен 94 мың көлік сатса, 2024 жылы шамамен 387 мың көлік сатты. Яғни төрт есе көп. 2024 жылы бір ғана M9 156 мыңнан астам дана болып сатылды.

Сол жылы маркаға қауіпсіздік жөнінен сұрақ қойылды. 2024 жылғы 26 сәуірде Шаньси провинциясында AITO M7 Plus сағатына 115 км жылдамдықпен тас жолдағы су тасығышқа соғылып, өртеніп кетті. Үш адам қаза тапты, олардың арасында екі жасар бала бар. Туыстары автоматты апаттық тежеу неге іске қосылмағанын сұрады. Апаттан кейін есіктер ашылмады деп мәлімдеді. AITO қауіпсіздік жастықтары мен батарея қалыпты жұмыс істеді деді. Деректерді жол полициясына берді. Тежеу жүйесін кім жеткізгені туралы да дау шықты. Huawei кейін өшірілген жазбасында Bosch-ты атады, ал Bosch мұны жоққа шығарды. Бұл оқиға бір көлікті бірнеше компания жасағанда жауапкершілік кімде деген сұрақты көтерді.

2024 жылдың жазында брендтің заңдық құрылымы өзгерді. 2 шілдеде Seres Huawei-ден AITO отбасының 919 тауар белгісі мен 44 дизайн патентін 2,5 млрд юаньға (шамамен $340 млн) сатып алатынын хабарлады. Ричард Юй мәмілені ережемен түсіндірді: Қытайда марка иесі мен көлік өндірушісі бір компания болуға тиіс. Ол бағаны «өте төмен» деп атады, брендті кемінде 10 млрд юань деп бағалады. 2024 жылғы тамызда Seres Huawei-дің автомобиль еншілес компаниясы Yinwang-тың 10% үлесін 11,5 млрд юаньға сатып алуға келісті. Төлем 2025 жылғы қыркүйекте аяқталды.

2025: M8 және 420 мың көлік

2025 жылғы 16 сәуірде желіге M8 қосылды. Ұзындығы 5,19 м кроссовер M7 мен M9-дың ортасына орналасты, бес немесе алты орындық болды. Бастапқы бағасы 359 800 юань еді. CnEVPost дерегінше, алғашқы сағатта 20 мыңнан астам тапсырыс жинады. 2025 жылғы қыркүйекте M7-нің жаңа буыны шықты.

Seres дерегінше, 2025 жылы AITO 420 мыңнан астам көлік жеткізді. Electrek нақтырақ сан келтіреді — 426 мың. Сатылым құрылымы (Gasgoo, Seres жылдық есебі бойынша):

• M8 — 150 мыңнан астам;
• M9 — 110 мыңнан астам;
• жаңа M7 — 110 мыңнан астам;
• мәміленің орташа бағасы — 391 мың юань, бір жыл бұрын 377 мың болған.

Seres AITO-ны сатылым бойынша қытайлық премиум маркалардың алдыңғысы деп атайды — бұл компанияның өз бағасы. 2025 жылы AITO көліктері Seres сатылымының 82%-дан астамын берді.

Ақша

AITO-ның жеке есебі жоқ. Марка Шанхай мен Гонконг биржаларында (HKEX: 9927) саудаланатын Seres Group құрамына кіреді. Gasgoo дерегінше, 2025 жылы Seres түсімі 13,7%-ға өсіп, 165,05 млрд юань болды. Акционерлерге тиесілі таза пайда 5,96 млрд юань құрады. Бірақ 2026 жылдың бірінші жартысында Seres, CnEVPost дерегінше, 1,72 млрд юань таза шығынға батты. Бір жыл бұрын 2,94 млрд юань пайда болған еді. Түсім 7,9%-ға азайып, 57,49 млрд юаньға түсті. Компания мұны бөлшектердің қымбаттауымен және активтерді есептен шығарумен түсіндірді. Electrek жазуынша, 2025 жылы Seres Huawei мен оған байланысты компаниялардан 56,05 млрд юаньның (шамамен $8,3 млрд) тауары мен қызметін сатып алған.

AITO Қазақстанда

Маркаға Қазақстанға жол ашқан — «Вираж» компаниялар тобы. 2025 жылғы қаңтарда компания Seres International Electric Vehicle-мен стратегиялық келісім бойынша AITO-ның ресми өкілі болғанын хабарлады. Бұл туралы Forbes.kz пен Tengrinews жазды. Жарияланған желі:

• AITO 9 — бес немесе алты орындық толық өлшемді кроссовер;
• AITO 7 — бес немесе алты орындық кроссовер;
• AITO 5 — орта өлшемді кроссовер.

Кепілдік — екі жыл немесе 100 мың км, электр бөлшектеріне — төрт жыл. Алматыдағы алғашқы дилерлік орталықты Желтоқсан көшесі, 15 мекенжайында 2025 жылғы наурызда ашуға уәде етті. «Вираждағы» AITO бағытының басшысы Борис Сасин маркаға қатысты «үлкен жоспарлары» барын айтты. Autoreport.kz-тің 2025 жылғы 15 қаңтардағы дерегінше, M9 42,9 млн теңге, M7 25,9–26,9 млн теңге, M5 23,9 млн теңге (арнайы ұсыныспен 19,9 млн) тұрған.

AITO-ның Қазақстандағы сатылымы туралы ресми дерек ашық дереккөздерде жоқ.

2026: шетелге шығу және Huawei-мен рөлдерді бөлу

CnEVPost дерегінше, 2026 жылғы қаңтарда Seres миллионыншы AITO-ны шығарды. Electrek есебінше, марка бұл межеге 46 айда жетті. Ақпанда AITO өз атымен алғашқы шетелдік жобасын бастады. Abu Dhabi Motors тобына кіретін Performance Plus Motors-пен БАӘ-де сату мен сервис жөнінде келісім жасалды. Онда M9 AITO 9 деген атпен сатылады — экспорттық атауларда M әрпі жоқ. Көктемде марка жас отбасыларға арналған M6-ға алдын ала тапсырыс ашты. Мамырда M9-дың екінші буыны шықты.

Сонымен қатар одақтың сатылымы төмендеді. 2026 жылғы маусымнан бастап HIMA ай сайын бір жыл бұрынғыдан аз көлік жеткізді. 2026 жылғы 15 қыркүйекте HIMA жариялады: AITO өнімін әзірлеу, дизайн, маркетинг, бөлшек сауда мен сервис енді Seres қолында. Huawei қолдау көрсету рөліне көшті. Одақтың қалған маркаларын Huawei бұрынғыша өзі басқарады. CnEVPost сілтеме жасаған қытай БАҚ-тарының дерегінше, AITO-ның өз желісі болады: HIMA салондарының бір бөлігі Seres-ке беріледі. 30 қыркүйекте Seres пен Huawei бес жылдық жаңа ынтымақтастық келісіміне қол қойды. Seres-тің рөлі мен Huawei-дің автобизнесі туралы толығырақ — жеке досьелерде.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

• Қытайдағы желі: M5, M6, M7, M8 және M9. Әр үлгінің электр нұсқасы мен генераторы бар нұсқасы (EREV) бар. Жаңартылған M8 2026 жылғы 30 қыркүйектен бастап 389 800 юаньнан басталады.
• Одақтың сатылымы: 2026 жылғы қыркүйекте HIMA 37 490 көлік жеткізді — бір жыл бұрынғыдан 29% аз. Бұл қатарынан төртінші ай төмендеу. Тоғыз айда — 367 229 көлік, 5,3% өсім.
• Басқару: 15 қыркүйектен бастап марканы Seres басқарады, Huawei технология береді. 30 қыркүйекте бес жылдық келісімге қол қойылды.
• Еуропа: 12 қазанда Парижде AITO 9, 8, 7 және 6 үлгілерін көрсетіп, сатылымды 2027 жылдың күзінде бастауға уәде берді. Бағаны, елдер мен дилерлерді атаған жоқ. Марка жалпыеуропалық сертификаттаудан өтіп жатыр, Euro NCAP-тан бес жұлдыз күтеді. Electrek жазуынша, Париж материалдарында Huawei аталмайды.
• Кедергілер: ЕО-да қытай электромобильдеріне 35,3%-ға дейін субсидияға қарсы баж және 10% стандартты баж салынады. Генераторы бар гибридтерге Еуропа қалай қарайтыны әзірге белгісіз.
• Серіктестер: 11 қазанда CATL Seres-пен AITO-ға батарея жеткізу жөнінде ұзақ мерзімді келісімге қол қойды.

Дереккөздер: Electrek — AITO-ның Еуропаға шығуы, CnEVPost — AITO Парижде, Wikipedia — AITO (marque), Wikipedia — Seres Group, Wikipedia — HIMA одағы, Wikipedia — AITO M9, Paul Tan — Seres SF5 дебюті, Light Reading — SF5-ке сұраныс, CnEVPost — M7-нің қайта шығуы, Carscoops — Шаньсидегі апат, CnEVPost — тауар белгісі мәмілесі, Yicai — Ричард Юй марканы сату туралы, CnEVPost — M8 іске қосылуы, Gasgoo — Seres-тің 2025 жылғы қорытындысы, Seres via PR Newswire — AITO-ның 2025 жылғы сатылымы, CnEVPost — БАӘ нарығына шығу, CnEVPost — M6-ға алдын ала тапсырыс, CnEVPost — Seres AITO басқаруын алды, Caixin — Seres пен Huawei-дің жаңа келісімі, CnEVPost — HIMA-ның 2026 жылғы қыркүйектегі жеткізілімі, Forbes.kz — «Вираж» AITO-ны әкеледі, Tengrinews — AITO Қазақстанда, Autoreport.kz — AITO-ның Қазақстандағы бағасы