Qualcomm

Qualcomm — сымсыз байланыс чиптері мен технологияларын әзірлейтін Сан-Диегодағы американ компаниясы. Ол екі нәрседен табыс табады: смартфон, көлік және құрылғыларға арналған Snapdragon процессорлары мен модемдерден, сондай-ақ CDMA-дан 5G-ге дейінгі байланыс стандарттарындағы патенттеріне берілетін лицензиялардан. 2026 жылдың қазанында Qualcomm Huawei-мен патенттік келісімге қол қойып, оның американдық патенттерінің бір бөлігін сатып алуға келісті.

Зертханадан байланыс стандарттарына (1985–2006)

Qualcomm-ды 1985 жылғы 1 шілдеде Сан-Диегода Ирвин Джекобс, Эндрю Витерби, Франклин Антонио және тағы төрт серіктес құрды. Атауы Quality Communications дегенді білдіреді. Алғашында бұл келісімшарт бойынша жұмыс істейтін зерттеу орталығы еді.

1988 жылы компания жүк көліктеріне арналған OmniTRACS спутниктік байланыс жүйесін іске қосты. Wikipedia дерегінше, одан түскен ақша CDMA-ны әзірлеуге жұмсалды — Qualcomm-ның бүкіл бизнесі осы ұялы байланыс технологиясынан өсіп шықты. Бүгінде компанияда CDMA, WCDMA, TD-SCDMA, 4G LTE және 5G стандарттарының негізгі патенттері бар. Qualcomm-ның өз чип өндірісі жоқ: ол чиптерді тек жобалайды.

Snapdragon және смартфондар дәуірі (2007–2015)

2007 жылы Snapdragon мобильді процессорлар желісі пайда болды. Ол түсімнің шамамен 80%-ын әкелетін QCT бөлімшесінің негізіне айналды. Тағы 19%-ға жуығын QTL патент бөлімшесі береді. Wikipedia дерегінше, смартфон процессорлары арасында Qualcomm-ның үлесі 39%, LTE модемдері арасында — 65%.

Айыппұлдар мен соттар

Qualcomm-ды монополияға қарсы ведомстволар талай рет айыппұл салды. Wikipedia дерегінше, ірі айыппұлдардың арасында:

• Қытайда — 2015 жылы $975 млн;
• Еуроодақта — 2018 жылы €997 млн;
• Оңтүстік Кореяда — $854 млн.

Apple-мен дау — бөлек тарих. 2019 жылдың сәуірінде компаниялар бітімге келді, Wikipedia дерегінше, сол келісім бойынша Qualcomm шамамен $4,5 млрд алды.

Huawei-мен қарым-қатынас та алғашында дау болды. 2020 жылғы 29 шілдеде Qualcomm қытай компаниясымен патенттік дауды реттегенін және 2020 жылғы 1 қаңтардан күшіне енген лицензиялық келісім бойынша шамамен $1,8 млрд алуды күтетінін хабарлады. Fox Business жазғандай, биржадан тыс саудада акциялар шамамен 14%-ға өсті.

ДК мен ЖИ процессорлары (2021–2025)

2021 жылы Qualcomm-ды Криштиану Амон басқарды. Сол жылы компания өз процессор ядроларын, соның ішінде серверлерге арналғандарын жасау үшін Nuvia стартапын сатып алды. Сонымен қатар смартфоннан тыс бағыттар — автокөлік чиптері мен заттар интернеті өсті.

2025 жылғы 27 қазанда Qualcomm AI200 (2026 жыл) және AI250 (2027 жыл) үдеткіштерімен ЖИ дата-орталықтары нарығына шығатынын жариялады. Алғашқы ірі клиент — Сауд Арабиясының мемлекеттік Humain компаниясы: ол 2026 жылдан бастап Qualcomm жүйелерін 200 МВт-қа дейін орнатуға уәде берді. HPCwire жазғандай, жария етілген күні акциялар 11%-дан астам өсті, ал бір сәтте 22%-ға дейін қымбаттады.

Ақша

Qualcomm-ның қаржы жылы қыркүйекте аяқталады. Компания есептілігі бойынша 2025 қаржы жылында:

• түсім — $44,28 млрд, 14%-ға өсті;
• смартфон чиптері — $27,79 млрд (12%-ға өсті), автокөлік чиптері — $3,96 млрд (36%-ға өсті), заттар интернеті — $6,62 млрд (22%-ға өсті);
• патенттік лицензиялау — $5,58 млрд, өткен жыл деңгейінде;
• таза пайда — $5,54 млрд, 45%-ға азайды.

Пайда АҚШ-тағы салық реформасына байланысты $5,7 млрд-тық бір реттік ақшалай емес есептен шығару салдарынан азайды: компания кейінге қалдырылған салық активтеріне резерв құрды. Компанияда 52 мыңға жуық адам жұмыс істейді.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Маусымда аяқталған 2026 қаржы жылының үшінші тоқсанында Qualcomm түсімі 4%-ға азайып, $9,9 млрд болды. Смартфон чиптерінің сатылымы 20%-ға түсіп, $5,09 млрд-қа жетті, ал автокөлік бизнесі 61%-ға өсіп, $1,59 млрд болды. Амон мұны «жад пен жеткізілімдегі күрделі жағдаймен» түсіндірді.

2026 жылғы 5 қазанда Qualcomm мен Huawei көпжылдық патенттік келісім жариялады. Компаниялар бір-біріне 5G, есептеу, ЖИ және желілер саласында айқас лицензиялар берді, ал Qualcomm Huawei-дің американдық патенттерінің бір бөлігін сатып алады. Сомасы ашылмады, мәмілеге реттеушілердің мақұлдауы керек. Компания келісімді салада Qualcomm-ның 5G-дегі көшбасшылығы мойындалатынының дәлелі деп атады.

Qualcomm-ның Қазақстандағы өкілдігі немесе жобалары туралы хабарланған жоқ.

Дереккөздер: Wikipedia — Qualcomm, Qualcomm (SEC) — 2025 қаржы жылының қорытындысы, Qualcomm (SEC) — 2026 қаржы жылының III тоқсаны, HPCwire — AI200 және AI250 чиптері, Fox Business — Huawei-мен 2020 жылғы келісім, Huawei — патенттік келісім туралы бірлескен релиз