Chery

Chery — Қазақстанда қытай көліктері сәнге айналмай тұрып-ақ жолда жүрген бренд. Уху деген провинциялық қаладағы мемлекеттік кәсіпорын 1990-жылдардың соңында испан седанының лицензиясыз көшірмесінен бастаған еді, ал бүгін ол қытай маркалары арасында жеңіл автокөлік экспорты бойынша 23 жыл қатарынан көш бастап келеді. 2025 жылы топ 2,8 млн көлік сатты, оның жартысына жуығы — шетелде; 2026 жылдың шілдесінде бүкіл тарихындағы көліктер саны 20 миллионнан асты, ал қыркүйекте оның Jaecoo 7 кроссоверi Ұлыбританияда ең көп сатылған жаңа көлік атанды. Қазақстанда Chery — нарықтағы төртінші, қытай маркалары арасында бірінші бренд, ал 2025 жылдың күзінен бастап оның көліктері Алматыда құрастырылады.

Шығу тегі: Уху шенеуніктері және SEAT көшірмесі

Chery-ді 1997 жылғы 8 қаңтарда Аньхой провинциясындағы Уху қаласының шенеуніктері құрды — өңірге өз автоөнеркәсібін беруге тиіс мемлекеттік жоба ретінде. Компания ресми түрде 1997 жылғы 18 наурызда Anhui Auto Parts Co., Ltd. — «Аньхой автобөлшектері» деген қарапайым атаумен тіркелді. Ол кезде жеңіл көлік шығаруға рұқсаты болмағандықтан, маңдайшасы да бейтарап еді.

Компанияны алғашқы күннен бастап Инь Тунъюэ басқарып келеді. Ол қазір де Chery төрағасы әрі президенті: 30 жылға жуық тізгінде отыру — тіпті қытай мемлекеттік компаниялары үшін де сирек жағдай.

Өндіріс 1999 жылы басталды. Алғашқы көлік — Chery Fengyun седаны, ал оның туу тарихы бірден бағытты айқындап берді: Wikipedia деректері бойынша, бұл SEAT Toledo шанағының лицензиясыз көшірмесі еді, ал Ford CVH қозғалтқышы Ford-тың британдық Дагенхем зауытынан сатып алынған жабдықпен жасалды. 90-жылдардың соңындағы Қытай үшін бұл көпжылдық әзірлемесіз бәсекеге қабілетті көлік алудың жылдам жолы болды.

Стратегия ретіндегі экспорт: 2001–2012

Басқа қытай автозауыттары шетелдіктермен бірлескен кәсіпорындар есебінен күн көріп жүргенде, Chery басынан-ақ шетелге қарады. 2001 жылдың қазанында компания экспортты бастады, ал 2003 жылы Қытайдағы ең ірі жеңіл көлік экспорттаушысы болды. Содан бері бұл атағын ешкімге бермей келеді: 2025 жылдың қорытындысы бойынша Chery 23-жыл қатарынан қытай маркалары арасында жеңіл көлік экспорты бойынша №1.

Нөлінші жылдардың ең танымал модельдерінің бірі — кішкентай Chery QQ хэтчбегі, арзан қалалық көлік. Компанияның ең шулы дауы да осыған байланысты (ол туралы төменде). 2012 жылы Chery Jaguar Land Rover-мен Chery Jaguar Land Rover бірлескен кәсіпорнын құру туралы келісті — осылайша қытай компаниясы британдық технологиялар мен сапа стандарттарына қол жеткізді.

Брендтер отбасы: Exeed, Jetour, Omoda, Jaecoo

2010-жылдары Chery нарықты бір маркамен алу мүмкін емес екенін түсініп, әр қалтаға арналған тұтас брендтер желісін құра бастады:

• Exeed (2017) — премиум кроссоверлер;
• Jetour (2018) — практикалық отбасылық көліктер;
• iCar (2023 жылғы сәуір) — жастарға арналған электр жолсыз көліктері;
• Omoda және Jaecoo (2023 жылғы сәуір) — тек Қытайдан тыс жерде сатылатын экспорттық маркалар;
• Luxeed (2023) — Huawei-мен одақтағы электромобильдер; алғашқы S7 моделі HarmonyOS 4 операциялық жүйесі орнатылған тұңғыш көлік болды.

Jetour Қазақстанда да сатылады — 2025 жылы бұл марка сатылым бойынша Chery-дің өзін қуып жете жаздады. Осылайша Chery бір маркадан бюджеттік седандарды, премиум кроссоверлерді және «ақылды» электромобильдерді қатар сататын конгломератқа айналды.

Рекордтар мен IPO: 2023–2026

Соңғы үш жыл Chery үшін серпіліс жылдары болды. 2023 жылы топ 1 881 316 көлік сатты (+52,6%), оның 937 148-і экспортқа кетті. 2024 жылы — рекордтық 2 603 916 автокөлік (+38,4%) және 1 144 588 экспорт. 2025 жылы — 2 806 393 көлік (+7,8%), оның 1 344 020-сы шетелде, ал 903 847-сі электрленген көліктер.

2025 жылғы 25 қыркүйекте Chery Гонконг биржасына шықты (тикері 9973). Компания акцияларды HK$30,75-тен сатып, HK$9,14 млрд (шамамен $1,18 млрд) тартты — бұл 2025 жылы Гонконгтағы автоөндірушінің ең ірі IPO-сы. Жазылу ұсыныстан 238 есе асып түсті, алғашқы күні қағаздар 11,2%-ға өсті, ал капиталдандыру HK$197,2 млрд-қа жетті.

2026 жылғы 25 шілдеде Chery 20-миллионыншы көлігін атап өтті. Маусым соңында компанияның 6,78 млн шетелдік клиенті болды — барлығының шамамен 35%-ы, ал ол 130-дан астам елде жұмыс істейді.

Модель қалай жұмыс істейді

Chery формуласы — көп модель, көп бренд және агрессивті экспорт. Компания көліктерді кең баға ауқымында сатады — ықшам Tiggo 2-ден үлкен Tiggo 9 мен премиум Exeed-ке дейін — және желіні гибридтерге жедел көшіреді: 2025 жылы электрленген көліктердің үлесі сатылымның үштен біріне жуықтады.

Екінші тірек — жергілікті құрастыру. Chery дайын автокөліктерді экспорттап қана қоймайды, серіктестермен жергілікті құрастыру туралы келіседі: бұл баж салығын азайтады, жеткізуді жеделдетеді және көлікті арзандатады. Қазақстан — жақсы мысал: Tiggo модельдері Алматыдағы Astana Motors зауытында құрастырылады.

Үшінші тірек — экспорттық суббрендтер. Omoda мен Jaecoo арнайы шетел нарықтары үшін жасалды: Қытайда олар сатылмайды, есесіне Еуропада бағасы жағынан Kia мен Hyundai-бен, ал сыртқы келбеті жағынан Range Rover-мен бәсекелеседі.

Chery Қазақстанда

Қазақстанда Chery — нарықтың басты маркаларының бірі. Қазақстан автомобиль одағының (ҚАО) деректері бойынша, 2025 жылы марка 14 570 жаңа көлік сатып, төртінші орын алды — Hyundai (50 868), Chevrolet (38 880) және Kia (23 402) маркаларынан кейін, — бұл қытай маркалары арасындағы бірінші нәтиже, Chery тобына кіретін Jetour-дан (14 507) сәл ғана алда.

Ресми дистрибьютор — Astana Motors тобына кіретін First Motor Group. 2025 жылдың күзінен бастап көліктер Алматыдағы жылына 120 мыңға дейін көлік шығара алатын Astana Motors Manufacturing Kazakhstan зауытында құрастырылады: мұнда алғашқы модельдердің бірі Tiggo 2 Pro болды, кейін оған Tiggo 7 және Tiggo 8 кроссоверлері қосылды. 2026 жылдың шілдесінде қазақстандық құрастырудағы Tiggo 7 PHEV және Tiggo 8 PHEV гибридтері 11,99 млн және 13,49 млн теңгеден бастап сатылымға шықты. 2026 жылы Chery Kazakhstan нарықтың 8%-ынан астамын алуды көздейді.

Сатып алушы үшін бұл нені білдіреді

Қазақстандық жүргізуші үшін Chery бүгін «Аспанасты елінің экзотикасы» емес, ресми сервисі бар және таңдауы кең жергілікті құрастырудағы көлік: бюджеттік Tiggo 2 Pro-дан гибридті кроссоверлерге дейін. Жергілікті құрастыру бағаны импорттық бәсекелестерден төмен ұстауға көмектеседі, ал гибридті нұсқалар жанармайды үнемдеуге мүмкіндік береді. Екінші жағы — қытай көліктерінің екінші нарықтағы қалдық құны тарихи тұрғыдан корей және жапон көліктерінен төмен, мұны сатып алғанда ескерген жөн.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

• Көшірмелер. Алғашқы Fengyun моделі SEAT Toledo-ның лицензиясыз көшірмесі болды. 2003 жылдың маусымында General Motors Chery QQ Daewoo Matiz-тен көшірілген деп сотқа шағым түсірді; 2005 жылдың соңында тараптар соттан тыс келісімге келді.
• Сапа. 2011 жылы индонезиялық Indomobil «қайталанатын сапа проблемаларына» байланысты Chery-ден бас тартты. 2012 жылдың тамызында австралиялық импорттаушы Ateco 2250 көлікті кері шақырды: оларда асбест табылды.
• Тарифтер. 2024 жылғы 30 қазаннан бастап ЕО қытай электромобильдеріне субсидияға қарсы баж салығын енгізді; Chery үшін мөлшерлеме стандартты 10%-дан бөлек 20,7%.
• Бірлескен кәсіпорындар. 2025 жылдың мамырында JLR Chery Jaguar Land Rover БК 2026 жылдың соңына дейін көлік шығаруды тоқтататынын жариялады.

Ақша

2025 жылдың қорытындысы бойынша Chery Automobile түсімі 300,3 млрд юань (+11,3%), таза пайдасы — 19,5 млрд юань (+36,1%) болды, түсімнің 157,4 млрд юані шетел нарықтарына тиесілі. Бір жыл бұрын, IPO проспектісінің деректері бойынша, түсім 269,9 млрд юань, ал пайда 14,3 млрд юань еді. 2026 жылғы 8 қыркүйектегі нарықтық капиталдандыру — акция бағасы HK$25 болғанда шамамен HK$146,4 млрд, яғни сауданың алғашқы күнгі деңгейінен төмен.

Chery — аралас меншіктегі компания: IPO-дан кейін Уху мен Аньхой провинциясының мемлекеттік құрылымдарына шамамен 36%, электроника өндірушісі Luxshare-ге — 16,8%, қызметкерлер платформаларына — 18,3% тиесілі.

Кім басқарады

Директорлар кеңесінің төрағасы әрі президенті — компанияны 1997 жылдан бері басқарып келе жатқан Инь Тунъюэ. Атқарушы вице-президенттер арасында — Гао Синьхуа (зерттеу институтының басшысы), Чжан Гуйбин (халықаралық бизнестің бас менеджері) және Ли Сюэюн (2025 жылдың шілдесінен ішкі нарықтың бас менеджері). CnEVPost деректері бойынша, топта барлығы шамамен 150 мың адам жұмыс істейді, оның 20 мыңнан астамы — Қытайдан тыс жерде.

Қызықты деректер

• Chery-дің алғашқы ресми атауы — «Аньхой автобөлшектері»: компанияның бастапқыда жеңіл көлік шығаруға лицензиясы болмаған.
• Chery алғашқы қозғалтқышына арналған жабдықты Ұлыбританиядағы Ford зауытынан сатып алған.
• Инь Тунъюэ компанияны құрылған күнінен бері — 30 жылға жуық басқарып келеді.
• Гонконгтағы IPO кезінде акцияларға жазылу ұсыныстан 238 есе асып түсті.
• Omoda мен Jaecoo — Қытайдың өзінде ресми сатылмайтын қытай маркалары.

Қазір не болып жатыр (2026)

Chery шетелдегі шабуылын жалғастыруда. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында топ 1 357 533 көлік сатты (+7,7%), ал экспорт 71,5%-ға өсіп, 943 817-ге жетті. Ұлыбританияда еншілес Jaecoo 7 қыркүйекте ең көп сатылған жаңа көлік атанып, Tesla Model 3-ті басып озды. Қазақстанда Chery жергілікті құрастыру мен гибридті желісін кеңейтуде, ал 2026 жылдың сәуірінде Astana Motors Omoda мен Jaecoo дистрибуциясын өз мойнына алды — демек, қытай тобының қазақстандық нарықтағы ассортименті тек өсе бермек.

Дереккөздер: Wikipedia — Chery, CnEVPost — Chery-дің Гонконгтағы IPO-сы, CnEVPost — 20 млн сатылған көлік, Gasgoo — Chery-дің 2025 жылғы сатылымы, Tiger Brokers — 2025 жылғы қаржылық қорытындылар, Chery Australia — 2024 жылғы рекорд, ҚАО — Қазақстан автонарығының 2025 жылғы қорытындысы, BES.media — қазақстандық құрастырудағы Chery гибридтері, Еурокомиссия — қытай электромобильдеріне баж салығы