Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé: тарихтағы ең қымбат көлікке шолу

Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé — тарихта сатылған ең қымбат көлік: 2022 жылдың мамырында жасалған екі дананың бірін жеке коллекционер 135 млн еуроға (шамамен 143 млн доллар) сатып алды. 2026 жылдың күзіне дейін бұл рекордты ешкім жаңартқан жоқ. Купе 1956 жылғы маусымға арналған жабық жарыс прототипі ретінде чемпион 300 SLR спорткары мен Формула-1-дің W 196 болиды негізінде жасалды, бірақ ресми жарыстың сөресіне бір рет те шықпады.

Күміс түсті шанағы мен жоғары көтерілетін есіктері оны сериялық 300 SL Gullwing-ке ұқсатады, алайда бұл оның нұсқасы емес. Техникасы жағынан бұл нағыз жарыс 300 SLR: үш литрлік қатарлы сегіз цилиндрлі мотор, кеңістіктік рама, transaxle сұлбасындағы трансмиссия және магний қорытпасынан жасалған шанақ.

Uhlenhaut Coupé деген не

Ресми атауы — Mercedes-Benz 300 SLR Coupé, зауыттық индексі W 196 S. Uhlenhaut есімі көлікке Mercedes-Benz жарыс көліктерін әзірлеуді басқарған инженер әрі сынақшы Рудольф Уленхауттың құрметіне берілген. Ол W 196 мен 300 SLR-ді жасауға қатысып, оларды кәсіби шабандоздардан кем түспей шекті жылдамдықта өзі сынайтын.

Жабық шанақты сәнді жол нұсқасы ретінде емес, ұзақ қашықтыққа арналған аэродинамикалық спорт прототипі ретінде ойлап тапқан. Mercedes-Benz мұрағатының деректеріне қарағанда, купенің дизайнын ашық 300 SLR-ден бұрын, 1953 жылы-ақ сызып қойған. Бірақ 1955 жылғы маусымда родстерлерге басымдық берілді: олар Mille Miglia, Tourist Trophy, Targa Florio жарыстарын және спорт көліктері арасындағы әлем чемпионатын жеңіп алды. Купені келесі маусымға қалдырды, ал ол маусым марка үшін ешқашан басталмады.

Неге небәрі екі данасы жасалды

Mercedes-Benz 300 SLR негізінде екі жабық прототип құрастырды — бұлар сериялық модель емес, тәжірибелік зауыт көліктері еді. 1955 жылы Ле-Мандағы апаттан кейін және маусым аяқталған соң Daimler-Benz зауыттық жарыс бағдарламасын жапты. Сөйтіп купелер жалғасы болмаған жобаның куәсі болып қала берді.

Көліктің бірін Уленхаут қызметтік әрі сынақ машинасы ретінде мінді. Қарапайым жолмен жүрген жарыс прототипі туралы аңыз осыдан шыққан. Mercedes-Benz оның ең жоғары жылдамдығын 290 км/сағ-қа дейін деп көрсетеді — 1950-жылдардың ортасында жол көліктерінің ешқайсысы дерлік мұндай жылдамдыққа жете алмайтын.

Дизайны: аэродинамика және «шағала қанаты» есіктер

Сырттай Uhlenhaut Coupé ұзартылған әрі қаһарлырақ 300 SL Gullwing-ке ұқсайды, бірақ пішінін аэродинамика айқындаған. Ұзын әрі аласа капоттың астында қатарлы сегіз цилиндрлі мотор тұр, кабина артқа ығыстырылған, төбесі қысқа дөңгелек артқы бөлікке біртіндеп ұласады. Бүйірдегі саңылаулар мотор бөлігінен ыстық ауаны шығарады, ал сәндік элементтер жоқтың қасы.

Жоғары көтерілетін есіктер биік кеңістіктік раманың салдарынан пайда болды: кәдімгі есік тым кішкентай болып шығатын еді, сондықтан оларды төбеге бекітті. Көлікке отыру оңай емес: алдымен кең табалдырықтан аттап өтіп, сосын тар орындыққа түсесің.

Қозғалтқыш және трансмиссия

Капот астында — тікелей бүркуі бар үш литрлік қатарлы сегіз цилиндрлі M 196 S. Ол W 196 болидінің моторымен туыс, бірақ көлемі ұлғайтылып, бірнеше сағаттық жарысқа бейімделген. Қозғалтқыш екі төрт цилиндрлі блоктан құралған, ал клапандарды десмодромдық жетек басқарады: механизм оларды ашып қана қоймай, мәжбүрлеп жабады да. Сондықтан мотор кәдімгі серіппелерсіз жұмыс істеп, жоғары айналымда сенімді жүреді.

Қуаты — шамамен 302–310 а.к.; ресми материалдардың көбінде 7500 айн/мин кезінде 306 а.к. деп жазылған. Бүгінгі өлшеммен қарапайым көрінеді, бірақ көліктің салмағы бір тоннаға жуық, ал аэродинамикалық кедергісі өте төмен болды. Бес сатылы механикалық беріліс қорабы артқы осьтің қасында орналасқан (transaxle) — бұл салмақты тең бөліп, жоғары жылдамдықта тұрақтылықты арттырады.

Шасси, аспа және тежегіштер

Негізі — жеңіл құбырлы кеңістіктік рама, оның үстінде Elektron магний қорытпасынан жасалған шанақ. Бұл материал өте жеңіл, бірақ өңдеу мен жөндеуде қыңыр. Тәуелсіз аспа Еуропаның жүрдек трассалары мен жол жарыстарына қажет тұрақтылықты берді.

Дискілі тежегіштің орнына көліктің ортасына жақын орнатылған ірі барабандар қолданылды — осылайша серіппе астындағы массаны азайтты. Ашық 300 SLR-ге кейбір жарыстарда қосымша аэродинамикалық тежегіш-қалқан қойылатын, ал купе кәдімгі жүйемен шектелді. Рульі ауыр, басқаруға күш керек — бұл жайлы гран-турер емес, жарыс құралы.

Салоны: қызыл былғары, бірақ сән-салтанат емес

Ашық қызыл былғары, жіңішке ақшыл руль мен металл аспаптар тақтасы әсем көрінеді, бірақ бәрі қызметке бағынған: ірі аспаптар, беріліс қорабының ұзын тұтқасы, қарапайым ажыратқыштар және ең аз жабдық. Шуоқшаулау іс жүзінде жоқ — мотор, трансмиссия мен шығару жүйесі құлақ тұндырады.

Қозғалтқыш пен трансмиссия туннелі үлкен болғандықтан кокпит тар, педальдардың орналасуына да үйрену керек. Купеге жол нөмірін алып, трассадан тыс жүруге болатын, бірақ шын мәнінде бұл төбесі, шамдары және ең аз жол жабдығы бар жарыс көлігі.

Рудольф Уленхаут және автобан туралы аңыз

Уленхаут көліктің жарыс жылдамдығындағы мінезін бағалап, инженерлерге нақты техникалық баға бере алатын. Прототиптің бірі оның қызметтік көлігі болды — инженердің есімі купеге осылай бекіп қалды. Mercedes-Benz мұрағатында Уленхауттың осы көлікпен түскен суреттері сақталған, ал компания оны жарыс 300 SLR негізіндегі қызметтік көлік деп ашық атайды.

Купе жайлы әңгіме көп — мысалы, Штутгарттан Мюнхенге зулап жеткені туралы. Ондай әңгімелердің егжей-тегжейін тексеру қиын, бірақ көліктің жолда жүргені расталған: 1956 жылы швейцариялық Automobil Revue журналы оны шамамен 3500 км қашықтықта сынады.

Жарысқа шықпаған жарыс көлігі

Купенің құны жарыстағы тегіне байланысты, бірақ екі көліктің өзінде спорттық өмірбаян жоқ. 1955 жылы ашық 300 SLR-лер басым түсті: Стирлинг Мосс пен Денис Дженкинсон Mille Miglia-ны рекордтық орташа жылдамдықпен жеңді, ал Mercedes-Benz өндірушілер арасындағы әлем чемпионатын алды. Жабық нұсқа бұл табысты 1956 жылы жалғастыруы тиіс еді, бірақ Ле-Мандағы қайғылы оқиғадан кейін марка жарыстан кетті. Купе Mercedes-Benz-тің «басқаша болуы мүмкін тарихы» болып қалды — оның ерекше тартымдылығы да осы аяқталмағандықта.

135 млн еуроға сатылуы

2022 жылғы 5 мамырда Mercedes-Benz RM Sotheby’s-пен бірге Штутгарттағы өз мұражайында жабық аукцион өткізді. Осыған дейін үнемі зауыт коллекциясында болған екі Uhlenhaut Coupé-нің бірін жеке коллекционер 135 млн еуроға — шамамен 142–143 млн долларға сатып алды. Бұл бұрынғы рекордтан екі еседен астам көп: 2018 жылы Ferrari 250 GTO шамамен 48,4 млн долларға сатылған еді.

Mercedes-Benz мәміледен түскен қаржыны экологиялық жобалар авторларына арналған халықаралық beVisioneers стипендиялық бағдарламасына бағыттады. Сатып алушы көлікті анда-санда көпшілікке көрсетуге келісті, ал екінші данасы марканың мұражайында қалды.

Баға сирек үйлесімнен құралды: небәрі екі дана, үнемі өндірушінің меншігінде болуы, жеңімпаз 300 SLR мен Формула-1-ге туыстығы, Уленхауттың есімі және түпнұсқа құрылымы. Бұның қаншалықты бірегей екенін салыстырудан көруге болады: 2025 жылдың ақпанында Штутгартта дәл осындай аукционда 1954 жылғы ағынды W 196 R Формула-1 тарихындағы ең қымбат жарыс көлігі атанды — бірақ купеден үш есе арзан болды. Басқа рекордшылар туралы әлемдегі ең қымбат көлік туралы материалда оқыңыз.

Қысқаша сипаттамалары

Көрсеткіш	Деректер
Жылы	1955
Зауыттық индексі	W 196 S
Түрі	екі орынды жабық жарыс прототипі
Жасалғаны	2 дана
Қозғалтқыш	3,0 л, қатарлы 8 цилиндрлі M 196 S
Отын беру	тікелей бүрку
Газ тарату	десмодромдық клапан жетегі
Қуаты	7500 айн/мин кезінде шамамен 306 а.к.
Беріліс қорабы	5 сатылы механикалық, transaxle
Жетек	артқы
Шанақ	кеңістіктік рамадағы магний қорытпасы
Салмағы	әр деректе 1000–1117 кг шамасында
Ең жоғары жылдамдық	284–290 км/сағ-қа дейін
Рекордтық баға	135 млн еуро (2022)

Uhlenhaut Coupé неге бірегей

Бір көлікте жарыс прототипі, инженерлік тәжірибе, жасаушысының қызметтік көлігі және мұражай жәдігері тоғысқан. Оны клиенттерге арнап шығармаған, коллекциялық құн үшін де жасамаған — құнын тарихы қалыптастырды. Биік рамадан бастап «шағала қанаты» есіктерге, шулы сегіз цилиндрлі мотор мен ауыр рульге дейін бүкіл құрылымы жылдамдық пен төзімділікке бағынған. Қазіргі рекордшылармен салыстырғыңыз келсе, әлемдегі ең жылдам көлік туралы шолуды қараңыз.