ЖИ-ден жұмыссыз қалғандар жұмысты бір ай ұзақ іздейді
Goldman Sachs бұл соққыны соңғы 40 жылдағы автоматтандыру толқындарымен салыстырады, ал ең ауыры 35 жастан асқандарға тиіп отыр.
Фото: Joe Raedle / Getty Images
Жасанды интеллектке осал кәсіптерде жұмысынан айырылған америкалықтар жаңа орынды басқа қысқартылғандардан шамамен бір ай ұзақ іздейді. Жұмыстан шығарылғанына бір жыл толғанда олардың жұмыссыз қалу ықтималдығы 10 пайыздық тармаққа жоғары. Бұл туралы Goldman Sachs 29 қазанда, бейсенбіде клиенттеріне жазбасында мәлім етті. Деректі Fortune жариялады.
Банк экономисі Пьерфранческо Мэй 2016–2025 жылдары жұмыстан айырылған 15 мыңнан астам америкалықтың деректерін зерттеді. Әрқайсысы үш белгі бойынша бағаланды: кәсіп ЖИ-ге қаншалықты осал, сала технологияны қаншалықты белсенді енгізеді және лауазымның өзі қысқарды ма. Осы шкала бойынша жоғарғы 30%-ды банк ЖИ құрбаны болуы мүмкін деп санайды. Ал 2023 жылға дейінгі қысқартуларда айтарлықтай айырма табылмады.
Ең ауыр жағдай жасы үлкендерде. ЖИ кесірінен жұмыстан шыққан 35 жастан асқан қызметкерлер толық ставкаға құрдастарынан шамамен бес апта кеш оралады. 35-ке толмағандарда бұл айырма үш аптадай. Мэй мұны жақсы белгі деп бағалайды, себебі жастар өзгеріске «икемдірек бейімделе алады». Алайда көпшілігі, әсіресе жасы үлкендер, ЖИ-ге дәл сондай немесе одан да осал лауазымға қайта орналасады.
Мэйдің бағалауынша, қазіргі шығын бұрынғы технологиялық толқындармен «ауқымы жағынан салыстырмалы», ал зиян «ұзаққа созылады». Goldman бұған дейін 1979 жылдан бері жаңа технология салдарынан жұмыссыз қалғандардың тағдырын зерттеген. Олардың нақты табысы кейін баяу өсті, ал қайта жұмыссыз қалу қаупі жоғары күйінде қалды. Дегенмен банк әзірге тек алғашқы толқынды көріп отырғанын, барлық салдарды бағалауға ерте екенін ескертеді.
Жалпы көрініс те алаңдатады. АҚШ Еңбек министрлігінің деректері бойынша, 2023–2025 жылдары 7,4 млн америкалық жұмыстан айырылды, ал алдыңғы кезеңде бұл көрсеткіш 6,3 млн болған. Толық жұмысқа қайта орналасқандардың тек 49%-ы бұрынғыдай немесе одан көп табыс табады. Екі жыл бұрын олар 62% еді. Challenger, Gray & Christmas консалтингтік компаниясы жыл басынан бері компаниялар ЖИ-мен түсіндірген 120 136 қысқартуды санады. Бұл жарияланған жұмыстан шығарудың шамамен 21%-ы, яғни ең жиі аталатын себеп.
Зерттеушілердің пікірі әлі бір арнаға тоғыспаған. Йель университетінің Budget Lab орталығы кәсіптің ЖИ-ге осалдығы мен жұмыссыздық арасында байланыс таппай отыр. Ал Стэнфордтың цифрлық экономика зертханасы соққы негізінен жастарды жалдауға тиетінін көреді: ең осал кәсіптердегі 22–25 жастағылардың жұмыспен қамтылуы күтілгеннен 19%-ға төмен. Қазақстанда билік әзірге жұмыспен қамтудың өсуін көздейді, бұл 2040 жылға дейінгі болжамда айтылған.
Дереккөздер: Fortune — ЖИ кесірінен жұмыссыз қалғандар туралы Goldman Sachs зерттеуі
