Ультраөңделген тамақ ми зақымымен байланысты болды
Есте сақтау мен ойлау жылдамдығымен байланыс табылмады, ал авторлардың өзі себепті емес, тек байланысты көріп отырғанын ескертеді.
Фото: Newsweek
Ультраөңделген тамақты ең көп жейтін орта жастағы канадалықтардың МРТ суретінде мидың жасырын қантамыр зақымының белгілері 40%-ға жиі кездеседі. Олардың денесінде май да көбірек, соның ішінде ішкі ағзаларды қоршайтын висцеральды май. Бұл деректерді 8783 ересек адамды зерттеген Макмастер университетінің ғалымдары JAMA Network Open журналында жариялады.
NOVA жіктеуі бойынша ультраөңделген тамаққа тазартылған ингредиенттер мен қоспалардан жасалған өнеркәсіптік өнімдер жатады. Олар чипсы, тәтті жарма, газдалған сусын, дайын мұздатылған тағам, шұжық, дүкен тоқаштары. Зерттеуде оларды қаншалықты көп жейтінін тамақтану туралы толық сауалнамамен есептеді.
Зерттеу қалай жүргізілді
Қатысушылар CAHHM және PURE-MIND деген екі канадалық когортаға кірді. Олардың жасы 35 пен 69 аралығында, орташа есеппен 58-ге жуық болды, 56,6%-ы әйелдер. Ешқайсысында жүрек-қан тамырлары аурулары болмаған. Барлығына ми мен дененің МРТ-сы жасалып, танымдық қабілеті тексерілді.
Авторлар адамдарды рациондағы ультраөңделген тамақтың үлесіне қарай төрт топқа бөлді. Сосын нәтижені бұрмалауы мүмкін басқа факторларды ескере отырып, шеткі топтарды салыстырды.
Негізгі сандар
- мидың жасырын қантамыр зақымы ең көп жейтін топта 11,3%-ында, ең аз жейтін топта 8,1%-ында кездесті, түзетулерден кейін мүмкіндік 40%-ға жоғары;
- денедегі май үлесі 1,7 пайыздық тармаққа жоғары болды;
- висцеральды майдың көлемі 5,7 мл-ге көп болды;
- бауырдағы маймен, есте сақтаумен және ойлау жылдамдығымен сенімді байланыс табылмады.
Қантамыр зақымы деп ақ заттағы өзгерістер мен адам байқамайтын мидың ұсақ «үнсіз» инфарктерін айтады. Жұмыстың бірінші авторы Рассел де Соуза МРТ-дағы мұндай белгілерді ерте ескерту деп атады. Байланыс семіздігі бар адамдарда ең күшті болды.
Шектеулер
Зерттеу көлденең түрде жүргізілген, яғни адамдар бір рет қана тексерілді. Сондықтан алдымен не пайда болғанын, рацион ма әлде мидағы өзгеріс пе, айту мүмкін емес. Де Соузаның өзі ғалымдар байланысты көргенімен, оның неге бар екенін анықтай алмайтынын атап өтті.
Британиялық Science Media Centre сұраған тәуелсіз сарапшылар да осы әлсіз тұстарды көрсетті. Лондон университет колледжінің медициналық бейнелеу профессоры Дерек Хилл мұндай байланыс себепті дәлелдемейтінін айтты. Абердин университетіндегі Роуэтт институтының директоры Джулс Гриффин авторлар тұзды, қантты және қаныққан майды ескермегенін байқады. Оның үстіне тамақтану сауалнамамен бағаланды, ал онда адамдар қателесуі мүмкін.
Мұның мәні
Жұмыс ультраөңделген тамақты семіздікпен, диабетпен және жүрек ауруларымен байланыстырған бұрынғы зерттеулерге жаңа дерек қосады. Енді осыған ұқсас байланыс мидың қантамырларындағы ерте өзгерістермен де көрінді, ал олар уақыт өте инсульт пен деменция қаупін арттырады. Рационның себеп екенін не емес екенін сол адамдарды ұзақ бақылайтын зерттеулер көрсетуі керек.
Мұндай тамақтың үлесімен бірге өскен висцеральды май бұрын да қауіптің басты белгілерінің бірі саналған. Мысалы, дене пішінін ескеретін өлшем инфарктты ДСИ-ден сәл дәлірек болжады.
Дереккөздер: JAMA Network Open — ультраөңделген тамақ пен ми МРТ-сы туралы зерттеу, Science Media Centre — тәуелсіз сарапшылар пікірі, Newsweek — зерттеу авторының пікірі
