Қазақстан көлікті жеке әкелуді шектеді: жылына бір көлік

Қазақстанда жеке тұлғалардың өзіне автокөлік әкелу ережесі күрт қатаңдады. 26 қыркүйектен бастап сынақ зертханалары жолаушы кедендік декларациясымен әкелінген көлікке электрондық паспорт (ЭПТС) тек оның жасы бес жылдан аз болса ғана рәсімдейді, ал бір адам осылай жылына бір көліктен артық рәсімдей алмайды. Кедендік рәсімдеу жеке пайдалануға арналған ЕАЭО мөлшерлемелерімен жүргізіледі — Қытайдан келетін жаңа көліктер үшін бұл олардың бағасының жартысына, тіпті одан да көпке пара-пар қосымша төлем деген сөз.

Жаңа тәртіпті 1 қазанда «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасындағы сараптамалық кездесуде мемлекеттік органдардың өкілдері түсіндірді. Сонда тағы бір өзгеріс еске салынды: 22 қыркүйектен бастап жеке тұлғалар утилизациялық алымды төлегені туралы құжатты көлік еркін айналымға шығарылғанға дейін, яғни кедендік рәсімдеу аяқталғанша алуға міндетті. Бұрын мұны тіркеу алдында жасауға болатын. Бизнес пен ЖК үшін бұрынғы тәртіп сақталады — утилизациялық алым алғашқы тіркеуге немесе сатуға дейін рәсімделеді.

Жеке тұлға үшін не өзгерді

Жеке пайдалануға арналған көліктер енді коммерциялық импорттан нақты ажыратылды. Жеке тұлға жолаушы декларациясын беріп, бірыңғай баж төлейді, ал бизнес кедендік алым, әкелу бажы, ҚҚС және көлемі 3000 текше сантиметрден асатын қозғалтқыштарға акциз төленетін тауарларға арналған кәдімгі декларацияны береді.

• жеке пайдалануға әкелінетін көліктің жасы — бес жылдан аспауы керек;
• мұндай көлікке ЭПТС — бір адамға жылына бір реттен жиі емес;
• ЕАЭО елдерінен келген бес жастан асқан көліктер жүйеде «аяқталмаған» мәртебесін алады, оларды алғашқы есепке қоюға болмайды;
• экологиялық сынып — «Евро-5»-тен төмен емес (Kursiv дерегінше, бұл талап бар түзетулерді Көлік министрлігі әлі дайындап жатыр);
• утилизациялық алым — тіркеу алдында емес, кедендік рәсімдеу аяқталғанға дейін.

Қазақстанда тіркеліп қойған көліктерге өзгерістер қатысты емес — олар тек жаңадан әкелінетін көліктерге қолданылады. Құрылым қауіпсіздігі сертификатын рәсімдеу кезінде көлікті тексеру енді төрт жағынан бейнеге түсіріліп, жазба үш жыл сақталады, деп хабарлайды Nur.kz. Оң рульден сол рульге ауыстырылған көліктерге де тыйым салынды.

Кедендік рәсімдеу қанша тұрады

Үш жасқа толмаған көліктер үшін баж құнынан есептеледі: мысалы, бағасы 8500–16 700 еуро болатын көлікке — 48%, бірақ қозғалтқыш көлемінің әр текше сантиметріне кемінде 3,5 еуро. Үш жастан бес жасқа дейінгі көліктер үшін баға маңызды емес: мөлшерлеме қозғалтқыш көлеміне қарай әр «текшеге» 1,5–3,6 еуро.

Kursiv бағасы шамамен 4,6 млн теңге болатын, 1,5 литрлік бензин қозғалтқышы бар Changan X5 Plus кроссоверін кедендік рәсімдеуді есептеп шықты. Баж — шамамен 2,2 млн теңге, кедендік алым — 30 мыңға жуық, утилизациялық алым — 757 мыңға жуық, тіркеу — 1,1 мыңға жуық. Барлығы міндетті төлемдер үстіне шамамен 3 млн теңге болады, бұған Қытайдағы экспорттаушының 1500–2000 долларлық қызметі кірмейді. Электромобильдер басқаша есептеледі: 15% баж бен 16% ҚҚС кедендік құнның шамамен 31%-ын құрайды, есесіне олардан утилизациялық алым алынбайды.

Мөлшерлемелердің өзі жаңа емес. Lada.kz жазуынша, олар Еуразиялық экономикалық комиссияның №107 шешімімен осыдан шамамен он жыл бұрын бекітілген, бірақ Қазақстанда көлік рәсімдеу кезінде іс жүзінде қолданылмаған.

Сатып алушы үшін бұл нені білдіреді

Билік өзгерістерді импортты ретке келтіру, автопаркті жаңарту және рәсімдеуді ашық ету қажеттілігімен, сондай-ақ сатып алушыларды тарихы күмәнді және ауыртпалығы бар көліктерден қорғау мақсатымен түсіндіреді. Іс жүзінде соққы көліктерді жеке пайдалану сылтауымен жеке тұлғалардың атына жаппай әкеліп, кейін сататын схемаға тиеді. Өзіңізге жаңа көлікті өз бетіңізше әкелуге әлі де болады, бірақ салоннан сатып алумен салыстырғандағы үнем айтарлықтай азаяды, ал Ресей мен ЕАЭО-ның басқа елдерінен келетін арзан әрі ескі көліктер жеке тұлға үшін іс жүзінде жабылды.

Шектеулер бұдан да қатаңдауы мүмкін. Kursiv дерегінше, ІІМ алғашқы тіркеуге тек көлікті өзі әкелген және кедендік құжаттарда көрсетілген адамға ғана рұқсат беруді жоспарлап отыр.

Дереккөздер: Kursiv — бес жастан асқан көліктерді әкелуге шектеу, Kursiv — жаңа ережемен кедендік рәсімдеу есебі, Kursiv — билік жаңа ережелерді түсіндірді, Kazinform — «Атамекендегі» түсіндірмелер, Kapital.kz — көлік әкелу мен рәсімдеудің жаңартылған тәртібі, Lada.kz — ЕЭК №107 шешімінің мөлшерлемелері, Nur.kz — неге тыйым салынды