Күндізгі жарық көп болса, деменция қаупі 16%-ға төмен
Қатысушылардың жарығын білезік небәрі бір апта өлшеді, ал түнгі жарықпен байланыс табылмады.
Фото: Shutterstock / ScienceDaily
Күндіз орта есеппен 1000 люкстен көп жарық алған адамдар келесі сегіз жылда деменцияға 16%-ға сирек шалдыққан. Гуанчжоу медицина университетінің ғалымдары Ұлыбритания, Гонконг және Швециядағы әріптестерімен бірге 87 577 адамның дерегін зерттеп, осындай қорытындыға келді. Жұмыс General Psychiatry журналында жарияланды.
ScienceDaily мәліметінше, 1000 люкс шамамен бұлтты күні далада болатын жарыққа тең. Үй ішінде жарық әдетте әлдеқайда аз.
Зерттеу қалай құрылған
Бұл проспективті когорттық зерттеу: қатысушыларды алдымен тексеріп, кейін кімнің ауыратынын бақылаған. Мақаланың кілт сөздерінде британдық UK Biobank биобанкі көрсетілген. Қатысушылардың орташа жасы 62-де, 57%-ы әйелдер болды. Басында олардың ешқайсысында деменция болмаған.
Әр қатысушы бір апта бойы білегіне жарық датчигі бар акселерометр-білезік таққан. Ғалымдар диагноздарды емханалар, ауруханалар жазбалары мен өлім тізілімінен алды. Орта есеппен 8,1 жыл бақылау ішінде 741 адамда деменция дамыды.
Басты нәтижелер
Күндізгі орташа жарық 1000 люкстен асқанда қауіп қатынасы 0,84 болды (95% СА 0,71–0,99). Күніне кемінде 0,7 сағат, яғни 42 минут 5000 люкстен жарық жерде болғандарда бұл көрсеткіш 0,83-ке тең. ScienceDaily жазуынша, мұндай жарықтың жетіспеуі деменцияны белгілі алты қауіп факторынан да күштірек болжаған.
Байланыс Альцгеймер ауруының қаупін арттыратын APOE ε4 ген нұсқасын тасымалдаушыларда, «жапалақтарда» және түнде көп жарық алатындарда күштірек болды. Бұл топтарда қауіптің төмендеуі 41%-ға дейін жетті. Түнгі жарықтың өзі деменциямен байланысты шықпады. Сынама талдауда байланыстың 33%-ға дейінгі бөлігін белсенділік пен демалыстың тәуліктік ырғағы және ми құрылымының көрсеткіштері түсіндірді.
«Күндізгі жарық деменция қаупінің жаңа көрсеткіші бола алады», дейді жұмыстың авторларының бірі Хунлян Фэн. Алайда зерттеу бақылау сипатында, сондықтан себепті емес, тек байланысты көрсетеді. Жарықта көп жүретін адамдар жалпы белсендірек әрі сау болуы мүмкін. Оның үстіне жарық небәрі бір апта өлшенді.
Авторлар жарықты скринингке және алдын алуға пайдалануға болатынын зерттеуді ұсынады. Күндізгі серуен деменцияның алдын алатынын дәлелдейтін сынақ әзірге жоқ. Миды қорғаудың қарапайым жолдарын тексеру әрдайым күткен нәтиже бере бермейді, мұны жақында өткен омега-3 сынағы көрсетті.
Дереккөздер: PubMed — General Psychiatry журналындағы мақаланың аңдатпасы, ScienceDaily — күндізгі жарық және деменция қаупі
