Фармкомпания тамағы дәрігерлердің рецептін өзгертеді

Дәрігер фармацевтика компаниясынан тегін тамақ пен төлемді неғұрлым көп алса, оның дәрісін соғұрлым жиі жазады, оның ішінде науқасқа онша сай келмейтін немесе қымбатырақ дәріні де. Бұл 9 қазанда жарияланған жаңа Cochrane шолуының басты қорытындысы. Авторлар миллиондаған дәрігердің тағайындауын талдаған 93 зерттеуді біріктірді.

«Фармацевтика индустриясының рецепт жазатындарға бағытталған ақпараттық және жарнамалық стратегиялары» атты шолу Cochrane Database of Systematic Reviews басылымында шықты. Оның жетекшісі — Сидней университетінен Барбара Минтцес. Енген жұмыстардың барлығы дерлік бақыланатын эксперимент емес, нақты тәжірибені бақылаған. Зерттеулердің 88%-ы АҚШ-та жүргізілген.

Шолу не көрсетті

Авторлар маркетингті үш топқа бөліп, әрқайсысы бойынша дәлелдің күшін бағалады:

• медициналық өкілдердің сапары, жарнама және «оқыту» орынсыз әрі қымбатырақ тағайындаумен байланысты, ал рецепт санының өсуін айтарлықтай күшті деректер растайды;
• сыйлықтар мен төлемдердің, соның ішінде төленген түскі ас, сапар, кеңес беру мен баяндама үшін қаламақының дәлел базасы ең кең әрі ең жүйелі: олар орынсыз тағайындаумен және рецепт санының өсуімен байланысты, ал шығынның артуын авторлар ықтимал деп атайды;
• дәрінің тегін үлгілері туралы деректер нақты қорытынды жасауға тым аз.

Түскі ас бойынша «доза — әсер» тәуелділігі байқалады. Компания төлеген ас неғұрлым көп болса, дәрігер оның дәрісін соғұрлым көп жазады. Бұл дәрілердің әртүрлі тобына қатысты: қан қысымы мен холестеринге арналған дәрілерге, антидепрессанттар мен опиоидтерге.

Опиоидтер

Тіпті арзан түскі ас та опиоидті ауырсынуды басатын дәрілерді жазудың көбеюімен байланысты болды. Дәрігер опиоид өндірушілерден неғұрлым көп ақша алса, қауіпті жоғары дозаны жазу ықтималдығы соғұрлым жоғары болған.

«Дәрігер тегін тамақты неғұрлым көп алса, онша сай келмейтін немесе қымбатырақ дәріні жазу ықтималдығы соғұрлым жоғары», дейді Минтцес. Оның айтуынша, дәрігерлер өздерін бір бутербродқа сатып алуға болмайды деп ойлайды, бірақ деректер керісінше көрсетеді.

Шектеулері және не көмектеседі

Жұмыстардың көбі бақылау зерттеуі, сондықтан олар себепті дәлелдемейді, байланысты ғана көрсетеді. Американдық деректердің басым болуы қорытындыларды басқа елдердің денсаулық сақтау жүйесіне көшіруге кедергі.

Шолу деректеріне қарағанда, медициналық мектептер мен университет клиникаларындағы мүдделер қақтығысы саясаты тағайындауды орындырақ етуі ықтимал, ал рецепт санын азайтуы мүмкін. «Науқасқа индустрия жарнамасына емес, клиникалық деректерге сүйеніп, оның ауруына ең лайық ем ұсынылуы керек», дейді шолудың тең авторы, Колорадо университетінен Лиза Беро. Авторлар мұндай ережелерді фармкомпаниялардың дәрігерлерге ықпалын әлсіретудің басты жолы деп санайды.

Дереккөздер: Cochrane — фармацевтикалық маркетингтің тағайындауға әсері туралы шолу, News-Medical — Торонто университетінің осы шолу туралы баспасөз релизі