Билік бензинді МӨЗ-ден жанармай бекетіне дейін бақыламақ

Техникалық реттеу және метрология комитеті жанармайды жеткізу тізбегінің басынан, яғни өндірушіден не импорттаушыдан бастап бақылауды ұсынып отыр. Сонымен бірге мемлекеттік бақылаудың жеке құралы ретінде тергеп-тексеру енгізу көзделген. Бұл норма қазір Құрылтайда қаралып жатқан жобада бар екенін комитет 19 қазанда Tengri Auto-ға айтты. Құжаттың атауы мен қабылдану мерзімі ашылмады.

Жүргізушілер үшін мұның мәні мынада: сапасыз бензин үшін тек оны құйған бекет емес, сапаның төмендеуіне кінәлі тізбектегі кез келген қатысушы жауап бере алады. Күзде бұл мәселені көтерген депутаттар дәл осыны талап еткен.

Тексеру не көрсетті

2025 жылы комитет 32 бақылау іс-шарасын өткізіп, алтауында бұзушылық анықтады. Сондай-ақ комитетке бензин сапасы бойынша 92 өтініш түсті, ал жанармай бекеттерінде 79 тексеру жүргізілді. Зертханалар мынадай ауытқуларды тапты:

• Алматыда АИ-100 деп сатылған бензиннің октан саны 99 болды, ал К5 класы үшін күкірт 10 мг/кг-нан аспауы керек болса, онда 33 мг/кг шықты;
• Қызылорда облысында АИ-95 іс жүзінде 92-ші болып шықты;
• Жетісу облысында К4 класындағы АИ-92-де күкірт 105 мг/кг болды, ал нормасы 50 мг/кг-нан аспауы тиіс.

Бұл жанармайды айналымға шығаруға тыйым салынып, ол алып қойылды.

Әр партияға QR-код

Қыркүйекте Құрылтай депутаты Асхат Рахимжанов үкіметке депутаттық сауал жолдады. Ол жанармай партияларын жанармай бекетіндегі QR-кодпен түгел цифрлық қадағалауды, бекеттер мен мұнай базаларынан кенеттен сынама алуды және тексеру нәтижелерінің ашық тізілімін ұсынды. Оның айтуынша, сапасыз жанармайдан кейін көлік жөндеу 200–600 мың теңгеге түседі.

Премьер-министр Олжас Бектенов жауабында билік әр жанармай партиясын өндірушіден не импорттаушыдан нақты бекетке дейін қадағалау мүмкіндігін пысықтап жатқанын айтты. Жанармайдың шығу тегі мен зертханалық бақылау нәтижелері туралы мәліметке QR-код беру қарастырылып отыр. Алайда партияларды мұнай базаларында сақтау, араластыру және ауыстырып тиеу кезінде қалай бақылау керегі, деректердің дұрыстығына кім жауап беретіні әлі шешілмеген. Үкімет мерзім атаған жоқ.

Сапасыз бензин құйылса не істеу керек

Алдымен сатушыға наразылық білдіріп, шығынды өтеуді талап ету керек. Ол нәтиже бермесе, чек пен сараптама қорытындысын қоса тіркеп, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің аумақтық департаментіне шағымдануға не сотқа жүгінуге болады. Үкімет жауабында сапасыз тауардан келген зиянды сатушы өз кінәсіне қарамастан өтейтіні айтылған. Ақау расталса, сараптама шығыны да өтеледі.

Қазір жанармайдың көлемінен гөрі сапасы көбірек алаңдатады: жуырда мұнай базаларындағы АИ-92 қоры 310,9 мың тоннаға жетті.

Дереккөздер: Tengri Auto — Техникалық реттеу және метрология комитетінің деректері, Tengri Auto — премьер-министрдің депутаттық сауалға жауабы, Zakon.kz — депутат Асхат Рахимжановтың ұсыныстары