Жозе Моуринью

Жозе Моуринью үлкен футболға аудармашы болып келді, ал тарихтағы ең көп титул жеңген бапкерлердің біріне айналды: 26 трофей, екі Чемпиондар лигасы және Чемпиондар лигасы, Еуропа лигасы мен Конференциялар лигасын бірдей жеңген әлемдегі жалғыз жаттықтырушы. Ол жеңісті кез келген жерде дерлік таба алады, сол жерден дау-дамаймен кетуді де біледі. 2026 жылдың жазында «Реал» оны екінші рет шақырды — алғашқы ажырасудан 13 жыл өткен соң. Бастамасы Моуриньюдің өз мәнерінде өтті: жеңістер, «Атлетикодан» жеңіліс, баспасөзбен тартыс және «Вильярреалмен» матчта Винисиустың алаңнан қуылуы.

Сетубалдық қақпашының ұлы

Жозе Мариу душ Сантуш Моуринью Феликс 1963 жылы 26 қаңтарда Лиссабоннан оңтүстікке қарай орналасқан Сетубал порт қаласында туды. Әкесі Феликс Моуринью Сетубалдың «Виториясы» мен «Белененсештің» қақпашысы болған, 1972 жылы Португалия құрамасы сапында бір матч ойнаған. Ұлы да футбол ойнап көрді: жартылай қорғаушы «Риу Аве», «Белененсеш», «Сезимбра» және «Комерсиу и Индуштрия» клубтарында ойнады, бірақ 24 жасында доғарды. Одан кейін оқуға кірісті: Лиссабон техникалық университетінің жанындағы Жоғары дене тәрбиесі институтында оқыды, Англия мен Шотландия федерацияларының бапкерлік курстарынан өтті.

Робсонның аудармашысы (1992–2000)

1992 жылы Моуринью «Спортингте» Бобби Робсонға аудармашы болып орналасты. Ағылшын маман оны өзімен бірге «Портуға» алып кетті, онда Моуринью аудармашы ғана емес, көмекші де болды. 1996 жылы олар бірге «Барселонаға» ауысып, Испания кубогын, Суперкубокты және Кубок иегерлерінің кубогын жеңіп алды. Робсонның орнына Луи ван Гал келгенде португалиялық штабта қалды: екінші командамен жұмыс істеді, негізгі құрамның бас бапкері ретінде 2000 жылғы Каталония кубогын жеңді.

«Порту»: алғашқы Чемпиондар лигасы (2000–2004)

Дербес мансабы алағай-бұлағай басталды. 2000 жылдың қыркүйегінде Моуринью «Бенфиканы» басқарды, бірақ 5 желтоқсанда отставкаға кетті. Кейін қарапайым «Униан Лейрия», ал 2002 жылы 23 қаңтарда «Порту» болды. Екі жарым жылда ол клубты Еуропа чемпионына айналдырды: Португалияның екі чемпиондығы, ел кубогы, 2003 жылғы УЕФА кубогы және 2004 жылғы Чемпиондар лигасы.

«Челси»: «ерекше» адам (2004–2007)

2004 жылы 2 маусымда Моуринью Роман Абрамовичтің «Челсиін» басқарды да, алғашқы баспасөз мәслихатында екінші атына айналған сөзді айтты: «Мені менмен деп атамаңызшы, бірақ мен Еуропа чемпионымын және өзімді ерекше деп ойлаймын». Сөзі расқа шықты: Премьер-лигада екі жеңіс (2005, 2006), 2007 жылғы Англия кубогы және екі Лига кубогы. 2007 жылы 20 қыркүйекте ол өзара келісіммен кетті.

«Интер»: требл (2008–2010)

2008 жылғы 2 маусымнан бастап Моуринью «Интерді» жаттықтырды. 2009/10 маусымы оның мансабының шыңы болды: Италия чемпиондығы, Италия кубогы және Чемпиондар лигасы — итальян футболы тарихындағы алғашқы әрі әзірге жалғыз требл. Финалдан кейін бірден Мадридке аттанды.

«Реал»: 100 ұпай (2010–2013)

2010 жылы 31 мамырда «Реал» жаңа бапкерін таныстырды. Міндет біреу еді — Гвардиоланың «Барселонасын» тоқтату. 2011 жылы Моуринью Испания кубогын, ал 2011/12 маусымында чемпионатты жеңіп алды: «Реал» Ла Лига тарихында алғаш рет 100 ұпай жинап, рекордтық 121 гол соқты. Оған 2012 жылғы Испания Суперкубогы қосылды.

Ол жылдары «Барселонамен» тартыс шектен шықты. 2011 жылы 17 тамызда «Камп Ноудағы» Суперкубок матчында Моуринью Пеп Гвардиоланың көмекшісі Тито Вилановаға саусағымен көзінен түртті. Федерация оны екі матчқа шеттетті. 2013 жылдың мамырында тараптар өзара келісіммен ажырасты.

Англия, Италия, Түркия (2013–2025)

• «Челси», 2013–2015. Тағы бір Премьер-лига (2014/15) және Лига кубогы. 2015 жылдың желтоқсанында, клуб дәрігері Ева Карнейруды «ұстамсыз әрі аңғал» деп атаған дау-дамайдан кейін, жұмыстан шығарылды.
• «Манчестер Юнайтед», 2016–2018. Англия Суперкубогы, Лига кубогы және 2017 жылғы Еуропа лигасы. 2018 жылы 18 желтоқсанда жұмыстан шығарылды.
• «Тоттенхэм», 2019–2021. Маурисио Почеттиноның орнына келді, 2021 жылы 19 сәуірде — Лига кубогының финалына бір апта қалмай жатып — жұмыстан шығарылды.
• «Рома», 2021–2024. Тарихтағы алғашқы Конференциялар лигасы (2022) және клубтың алпыс жылдан астам уақыттағы алғашқы еурокубогы. 2024 жылы 16 қаңтарда, команда тоғызыншы орында тұрғанда, кетті.
• «Фенербахче», 2024–2025. Түркияда трофейсіз екінші орын, ал 2025 жылы 29 тамызда Чемпиондар лигасының плей-офында «Бенфикадан» жеңілген соң жұмыстан шығарылды.
• «Бенфика», 2025–2026. 2025 жылы 18 қыркүйекте мансабын бастаған клубқа оралды. Португалия чемпионатында үшінші орын алды.

«Реалға» оралуы (2026)

«Реал» 2025/26 маусымын қатарынан екінші рет ірі трофейсіз аяқтады. Хаби Алонсо қаңтарда-ақ кетті, оның орнын басқан Альваро Арбелоа 9 маусымда клубтан кетті. 2026 жылы 11 маусымда Флорентино Перес сегізінші рет президент болып қайта сайланды да, сол күні сайлау алдындағы уәдесін орындады: директорлар кеңесі Моуриньюді бас бапкер етіп бекітті. Келісімшарт — үш маусымға, 2029 жылғы 30 маусымға дейін. Оны «Бенфикадан» алу үшін «Реал» португалдарға €15 млн өтемақы төледі. 13 шілдеде Моуринью алғашқы жаттығуға шықты.

Ақша

Моуриньюдің «Реалдағы» жалақысын клуб та, сенімді дереккөздер де жарияламаған. Есесіне оның қателігінің бағасы белгілі. 2019 жылы ол Испанияда салық бұзушылығын мойындады: 2011–2012 жылдардағы бейне құқығынан түскен табыстан €3,3 млн салық төленбеген. Сот оған бір жыл шартты жаза және €2 млн-ға жуық айыппұл тағайындады.

Моуринью төңірегіндегі дау-дамай

Оның жанжалдарының тізімі клубтарының тізімінен ұзын. 2005 жылы ол төреші Андерс Фрискті айыптағаннан кейін УЕФА төрешілер комитетінің басшысы Моуриньюді «футболдың жауы» деп атады. Сол кезде ол ойыннан шеттетілген кезде киім ауыстыратын бөлмеге кір салатын себетке тығылып кірген деп жазылды. 2015 жылы Ева Карнейру ісі сотта бітімгершілік келісіммен аяқталды. 2025 жылы Түркияда ол «Галатасарай» бапкері Окан Буруктың мұрнынан ұстады, түрік төрешілері туралы сөздері үшін айыппұл төлеп, ойыннан шеттетілді.

Жеке өмірі

Моуринью әйелі Матильдемен жасөспірім кезінен таныс — екеуі де Сетубалдан. Олар 1989 жылы үйленді. Ерлі-зайыптылардың екі баласы бар: қызы Матильде (1996) және ұлы кіші Жозе Мариу (2000).

Марапаттары

• Бапкерлік мансабында 26 трофей.
• 2010 — FIFA-ның әлемнің үздік бапкері сыйлығының алғашқы иегері.
• 2003, 2004, 2009, 2011 — әлемнің үздік клубтық бапкері.
• 2014/15 — Премьер-лига маусымының үздік бапкері.
• 2015 — Португалия футбол федерациясының нұсқасы бойынша ғасырдың португалиялық бапкері.

Қазір (2026 жылғы қазан)

Мадридтегі екінші кезең 2026 жылы 22 тамызда «Эспаньолды» 2:1 есебімен жеңумен басталды. 7-турда «Реал» «Атлетикодан» 1:2 есебімен жеңілді. 10 қазанда команда «Вильярреалды» 1:0 есебімен ұтты: голды жаңа келген Ян Диоманде соқты, ал Моуринью қосалқы орындыққа отырғызған Винисиус Жуниор алмастырумен шығып, алаңнан қуылды. Сегіз турдан кейін «Реалдың» 18 ұпайы бар. 25 қазанда «Камп Ноуда» Эль Класико өтеді, онда Моуринью Винисиуссыз қалуы мүмкін. Толығырақ — «Реал» «Вильярреалды» ұтты, Винисиус алаңнан қуылды жаңалығында және «Реал» досьесінде.

Дереккөздер: Wikipedia — Жозе Моуриньюдің өмірбаяны, Real Madrid — тағайындау туралы ресми мәлімдеме, Reuters — Моуринью туралы анықтама, PA — «Реалға» оралуы және «Бенфикаға» төленген өтемақы, Real Madrid — 100 ұпаймен жеңген 2012 жылғы чемпиондық, Al Jazeera — Виланова оқиғасы үшін шеттету, Irish Examiner — Испаниядағы салық ісі, Al Jazeera — «Фенербахчеден» кетуі, The Big Issue — отбасы туралы сұхбат, Al Jazeera — оралғаннан кейінгі алғашқы матч