«Тоттенхэм Хотспур»

«Тоттенхэм Хотспур» — 1882 жылы мектеп оқушылары құрған солтүстік Лондонның клубы. Оның Англияның екі чемпиондығы, Англия кубогының сегіз жүлдесі және төрт еурокубогы бар — соңғысын, Еуропа лигасын команда 2025 жылы жеңіп алды. Содан бері клуб төрт бапкер мен төрағасын ауыстырды. 2026 жылғы қазанда «Тоттенхэм» төмен лигаға түсу аймағында тұр, чемпионатта мамырдан бері жеңіске жете алмай келеді, ал 10 қазанда «Олд Траффордта» «Манчестер Юнайтедпен» он адаммен тең түсті.

Мектеп оқушылары және 1901 жылғы Кубок

1882 жылғы 5 қыркүйекте Hotspur крикет клубы мен жергілікті грамматикалық мектептің балалары Бобби Баклдың бастауымен Hotspur F.C. футбол командасын құрды. 1884 жылы атауға аудан аты — Тоттенхэм қосылды, ал 1895 жылы клуб кәсіпқой болды.

Алғашқы үлкен табыс кәсіпқой лигаға кірмей тұрып келді. 1901 жылы «Тоттенхэм» Оңтүстік лигада ойнаса да, қайта ойналған финалда «Шеффилд Юнайтедті» 3:1 есебімен ұтып, Англия кубогын жеңіп алды. 1888 жылдан бері Футбол лигасынан тыс клубтың мұндай жеңісі қайталанған жоқ.

Алтын жылдар (1951–1984)

Англияның алғашқы чемпиондығын клуб 1951 жылы алды, ал он жылдан кейін ХХ ғасырда ешкім жасай алмаған істі жасады — дубль. 1960/61 маусымында «шпорлар» чемпионатты да, Кубокты да ұтып, финалда «Лестерді» 2:0 есебімен жеңді.

1963 жылы «Тоттенхэм» Кубок иелерінің кубогы финалында мадридтік «Атлетиконы» 5:1 есебімен ойсырата жеңіп, еуропалық трофей алған алғашқы британ клубы болды. Кейін УЕФА кубогын екі рет ұтты: 1972 жылы — турнирдің алғашқы ұтысында, 1984 жылы — екінші рет. Сонымен қатар клуб Англия кубогын (барлығы сегіз рет, соңғысы — 1991 жылы) және Лига кубоктарын жинап жүрді.

Леви дәуірі және жаңа стадион (2001–2019)

2001 жылғы ақпанда Алан Сагардың бақылау пакетін Джо Льюистің ENIC инвестициялық компаниясы сатып алды. Клубты оның серіктесі Дэниел Леви басқарды, бұл қызметте ол 25 жылға жуық болды. 2008 жылы команда Лига кубогын ұтты — және содан кейін 17 жыл трофейсіз қалды.

Маурисио Почеттино тұсында (2014–2019) «Тоттенхэм» 2019 жылы Чемпиондар лигасының финалына алғаш жетіп, онда «Ливерпульден» 0:2 есебімен жеңілді. Сол жылы, 3 сәуірде, 62 850 орындық жаңа стадион ашылды. Ондағы алғашқы голды Сон Хын Мин соқты. Стадионның жылжымалы алаңы бар: табиғи көгал бір жаққа жылжып, астынан америкалық футболға арналған жасанды жабын ашылады, ал НФЛ онда он жылдық келісім бойынша матчтар өткізеді. Леви арена құнын алдымен £1 млрд, ал 2020 жылы £1,2 млрд деп бағалады.

Трофейсіз және Кейнсіз (2019–2024)

Почеттинодан кейін команданы кезекпен Жозе Моуринью мен Антонио Конте жаттықтырды, бірақ трофей болмады. 2023 жылғы 12 тамызда клуб тарихындағы ең үздік бомбардир Гарри Кейн (280 гол) «Баварияға» кетті — БАҚ деректері бойынша, £100 млн-нан астам сомаға. «Шпорлармен» ол бірде-бір ірі трофей ұта алмады.

Бильбао және одан кейін (2025–2026)

2023 жылдың жазында команданы қабылдаған Анж Постекоглу трофейсіз кезеңді тоқтатты. 2025 жылғы 21 мамырда Бильбаода «Тоттенхэм» Еуропа лигасының финалында Бреннан Джонсонның голымен «Манчестер Юнайтедті» 1:0 есебімен ұтып, Чемпиондар лигасына жолдама алды. Бірақ сол маусымның чемпионатында команда 38 ұпаймен 17-орында қалды — Премьер-лигада оның бұдан аз ұпайы болмаған. 6 маусымда Постекоглу жұмыстан шығарылды.

2025 жылдың жазында клубтан соңғы онжылдықтың екі басты тұлғасы кетті. 5 тамызда капитан Сон Хын Мин 454 матч пен 173 голдан кейін «Лос-Анджелеске» ауысты, ал 4 қыркүйекте клуб Дэниел Левидің кеткенін хабарлады. Төраға болып Питер Чаррингтон келді, атқарушы команданы «Арсеналдан» келген бас директор Винай Венкатешам басқарды.

2025/26 маусымында команданың үш бас бапкері ауысты:

• «Брентфордтан» келген Томас Франк сегіз ай жұмыс істеп, 2026 жылғы 11 ақпанда жұмыстан шығарылды — команда 16-орында тұрып, қатарынан сегіз матчта жеңіске жете алмаған еді;
• Игорь Тудор уақытша бапкер ретінде жеті матч өткізіп, тараптардың келісімімен кетті;
• 31 наурызда команданы ұзақ мерзімге Роберто Де Дзерби қабылдады.

Соңғы турда «Тоттенхэм» «Эвертонды» 1:0 есебімен ұтып, 41 ұпаймен 17-орын алды және 1977 жылдан бері алғаш рет төмен лигаға түсуден құтылды. «Біз кейбір жағымсыз ақиқаттарды білдік… Біздің шешімдеріміз футболдағы табысқа бағынбаған», — деп жазды маусымнан кейін Чаррингтон жанкүйерлерге ашық хатында.

2026 жылғы маусымда Леви ENIC-тің 24,99%-ын Eight Sports Capital компаниясына сатуға келісті. Inside World Football бағалауынша, мәміле шамамен £600 млн тұрады, бұл клубты шамамен £2,5 млрд-қа бағалауға сәйкес келеді. Бақылау Льюистер отбасында қалады: оған ENIC-тің шамамен 70%-ы, ал ENIC-ке клубтың шамамен 87%-ы тиесілі. Чаррингтон клуб сатылмайтынын мәлімдеді.

Ақша

2025 жылғы 30 маусымға дейінгі қаржы жылында клубтың түсімі 7%-ға өсіп, £565,3 млн болды: коммерция — £277,1 млн, телеқұқықтар — £127 млн, матч күндері — £126,5 млн, УЕФА жүлдесі — £34,7 млн. Бұл ретте шығындар 15%-ға өсті, салықтан кейінгі шығын бір жыл бұрынғы £26,2 млн-ның орнына £94,7 млн болды. Таза қарыз £831,2 млн-ға жетті — оның негізгі бөлігі стадион несиелерін қайта қаржыландыру үшін шығарылған, тіркелген шамамен 3% мөлшерлемесі бар ұзақ мерзімді облигациялар.

Deloitte Football Money League 2026 рейтингінде «Тоттенхэм» €672,6 млн-мен тоғызыншы орында. Forbes 2026 жылғы мамырда клубты $3 млрд-қа бағалады (әлемде оныншы орын) — бір жыл бұрынғыдан 9%-ға аз.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

• Суперлига. 2021 жылғы сәуірде «Тоттенхэм» еуропалық Суперлиганың құрылтайшылары қатарына кірді, бірақ 20 сәуірде-ақ одан шығу рәсімін бастады. Леви жобаның тудырған «алаңдаушылығы мен ренішіне» өкінетінін айтты.
• Пандемия. 2020 жылғы сәуірде клуб қызметкерлерін мемлекеттік қолдау бағдарламасына жіберіп, 550 жұмыскердің жалақысын 20%-ға қысқартты. Жанкүйерлер сынағаннан кейін 13 сәуірде бұл шешім жойылды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

• Премьер-лига: команда төмен лигаға түсу аймағында, чемпионатта мамырдан бері жеңіске жете алмай келеді.
• 10 қазанда «Олд Траффордта» — 1:1: Родриго Бентанкур қызыл қағаз алды, ал Доминик Соланке 90+2-минутта баспен соғып, есепті теңестірді. Тең ойын команданы соңғы орыннан көтерді.
• Басшылық: бас бапкер — Роберто Де Дзерби, төраға — Питер Чаррингтон, бас директор — Винай Венкатешам.
• Стадион: 62 850 орындық Tottenham Hotspur Stadium.

Дереккөздер: Wikipedia — Tottenham Hotspur F.C., Wikipedia — Tottenham Hotspur Stadium, Tottenham Hotspur — жыл сайынғы тарих, Tottenham Hotspur — Дэниел Левидің кетуі, Tottenham Hotspur — 2024/25 қаржы нәтижелері, UEFA — 2025 жылғы Еуропа лигасының финалы, Al Jazeera — Франктің жұмыстан шығуы, Hayters — Де Дзербидің тағайындалуы, theScore — Чаррингтонның хаты, Inside World Football — Леви үлесінің сатылуы, Sports Illustrated (Forbes) — 2026 жылғы ең қымбат клубтар, Al Jazeera — Кейннің ауысуы, Sky Sports — «Манчестер Юнайтедпен» матч