Марк Маркес

Марк Маркес — спорт кемінде екі рет «бітті» деп есептен шығарған жарысшы. 20 жасында ол MotoGP тарихындағы ең жас чемпион атанды, 26 жасына дейін корольдік класта алты титул жинады, содан кейін тоқпан жілігін сындырып, төрт ота жасатты және бірнеше жыл бойы бұрынғы өзінің көлеңкесіндей көрінді. 2025 жылы испандық Ducati-мен шыңға қайта оралды, ал 2026 жылдың күзінде тағы да титул үшін күресіп жүр: Мотегидегі Жапония Гран-приінде жеңгеннен кейін ол көшбасшы Хорхе Мартиннен небәрі екі ұпай артта.

Шығу тегі және отбасы

Марк Маркес Алента 1993 жылғы 17 ақпанда Каталонияның Льейда провинциясындағы шағын Сервера қаласында дүниеге келген. Ата-анасы — Жулиа Маркес пен Розер Алента. Інісі Алекс те кәсіби мотожарысшы болды, бүгінде ағайынды Маркестер MotoGP паддогындағы ең танымал отбасылық дуэт десе болады.

Бала кезінде Марк соншалықты кішкентай болғаны сонша, бұл жарысуға кедергі келтірді. 12 жасында бойы 1,29 метр болғанда салмағы 29 килограмм еді — регламенттегі ең төменгі салмаққа жету үшін команда мотоцикл мен экипировкаға 21 килограмм балласт қосуға мәжбүр болды. Жастайынан Маркестің тәлімгері әрі менеджері бұрынғы жарысшы Эмилио Альсамора болды, ал 2009 жылдан бастап басты демеушілерінің бірі Red Bull атанды.

Кіші кластар: 125cc және Moto2 (2008–2012)

Әлем чемпионатында Маркес 2008 жылы 125cc класында KTM мотоциклімен дебют жасады. Алғашқы екі маусым мектеп болды, ал 2010 жылы Derbi-ге ауысып, 17 жас 263 күнінде титулды жеңіп алды.

2011 жылы Марк Moto2-ге ауысып, Suter шассиінде өнер көрсетті. Алғашқы маусымды Малайзия Гран-приінің жаттығуындағы апат үзді: одан кейін жарысшыда диплопия — жүйке қабынуынан көздің екі есе көруі пайда болды. Бұл мәселе оның мансабына алғаш рет қауіп төндірді, бірақ соңғы рет емес. 2012 жылы Маркес Moto2 чемпионатын жеңіп, Repsol Honda зауыттық командасынан орын алды.

Repsol Honda: алты титул (2013–2019)

2013 жылғы MotoGP-дегі дебют тарихи болды. Катардағы алғашқы жарыста-ақ Маркес подиумға көтерілді, ал Техаста жеңді — 20 жас 63 күнінде корольдік кластағы ең жас жеңімпаз атанды. Маусым соңында титулды да алды: 20 жас 266 күнінде Маркес корольдік кластағы ең жас әлем чемпионы және Кенни Робертстен (1978) кейін дебюттік маусымында жеңген алғашқы жарысшы болды.

2014 жыл күш көрсетуге айналды: Маркес алғашқы он жарысты қатарынан жеңіп, маусымды 13 жеңіспен аяқтады — бұл сол кездегі бір маусымдағы рекорд еді. Одан кейін 2016, 2017, 2018 және 2019 жылдардың титулдары келді. 2019 жылы ол 12 жарыста жеңіп, ең жақын қуғыншысы Андреа Довициозодан 151 ұпайға озды.

Маркестің стилі ілінісу шегі туралы түсінікті бұзды: ол мотоциклді шынтағымен асфальтқа тірелетіндей етіп еңкейтіп, басқалар құлайтын жағдайлардан машинаны алып шығатын. Оның кері жағы — жаттығулардағы үздіксіз құлаулар және әрдайым шеттен жүретін жарысшы деген атақ.

Херес-2020: бәрін өзгерткен сынық

2020 жылғы 19 шілдеде Хереске Испания Гран-приінде Маркес құлап, оң қолының тоқпан жілігін сындырды. Сүйекті пластинамен бекітті, бірақ тамызда пластина сынып, екінші ота қажет болды. Желтоқсанда үшінші ота жасалды — сүйек пластикасымен, инфекциямен асқынған. 2020 жылғы маусымды жарысшы толықтай өткізіп алды, ал 2021 жылы алғашқы екі кезеңге шықпады.

Оралу азапты болды. 2021 жылы эндуро жаттығуындағы апаттан кейін диплопия қайталанды, 2022 жылы — хайсайдтан соң тағы да. 2022 жылдың мамырында Маркес АҚШ-тағы Мэйо клиникасында төртінші отаға жатты: хирургтар иық сүйегінің 30 градусқа бұрылып бітіп кеткенін түзетті. Осы уақытта Honda жылдамдығын жоғалтып жатты, және 2023 жылы командада 11 маусым өткізген Маркес келісімшартты мерзімінен бұрын бұзды.

Gresini және Ducati: екінші келу (2024–2025)

2024 жылы Маркес төмендеуге барды: Gresini Racing жеке командасында былтырғы Ducati-ге отырып, інісімен бірге жарысты. Бәс ақталды. Ол 1043 күнге созылған жеңіссіз серияны үзіп, маусымда үш жарыста жеңді, ал Заксенрингте ағайынды Маркестер алғаш рет бірге MotoGP подиумына көтерілді: Марк екінші, Алекс үшінші. Маусым қорытындысы — үшінші орын, 2019 жылдан бергі ең жақсы нәтиже. 2024 жылдың маусымында-ақ Ducati онымен екі жылдық зауыттық келісімшарт жасасты.

2025 жыл реванш маусымы болды. Ducati Lenovo зауыттық командасында Маркес чемпионат аяқталуына жеті кезең қалғанда титулды жеңіп, 545 ұпай жинады. Бұл корольдік кластағы жетінші, ал 125cc мен Moto2-ні қоса есептегенде мансабындағы тоғызыншы тәж. Сонымен қатар ол:

• мансабындағы жүзінші поулды Муджеллода алды;
• MotoGP-дің бес негізгі жарысын қатарынан жеңген алғашқы Ducati жарысшысы атанды;
• 32 жасында төрттактілі қозғалтқыштар дәуіріндегі ең егде чемпион болды;
• Алекспен бірге чемпионатта бірінші және екінші орындарды иеленді — бұл ағайындылар үшін тарихта алғаш рет.

Корольдік кластағы алтыншы және жетінші титулдар арасында алты жыл өтті — чемпиондықтар арасында мұндай үзіліс бұрын ешкімде болмаған.

Индонезия-2025 және 2026 жылдың ауыр басталуы

Титулды жеңіп алғаннан кейін бір кезеңнен соң Маркес қайтадан лазаретке түсті. Мандаликадағы Индонезия Гран-приінің бірінші айналымында оған Aprilia-дағы Марко Беццекки соғылды. Нәтижесі — жауырынның құстұмсық өсіндісінің сынуы және иық байламдарының зақымдануы. Ducati қолды төрт аптаға толық қозғалтпау керек екенін хабарлады, Маркес Австралияны, Малайзияны, Португалияны, Валенсияны және маусымнан кейінгі сынақтарды өткізіп алды.

2026 жылғы маусымның басы да үзік-үзік болды. Мамырда Ле-Мандағы Франция Гран-приінің спринтінде ол қатты құлап, табанын сындырды, содан кейін табанына да, онсыз да ота жоспарланған оң иығына да ота жасатты. Барселонадағы кезеңді Маркес өткізіп алды. Денесі қалай болатынын түсінбейінше ол жаңа келісімшартқа қол қоюға асықпады.

Жауапты жаз бен күз берді. Маркес Венгриядағы Балатон-Паркте жеңді: бұл оның барлық кластардағы жүзінші жеңісі және Ducati-дің MotoGP-дегі жүзінші жеңісі болды. Содан кейін Брнода жеңді. 2026 жылғы 23 маусымда Ducati келісімшартты 2027 және 2028 жылдарға ұзартқанын жариялады. «Мен — қызылмын», — деді жарысшы. 2027 жылы MotoGP көлемі 850 текше сантиметрлік қозғалтқыштарға көшеді, ал регламент ауысар алдында ең мықты өндірушімен тұрақтылық қымбат тұрады.

Мартинмен дуэль

2026 жылы Маркестің басты қарсыласы — Aprilia командасындағы 2024 жылғы чемпион Хорхе Мартин. Қыркүйекте Маркес Сан-Марино Гран-приінде жеңіп, ұпайлары тең болғанда жеңістер саны бойынша қысқа уақытқа көшбасшы болды, бірақ бір аптадан кейін Мартин Австриядағы спринтте жеңіп, бірінші орынды қайтарды. Маркес спринтті де, жарысты да алып, 24 айналымның 11-інде Мартинді басып озған Мотегиден кейін айырма — екі ұпай: 333-ке қарсы 331.

Жеке өмірі

Маркес жеке өмірін жария етуге құлықсыз. 2023 жылдың мамырында оның Джемма Пинтомен қарым-қатынасы белгілі болды: жұп Марракешке сапардан кейін ашық түрде бірге көрінді. Жарысшы шексіз оңалту мен жаттығу режимінде өмір сүреді және зайырлы шараларда сирек көрінеді.

Қызықты деректер

• Маркестің нөмірі — 93, туған жылына қарай. Дәл осы нөмір оның сайты мен әлеуметтік желілеріндегі аккаунттарының атауында да бар.
• 2013 жылы ол корольдік кластағы дебюттік маусымында титул жеңіп алды — одан бұрын бұл тек 1978 жылы Кенни Робертске бұйырған.
• 2024 жылы Заксенрингте ағайынды Маркестер алғаш рет бірге MotoGP подиумына көтерілді, ал 2025 жылы чемпионатта алғашқы екі орынды алды.
• 2026 жылғы Венгриядағы жеңіс бір мезгілде Маркес үшін барлық кластардағы жүзінші, Ducati үшін MotoGP-дегі жүзінші жеңіс болды.
• Мансабында жарысшы диплопиямен үш рет — 2011, 2021 және 2022 жылдары бетпе-бет келді.

Маркес төңірегіндегі даулар

Ең шулы оқиға — 2015 жылғы маусым және Валентино Россимен қақтығыс: чемпионат соңындағы трассадағы эпизодтар мен өзара айыптаулар жанкүйерлерді екі лагерьге бөлді. Содан бері Маркестің бір мезгілде жақсы көретін де, жек көретін де жарысшы деген тұрақты беделі бар. Агрессивті мәнері де оған кері әсер етеді: 2026 жылы Австриядағы спринттің бірінші айналымында Мартинмен түйісу соңғысына бірнеше позицияға түсті.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

Маркес 33 жаста, оның MotoGP-де жеті титулы және 2028 жылдың соңына дейін зауыттық Ducati-мен келісімшарты бар. 2026 жылғы маусым аяқталғанша алты кезең қалды: Индонезия (11 қазан), Австралия, Малайзия, Катар, Португалия және қараша соңында Валенсия. Бір қызығы, келесі жарыс — бір жыл бұрын иығын сындырған сол Мандаликада. Егер Маркес Мартинді басып озса, бұл оның корольдік кластағы сегізінші титулы болады.

Дереккөздер: Wikipedia — Марк Маркестің өмірбаяны мен статистикасы, The Race — Мотеги-2026 жеңісі, The Race — Индонезия-2025 жарақаты, AMCN — Ducati-мен 2028 жылға дейінгі келісімшарт, HITC — Ле-Ман-2026-дан кейінгі оталар, Reuters via KELO — 2026 жылғы қыркүйектегі көшбасшылық үшін күрес, Trendencias — Джемма Пинтомен қарым-қатынас