TDK

Кассеталы магнитофонмен өскен буын үшін TDK — D60 не SA90 кассетасындағы жазу. Инженерлер үшін бұл — жапон компоненттер өндірушісі. Ол конденсатор, катушка, датчик, қуат көзін, смартфонға арналған аккумулятор ұяшықтарын және қатқыл дискілерге магнит бастиектерін шығарады. Кассетаны компания жиырма жылға жуық шығармайды. Қазір ол туралы бастиектерге байланысты жазып жатыр. 2026 жылғы 6 қазанда Bloomberg Seagate пен Toshiba TDK-ның осы бизнесі үшін бәсекеге түскенін хабарлады. Toshiba бұл ақпаратты жоққа шығарды, ал TDK мен Seagate мәмілені ресми растаған жоқ.

Радиоға арналған феррит: 1930–1945

Бәрі өнімнен емес, материалдан басталды. 1930 жылы Токио технология институтының зерттеушілері Ёгоро Като мен Такэси Такэи ферритті ойлап тапты. Бұл — темір оксидтері негізіндегі магнит материалы. TDK-ның өзі оны әлемдегі алғашқы оксидті магнит материалы деп атайды. Өнертабысты өндіріске айналдыру керек еді. Сондықтан 1935 жылғы 7 желтоқсанда Кэндзо Сайто Токиода Tokyo Denki Kagaku Kōgyō («Токио электрохимия өнеркәсібі») компаниясын құрды.

Алғашқы тауар — ферритті өзекшелер. Олар радиоқабылдағыштарды жеңілдетіп, кішірейтті. Соғыс жылдары негізгі тапсырыс беруші жапон армиясы болды. 1945 жылға дейін компания бес миллион өзекше жөнелтті. Соғыстан кейін ферритке бейбіт жұмыс табылды. 1950 жылдары Жапонияда телехабар таратылып, ақ-қара теледидарға сұраныс күрт өсті. Олармен бірге өзекшелерге де сұраныс артты. 2009 жылы TDK мен Токио технология институтының ферритті материалдары IEEE Milestone мәртебесін алды. Бұл — электротехника инженерлерінің халықаралық институты берген инженерия тарихындағы белес атағы.

Магнит таспа және кассеталар: 1953–1980 жылдар

Магнит ұнтақтарымен жұмыс компанияны дыбыс жазуға алып келді. 1953 жылы ол Synchrotape маркасымен магнит таспа шығарды. 1966 жылы Жапонияда жасалған алғашқы компакт-кассета пайда болды. Маусымда ол басқа брендтерге, қыркүйекте өз маркасымен сатыла бастады. 1968 жылы АҚШ нарығына музыка жазуға арналған SD кассетасы шықты. TDK оны дәл музыкаға арнап жасалған әлемдегі алғашқы кассета деп атайды. Компанияның дерегінше, SD кассетасы 1969 жылы «Аполлон-11» бортында ұшқан.

Одан кейін бейнекассеталар келді. 1978 жылы TDK VHS және Betamax форматтарына таспа шығарды. Бренд электроника дүкендерінен тыс жерде де көзге түсті:

• 1983 жылдан бері TDK жеңіл атлетикадан әлем чемпионаттарына демеуші болып келеді — ең алғашқысынан бастап;
• 1980 жылдары оның логотипі «Аякстың» жейдесінде, 1993–1999 жылдары «Кристал Пэластың» жейдесінде тұрды;
• 1990–2015 жылдары Лондондағы Пикадилли алаңында TDK жарнамасы жанды, 2000 жылдан бері Нью-Йорктегі Таймс-скверде оның экраны тұр.

1982 жылы компания акциялары Нью-Йорк қор биржасына шықты. Бір жылдан соң ұзын жапон атауы қысқа TDK-ға ауысты. Бұл — Tokyo, Denki, Kagaku сөздерінің бас әріптері.

Қатқыл диск бастиектері: 1972–2000

Кассеталармен қатар көзге аз түсетін тағы бір бағыт дамыды. 1972 жылы TDK диск жинақтағыштарына «винчестер» типті бастиек жасады. 1980 жылы компания көпқабатты чип-индуктивтілікті ойлап тапты. Бұл — шағын катушка, онсыз телефонның не ноутбуктың тығыз платасын жинау қиын.

Қатқыл диск бастиегі айналып тұрған пластинаға деректі жазады және одан оқиды. 1986 жылы TDK тобына осындай бастиектер шығаратын гонконгтық SAE Magnetics кірді. 1987 жылы TDK жұқа қабықшалы магнит бастиектерін, 1994 жылы жазу тығыздығы жоғары дискілерге магниторезистивті бастиектерді ұсынды. 2000 жылы компания тағы бір бастиек әзірлеушісі — американдық Headway Technologies-ті сатып алды. Кейін, 2016 жылы, оларға американдық Hutchinson Technology қосылды. Ол бастиек пластина үстінде «қалқып» тұратын аспаларды шығарады.

2026 жылы TDK-ны талқылауға себеп болған орны осылай қалыптасты. MoneyCheck жеткізген Bloomberg дерегінше, TDK — қатқыл диск бастиектерінің жалғыз тәуелсіз өндірушісі, ал оның клиенттері — HDD өндірушілері, соның ішінде Seagate, Western Digital және Toshiba.

Смартфон батареялары және CATL-дің тууы: 2005–2015

2005 жылы TDK гонконгтық Amperex Technology Limited (ATL) компаниясын сатып алды. Оны 1999 жылы Робин Цзэн құрған. Басында ATL лицензиялық технология бойынша портативті құрылғыларға аккумулятор жасады. Мәміледен кейін Цзэн компанияны басқаруда қалды. Сол 2005 жылы TDK Invensys-тен Lambda қуат көздері бөлімшесін сатып алды.

ATL-дің өз зерттеу бағыты болды — электромобильге арналған батареялар. Ол 2009 жылдан кейін, Қытай электрокөлікке субсидия бере бастағанда өсті. 2011 жылы Цзэн бастаған қытайлық инвесторлар тобы осы бағытты бөлек компанияға айырып, 85% акциясын алды. Осылай аккумулятор компаниясы CATL пайда болды. TDK оның 15% үлесін 2015 жылға дейін ұстады. ATL-дің өзі жапондарда қалды. Ол смартфон мен басқа портативті техникаға литий-ионды ұяшықтар шығаруды жалғастырды.

Бұл бизнес TDK-ның ауқымын өзгертті. Аккумуляторлар мен қуат көздері кіретін энергетикалық өнімдер сегменті 2025/26 қаржы жылында топ түсімінің жартысынан астамын берді.

Кассеталармен қоштасу: 2007–2015

ATL өсіп жатқанда жазу құралдары бизнесі кішірейді. Музыка цифрға көшті, бос дискілер арзандады. 2007 жылғы сәуірде американдық Imation TDK маркасымен сатылатын жазу құралдары бизнесін $300 млн-ға сатып алуға келісті. Шамамен $280 млн акциямен, $20 млн ақшамен төленетін болды. Нәтижеге қарай тағы $70 млн-ға дейін қосылуы мүмкін еді. TDK Imation-ның шамамен 17% акциясын алып, оның ең ірі акционері болды. Imation кассета, диск және флешкаларды TDK брендімен бүкіл әлемде сату құқығын алды. TDK лицензияны 25 жылдан кейін ғана кері қайтара алатын. Бизнестің өзі 2006 жылы шамамен $670 млн түсім тапқан.

Лицензия мерзімінің соңына жетпеді: Imation TDK өнімдерін сатуды 2015 жылдың соңына қарай тоқтатты. Көпшілік брендпен танысқан SA және D кассеталары ассортименттен 2011 жылы-ақ шығып қалған.

Компоненттер мен датчиктер: 2008–2026

Босаған күшті TDK компоненттерге бағыттады. Осы кезеңдегі көзге түскен сатып алулар:

• 2008 — неміс EPCOS, пассивті компоненттер өндірушісі. TDK бір акцияға €17,85 ұсынды. EPCOS капиталы шамамен €1,2 млрд, қарызы мен міндеттемелерін қоса есептегенде €1,4 млрд деп бағаланды;
• 2016 — Micronas (датчиктер), Hutchinson Technology (HDD аспалары) және Tronics Microsystems;
• 2017 — американдық InvenSense, смартфон мен киілетін электроникаға арналған қозғалыс датчиктері мен MEMS-микрофондар өндірушісі. Құны — $1,3 млрд (бір акцияға $13). Сол жылы бельгиялық ICsense те сатып алынды;
• 2023 — американдық Qeexo, кірістірілген машиналық оқыту әзірлеушісі;
• 2026 — малайзиялық Linergy Power.

Қатқыл дискілер үшін бұл жылдар ауыр болды. TDK бағалауынша, 2022/23 қаржы жылында HDD-ге әлемдік сұраныс 40%-ға жуық құлады. Магнит сегментінің түсімі 19,3%-ға азайды. Диск бизнесін қайта құрылымдау мен басқа бір реттік шығындарға 35,7 млрд иен кетті. Кейін сұраныс дата-орталықтар есебінен қайта өсті. Оларға деректі сақтауға сыйымды әрі арзан дискілер керек, ал ЖИ-ге арналған құрылыс бұл сұранысты күшейтті.

2022 жылғы сәуірде президент және CEO қызметіне Нобору Сайто келді. Ол директорлар кеңесінің төрағасы болған Сигенао Исигуроның орнын басты. 2026 жылғы наурызда компания Сайтоның осы қызметте қалатынын растады.

Ақша

TDK иенмен есеп береді, қаржы жылы 31 наурызда аяқталады. Компания дерегі бойынша:

• 2021/22: түсім 1,90 трлн иен, операциялық пайда 166,7 млрд;
• 2022/23: 2,18 трлн иен және 168,8 млрд;
• 2023/24: 2,10 трлн иен және 172,9 млрд;
• 2024/25: 2,20 трлн иен және 224,2 млрд;
• 2025/26: 2,50 трлн иен және 272,4 млрд, таза пайда — 195,7 млрд иен.

Компания 2025/26 жылдың қорытындысын түсім бойынша да, операциялық пайда бойынша да рекордтық деп атады. Ең көп табысты энергетикалық өнімдер сегменті әкелді — 1,37 трлн иен. Операциялық пайданың басым бөлігі де сонда — 246,7 млрд иен. Пассивті компоненттер 593 млрд иен түсім берді. HDD бастиектері кіретін магнит өнімдері — 263 млрд, сенсорлар 225 млрд иен әкелді. TDK сатылымының шамамен 90%-ы Жапониядан тыс нарықтарға тиесілі.

Қазір (2026 жылғы қазан)

TDK — Токио биржасында тіркелген жария компания (тикері 6762), Nikkei 225 индексіне кіреді. Бас кеңсесі Токионың Нихонбаси ауданында. 2026 жылғы 31 наурызда топта 106 545 адам жұмыс істеді.

2026/27 қаржы жылына болжам — 2,58 трлн иен түсім және 295 млрд иен операциялық пайда. Күрделі салымдарға 370 млрд иен жоспарланған. Диск бизнесінде компания nearline-HDD (дата-орталық дискілері) бастиектерінің сатылымы шамамен 14%-ға, аспалардың сатылымы 35%-ға өскенін хабарлады. HAMR технологиясына (жылумен қыздырып жазу) арналған бастиектерді жаппай шығаруды TDK шамамен екі жылдан кейін күтеді.

Осындай жағдайда 2026 жылғы 6 қазанда Bloomberg TDK диск бастиектері үшін сауда жүріп жатқанын хабарлады:

• агенттік дерегінше, Toshiba келіссөзді көктемде бастаған, ал жазда Seagate тиімдірек ұсыныс жасаған;
• мәміле бірнеше миллиард долларға бағалануы мүмкін, нақты сома айтылмады;
• MoneyCheck Bloomberg-ке сілтеме жасап жазғандай, TDK аккумулятор, датчик және пассивті компоненттерге салым салу үшін сатуды қарастырып отыр;
• Toshiba TDK және Seagate-пен үшжақты келіссөз болмағанын мәлімдеді. Оның негізгі акционері Japan Industrial Partners те жарияланымға дау айтты.

Үлкен көлемдегі деректі сақтауға қатқыл дискілер әлі де Samsung мен SK Hynix шығаратын флеш-жадтан арзан. 2 қазанда Toshiba 2027 қаржы жылына қарай ЖИ дата-орталықтарына арналған HDD шығарылымын екі есе арттыратынын жариялады.

Ашық дереккөздерде TDK-ның Қазақстанда өз өкілдігі жоқ. TDK-Lambda қуат көздерін Алматыдағы дистрибьютор сатады — ол бөлімше сайтында көрсетілген.

Дереккөздер: Wikipedia — TDK тарихы, Wikipedia — ATL және CATL-дің бөлінуі, TDK — компания хронологиясы, TDK — ферриттен бастап 90 жыл, TDK IR — тарих және атау, TDK — 2025/26 қаржы қорытындысы, TDK — 2025/26 қорытындысы бойынша брифинг, TDK — 2022/23 қорытындысы және HDD құлдырауы, TDK — 2023/24 қорытындысы, TDK — 2021/22 қорытындысы, TDK — Нобору Сайтоның тағайындалуы, TDK — InvenSense-ті сатып алу, EEPower — TDK мен EPCOS мәмілесі, SEC / Imation — TDK бизнесін сатып алу шарттары, The Register — Imation TDK жазу құралдарын сатып алады, MoneyCheck — Toshiba Bloomberg дерегін жоққа шығарады, Tradingpedia — Seagate, Toshiba және TDK бастиектері, TDK-Lambda — Қазақстандағы дистрибьютор