Foxconn

Foxconn — Hon Hai Precision Industry деп аталатын тайвань компаниясы. Ол өзгелердің электроникасын құрастырады: Apple үшін iPhone мен iPad, Sony мен Nintendo консольдерін, ал соңғы кезде жасанды интеллектке арналған серверлерді көбірек шығарады. Reuters оны әлемдегі ең ірі келісімшарттық электроника өндірушісі әрі Nvidia серверлерін ең көп құрастыратын компания деп атайды. Қазір ол туралы айтуға себеп бар: 2026 жылғы 5 қазанда Foxconn бір айда алғаш рет NT$1 трлн-нан астам түсім тапқанын хабарлады.

Тучэндегі сарай (1974–1987)

Компанияның негізін 1974 жылғы 20 ақпанда Терри Гоу (Го Тайминь) қалады. Бастапқы капиталы — $7500, қызметкері — он қарт адам, цехтың орнына Тайбэйдің іргесіндегі Тучэннен жалға алынған сарай болды. Алғашқы сегіз жылда фирма Hon Hai Plastics Corporation деп аталып, теледидарларға пластик бөлшектер жасады. Hon Hai Precision Industry деген қазіргі атауы 1982 жылы пайда болды.

Алғашқы елеулі тапсырыс 1980 жылы түсті: компания Atari приставкаларына джойстик жасады.

Шэньчжэнь және бөгде брендтермен өсу (1988–2006)

1988 жылы Hon Hai құрлықтағы Қытайда алғашқы фабрикасын ашты. Ол Шэньчжэнь маңындағы Лунхуа кентінде орналасты. Уақыт өте бұл кешен шамамен 3 км²-ге дейін ұлғайды: 15 фабрика, жүз мыңдаған жұмысшы. Сыртқы әлем үшін компания Foxconn деп аталды, ал Тайваньда — Hon Hai Technology Group.

Бизнес моделі қарапайым: Foxconn гаджеттерді өз атымен сатпайды, оларды сататындар үшін құрастырады. 2001 жылы Intel өз брендімен шығатын аналық платаларды Asus-қа емес, Foxconn-ға тапсырды. Кейін клиенттер тізіміне Apple, Kindle-мен Amazon, GameCube-тен бергі барлық консольдерімен Nintendo, PlayStation-ның көп бөлігімен Sony, ал кейінірек Pixel телефондарымен Google қосылды.

iPhone дәуірі және ауқымның құны (2007–2015)

iPhone шыққан соң Foxconn Apple смартфондарын да құрастыра бастады. Ауқым мүлде басқа деңгейге көтерілді: Wikipedia келтіретін бағалау бойынша, 2012 жылға қарай әлемдегі тұтынушылық электрониканың шамамен 40%-ын Foxconn фабрикалары шығарған. Уақыт өте iPhone-ның негізгі бөлігін Чжэнчжоудағы зауыт шығаратын болды. 2022 жылғы қарашада онда 200 мыңға жуық адам жұмыс істеген.

Бұл өсудің екінші жағы да болды. Foxconn есімін салалық ортадан тыс жұрт дәл осы арқылы таныды.

Өз-өзіне қол жұмсау оқиғалары мен тексерулер

• 2010 жылдың қаңтар–мамыр айларында Foxconn кәсіпорындарында 14 адам қаза тапты — жұмысшылар өз-өзіне қол жұмсады. Компания ғимараттардың астына қорғаныс торларын керді.
• 2012 жылы Apple тапсырысымен жүргізілген Fair Labor Association аудиті қосымша ақысыз 34 сағатқа дейін созылған үстеме жұмысты анықтады.
• 2012 жылғы қыркүйекте Тайюаньдағы фабрикада 2000-ға жуық адам қатысқан тәртіпсіздік болды.
• 2012 жылғы қазанда Foxconn Яньтайдағы зауытта біраз уақыт 14 жастағы жасөспірімдер жұмыс істегенін мойындады.

Sharp, Висконсин және негізін қалаушының кетуі (2016–2019)

2016 жылы Foxconn алғаш рет танымал брендті толық сатып алды — жапондық Sharp-ты. Мәміле 30 наурызда жабылды: Foxconn акциялардың 66%-ын $3,47 млрд-қа алды, ал бастапқыда бұдан көп ұсынған еді. Қазір топқа Sharp-тан бөлек FIH Mobile, Foxconn Industrial Internet, аксессуар өндірушісі Belkin және Linksys желілік бренді кіреді.

Бір жылдан кейін, 2017 жылғы 26 шілдеде, Foxconn АҚШ-тың Висконсин штатында зауыт салатынын жариялады: $10 млрд инвестиция және 13 мыңға дейін жұмыс орны. 2021 жылғы сәуірде жоба $672 млн мен 1454 жұмыс орнына дейін қысқарды.

2019 жылы Терри Гоу саясатқа бет бұрып, төраға қызметінен кетті. Ол Гоминьдан партиясының праймеризіне түсіп, 27,7% дауыспен екінші орын алды да, қыркүйекте партиядан шықты. Тайвань президенті болуға екінші талпынысы тәуелсіз кандидат ретінде өтті және 2023 жылғы 24 қарашада аяқталды — Гоу кандидатурасын алып тастады. 2019 жылғы 1 шілдеден бері компанияны Янг Лю басқарады.

Электромобильдер, Үндістан және Чжэнчжоу (2020–2023)

Лю тұсында Foxconn гаджет құрастырудан тыс өсу жолын іздей бастады: жартылай өткізгіштер, ЖИ, электромобильдер. 2020 жылы электромобильдерге арналған ашық MIH платформасы пайда болды, оған 2200-ден астам компания қосылды. Сол жылы тайваньдық Yulon Group-пен бірге Foxtron бірлескен кәсіпорны құрылды. 2021 жылы Foxtron үш модель көрсетті: Model C кроссоверін, Model E седанын және Model T электробусын.

Сонымен қатар компания өндірістің бір бөлігін Қытайдан көшірді. 2023 жылғы қыркүйекке қарай Үндістанның оңтүстігінде оның үш зауыты салынып жатты. 2022 жылы Foxconn үнділік Vedanta жартылай өткізгіш жобасына кірді, бірақ 2023 жылғы шілдеде одан шықты.

Ковид локдауны кезіндегі Чжэнчжоу — бөлек оқиға. 2022 жылғы 31 қазанда жұмысшылар жабық зауыттан кету үшін қоршаудан жаппай асып түсті, ал 23 қарашада жағдай мен төленбеген ақыға байланысты полициямен қақтығыс болды.

ЖИ серверлеріне бәс (2024–2025)

Жасанды интеллект бумы бизнес құрылымын өзгертті. Foxconn Nvidia үдеткіштері бар серверлік сөрелерді құрастырады. 2025 жылы бұл бағыт алғаш рет тұтынушылық электроникадан көп түсім әкелді. 2025 жылғы мамырда Foxconn Nvidia және Тайвань үкіметімен бірге «ЖИ-фабрика» — 10 мың Blackwell графикалық процессоры бар суперкомпьютер салатынын жариялады. Жобаны еншілес Big Innovation Company жүргізеді, қуатты пайдаланушылардың бірі ретінде тайвандық TSMC чип өндірушісі аталды.

iPhone құрастыру жойылған жоқ, бірақ географиясы ауысты. Reuters деректері бойынша, 2025 жылғы наурыз–мамырда Foxconn Үндістанда құрастырылған iPhone-дардың 97%-ын АҚШ-қа жөнелтті — $3,2 млрд-тық тауар. 2024 жылы бұл үлес орта есеппен 50,3% болған. Reuters мұны Apple Қытай тауарларына салынған американдық бажды айналып өтуге тырысуымен байланыстырады.

Ақша

2025 жылдың қорытындысы бойынша Hon Hai түсімі 18%-ға өсіп, NT$8,1 трлн-ға жетті. Бір жыл бұрын ол NT$6,86 трлн болған. Жылдық түсім алғаш рет бір жылда NT$1 трлн-нан астам өсті. Таза пайда 24%-ға артып, NT$189,35 млрд-қа жетті. 2025 жылға дивиденд — бір акцияға NT$7,2.

Маржа әлі де шағын: 2025 жылы операциялық рентабельділік 3,2%, таза рентабельділік 2,34% болды. Hon Hai акциялары Тайвань қор биржасында 2317 тикерімен саудаланады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылы өсу жылдамдады. Екінші тоқсанда түсім 40%-ға секіріп, NT$2,51 трлн болды, ал сарапшылар NT$2,37 трлн күткен. Үшінші тоқсанда — 47%-ға, NT$3,03 трлн-ға дейін (шамамен $95,4 млрд), ал LSEG консенсусы NT$2,83 трлн-ды болжаған. Қыркүйекте айлық түсім алғаш рет NT$1 трлн-нан асып, NT$1,16 трлн болды — бұл бір жыл бұрынғыдан 38%-ға көп.

Компанияның айтуынша, негізгі үлесті бұлттық және желілік өнімдер, яғни ЖИ серверлері қосады. iPhone кіретін тұтынушылық электроника сегментінде де өсім болғанын атап өтті. Төртінші тоқсанда Foxconn ЖИ бағыты әрі қарай өседі деп күтеді, бірақ әлемдегі саяси және экономикалық тұрақсыздыққа байланысты тәуекелдер туралы ескертеді.

Топ 24 елде жұмыс істейді, оның 137 кампусы мен кеңсесі бар. 2022 жылғы дерек бойынша онда шамамен 767 мың адам жұмыс істеген.

Дереккөздер: Wikipedia — Foxconn, Википедия — Foxconn, Wikipedia — Терри Гоу, Taipei Times — Hon Hai-дың 2025 жылғы түсімі, Europa Press — Foxconn-ның 2025 жылғы пайдасы мен дивиденді, Fortune — Hon Hai-дың 2026 жылғы екінші тоқсандағы түсімі, Reuters — Foxconn-ның 2026 жылғы үшінші тоқсандағы түсімі, Quartz — Foxconn-ның рекордтық қыркүйегі, Nvidia — Foxconn-ның Тайваньдағы ЖИ-фабрикасы, Reuters / Malay Mail — iPhone-ның Үндістаннан АҚШ-қа экспорты