BI Group

BI Group — астаналық қазақстандық құрылыс және девелоперлік холдинг. Оны 1995 жылы Айдын Рақымбаев бастаған курстастар құрды. Компания тұрғын үй, бизнес-орталықтар, мектептер, көпірлер мен жолдар салады, ал Forbes Kazakhstan-ның 2025 жылғы рейтингінде елдегі ең ірі жеке компаниялардың арасында алтыншы орын алды. Жаңа себеп — 2026 жылғы 15 қазаннан бастап BI Group депозит бойынша жарты жыл күтпей пәтер сатып алу бағдарламасында Отбасы банктің алғашқы серіктесі болды.

Саудадан құрылысқа (1990-жылдар)

Құрылысқа дейін сауда болды. Forbes Kazakhstan дерегінше, Айдын Рақымбаев пен оның курстастары Бауыржан Исабаев пен Асхат Омаров — BI Group-тағы болашақ серіктестері — «АзТЭК» сауда фирмасын ұстады. Ол күріш, қант, астық пен ұн сатып, сол кезде тапшы тауарларды қайта сатудан бастады. 1995 жылы достар Целиноградта, қазіргі Астанада «АБК Құрылыс» құрылыс компаниясын ашты. Топ туған жылы деп осы жылды санайды.

Жаңа астанаға тұрғын үй (2000-жылдар)

2000-жылдардың басында компания тұрғын үй құрылысына ауысты. BI Development-тің алматылық дивизионының директоры Айдос Мұқатаевтың айтуынша, алғашқы үш тұрғын үй жобасы 2003 жылы пайда болды, сол кезде компанияда мыңнан сәл астам адам жұмыс істеді. Оның бағалауынша, 2000-жылдары BI астана нарығының 18–20%-ын иеленген.

2007–2009 жылдардағы дағдарыс құрылысты тоқтатты. Мұқатаевтың сөзінше, компания одан шығынмен шықты және «бір компания, бір жоба, бір ЖШС» ережесін шығарды. 2008 жылы BI Ресейге де кірді — Мәскеу облысындағы «Веснино» коттедж қалашығымен, ал 2016 жылы Meridian Capital-мен бірге Санкт-Петербургте тұрғын үй сала бастады.

Жолдар, көпірлер және EXPO (2013–2017)

2010-жылдары BI Group тұрғын үйден әлдеқайда асып кетті. 2013 жылы ол «Батыс Еуропа — Батыс Қытай» жолының үшінші учаскесін салды, екі темір жол желісін қосып, 20-дан астам көпір тұрғызды. Forbes Kazakhstan дерегінше, 2015 жылы «ҚазАвтоЖол» тапсырыстарының 20%-ы топқа тиесілі болған. 2016 жылы оның еншілес KAZPACO компаниясы Теңізді игерудің үшінші кезеңінде келісімшарттарға қол қойды.

Сонымен қатар коммерциялық жылжымайтын мүлік өсті. 2014 жылғы тамызда BI Астанада алғашқы Hampton by Hilton-ды ашып, кеңселерді басқаруға арналған BI Property компаниясын құрды. Онжылдықтың басты жобасы EXPO-2017 болды, BI Group оның бас мердігері еді. Рақымбаев кейін жоба «патриоттық бизнестен» «таза патриотизмге» айналғанын және күткендей пайда әкелмегенін айтты.

Инфрақұрылым және пандемия (2018–2021)

2018 жылы компания Атыраудағы жаяу жүргіншілер көпірін, Астанадағы Ботаникалық бақты және JETÍSÝ саябағын салып, Ресей, Сауд Арабиясы мен Түркияда өкілдіктер ашты. 2020 жылы, пандемия қызған шақта, BI жұқпалы аурулар ауруханаларын салды, ал желтоқсанда екінші Hampton-ды — Түркістанда ашты. 2021 жылы топ Eni-мен бірге 48 МВт «Бадамша» жел кешенін аяқтап, AIX биржасында 16,5 млрд теңгеге облигация шығарды.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

2022 жылғы мамырда Қазақстан Халық партиясы депутаттық сауал жолдады, ал БАҚ BI Group-ты салықтан жалтарды, нарықты монополияға алды, жұқпалы аурулар ауруханалары мен BINOM мектептерін салуда бұзушылық жасады деп айыптады. Компания ашық мәлімдемемен жауап берді. Оның дерегінше, 2021 жылы ол ел бойынша 17,1 млн шаршы метр тұрғын үйдің 5,6%-ын, соның ішінде астанада 22%-ын, Алматыда 7%-ын пайдалануға беріп, 47 млрд теңге салық төлеген. BI есептілігін KPMG тексеретінін, ал ауруханалар бойынша Алматы мен Шымкенттегі қылмыстық істер жабылғанын атап өтті.

2025 жылғы ақпанда премьер-министр Олжас Бектенов BI Group пен BAZIS-ті салық міндеттемелері бойынша проблемасы бар белгілі құрылыс компанияларының қатарында атады. BI Group жауабында өзін құрылыс саласындағы ең ірі салық төлеуші деп атап, міндеттемелерін толық орындайтынын, ал есептілігін он жыл бойы KPMG мен Ernst & Young тексеретінін мәлімдеді.

Шетелге шығу (2022–2025)

2022 жылы BI блокчейндегі жылжымайтын мүлікті онлайн сату платформасын іске қосты — ол арқылы 2 500-ден астам пәтер сатылды — және Murad Buildings-пен бірге Ташкентте «қала ішіндегі қала» жобасын бастады. 2023 жылы компания Астанадағы «Тәуелсіздік» көпірі мен Шымкенттегі конгресс-орталықты тапсырды. 2024 жылғы қыркүйекте Fitch BI Development-ке тұрақты болжаммен ұзақ мерзімді BB рейтингін берді.

Сол кезде BI Group АҚШ нарығына шығатынын жариялады. Майамиде ол жергілікті Habitat Group девелоперімен бірге үш тұрғын үй кешенін — Season One, Parkside және Millux Place — салып жатыр, ал ақшаны AIX биржасындағы инвестициялық қор арқылы тартады. 2025 жылғы қарашада топ өзбек NRG бірлескен кәсіпорнынан үлес сатып алып, Ташкентте $200 млн-дық тұрғын үй жобасын жариялады. Қазір компанияның Ташкент, Майами, Дубай және Бакуде жобалары бар.

Ақша

BI Group — жеке компания, жалпы көріністі Forbes Kazakhstan рейтингтері береді:

• 2021 жылғы рейтинг — түсім 584 млрд теңге, таза пайда 47 млрд;
• 2022 — 571,1 млрд және 38,1 млрд;
• 2023 — 658,1 млрд және 46 млрд;
• 2024 — 793 млрд және 96,6 млрд;
• 2025 — 979 млрд және 118,1 млрд теңге, 7 542 қызметкер.

Девелоперлік еншілес BI Development Ltd. бөлек есеп береді, ол АХҚО-да тіркелген. Lada.kz келтірген 2025 жылғы аудиттелген есептілігі бойынша оның түсімі 81,9%-ға өсіп, 1,059 трлн теңгеге жетті, ал таза пайдасы 122,6 млрд теңге болды. Түсімнің шамамен 96%-ын Қазақстан берді. Бір жылда компания 2,36 млн шаршы метрге 99 нысан тапсырды, орташа сату бағасы метріне 661 мың теңге болды. 2026 жылдың басында BI Development 2025 жыл үшін 25 млрд теңге дивиденд жариялады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 15 қазаннан бастап Отбасы банк серіктес құрылыс салушылардың пәтерлеріне депозит бойынша алты ай күтпей аралық қарыз береді, ал BI Group мұндай алғашқы серіктес болды. Ол Астана, Алматы, Шымкент және Атыраудағы 600 пәтерді ұсынды. Банктің дерегінше, соңғы үш жылда салымшылар тұрғын үйді көбіне BI Group, SAT NS және QazaqStroy-дан сатып алған. Шарттары туралы толығырақ — rizz жаңалығында.

Холдинг BI Engineering & Construction, BI Development, BI Education, BI Service және BI Property бағыттарына бөлінген. Компания өзін Орталық Азиядағы ең ірі девелопер деп атайды және сегіз елде 8,5 млн шаршы метрден астам тұрғын үй салғанын, 400-ден астам жоба жүзеге асырғанын хабарлайды. Бақылаушы акционер — Айдын Рақымбаев, ол BI Group-тың CEO-сы әрі BI Development директорлар кеңесінің төрағасы; Forbes Kazakhstan құрылтайшылар қатарында Бауыржан Исабаевты, Асхат Омаровты және менеджментті де атайды.

Дереккөздер: Forbes Kazakhstan — ең ірі жеке компаниялар рейтингіндегі BI Group, Forbes Kazakhstan — Рақымбаев жылжымайтын мүліктен қалай тапты, Tengrinews — Айдос Мұқатаевпен сұхбат, Forbes Kazakhstan — BI Group-тың айыптауларға жауабы (2022), Digital Business — салық туралы мәлімдеме (2025), Forbes Kazakhstan — АҚШ нарығына шығу, Lada.kz — BI Development-тің 2025 жылғы есептілігі