«Манчестер Юнайтед»

«Манчестер Юнайтед» — 1878 жылы теміржол деподағы жұмысшылар құрған ағылшын клубы. Оның Англия чемпионының 20 атағы, Англия кубогының 13 жүлдесі және үш Чемпиондар кубогы бар, ал 2012 жылдан бері акциялары Нью-Йорк қор биржасында саудаланады. 2026 жылғы қазанды клуб алты турдан кейін алты ұпаймен қарсы алды — маусымның осы кезеңінде оның мұндай аз ұпайы 1986/87 жылдан бері болмаған. Соңғы матч — қосылған уақытта он адаммен есепті теңестірген «Тоттенхэммен» 1:1.

Ньютон-Хиттің теміржолшылары (1878–1945)

Клуб Ланкашир және Йоркшир темір жолы деподағы команда ретінде басталып, Newton Heath LYR деп аталды. Manchester United атауын ол 1902 жылғы 24 сәуірде алды, ал 1910 жылғы 19 ақпанда «Олд Траффордқа» көшті. Бұл стадион бүгін де команданың үйі, ол шамамен 74 мың көрерменді сыяды.

Басби және Мюнхен (1945–1969)

1945 жылғы қазанда команданы Мэтт Басби қабылдады. Ол жас ойыншыларға сенім артты, оларды «Басбидің балақайлары» деп атап кетті. 1958 жылғы 6 ақпанда Белградтағы Чемпиондар кубогының ширек финалынан қайтып келе жатқанда ұшақ Мюнхенде апатқа ұшырады. 23 адам қаза тапты, оның сегізі — ойыншылар.

Басби аман қалып, команданы Джордж Бест, Денис Лоу және Бобби Чарльтон төңірегінде қайта құрды. 1968 жылғы 29 мамырда, Мюнхен апатының онжылдығында, «Юнайтед» «Уэмблиде» қосымша уақытта «Бенфиканы» 4:1 есебімен ұтып, Чемпиондар кубогын алған алғашқы ағылшын клубы болды. Екі голды Чарльтон, бір-бірден Бест пен Кидд соқты.

Фергюсон дәуірі (1986–2013)

Сэр Алекс Фергюсон клубта 27 жыл жұмыс істеп, 38 трофей жеңіп алды: 13 чемпиондық, Англия кубогының бес жүлдесі және екі Чемпиондар лигасы. 1999 жылы оның командасы Англияда бірінші болып требл жасады — Премьер-лиганы, Англия кубогын және Чемпиондар лигасын ұтты. 2008 жылы Чемпиондар лигасына клубтар арасындағы әлем чемпионаты қосылды. Соңғы, 20-чемпиондықты клуб 2012/13 маусымында, Фергюсонның соңғы жылында жеңіп алды.

Глейзерлер және қарыздар (2005–2012)

Алаңдағы табыспен қатар қаржы моделі де өзгерді. 2005 жылы америкалық Малкольм Глейзер клубты шамамен £790–800 млн-ға, негізінен қарызға алынған ақшаға сатып алып, сол қарызды клубтың өзіне жүктеді. Қарызы жоқ клуб жылдық 7–20% пайызбен шамамен £540 млн міндеттеме арқалады, ал 2007 жылғы маусымда қарыз £777 млн-ға жетті. Жанкүйерлердің MUST қауымдастығы 2015 жылы пайыздар, комиссиялар мен иелер отбасына төлемдер клубқа £1 млрд-тан астамға түсті деп бағалады.

2012 жылғы тамызда клуб MANU тикерімен Нью-Йорк қор биржасына шықты. Акциялар жоспарланған $16–20 аралығынан төмен, $14-дан орналастырылып, $233 млн тартылды. А класындағы жария акциялар В класындағы акцияларға қарағанда он есе аз дауыс береді, сондықтан бақылау Глейзерлерде қалды.

Бапкерлер ауысуы және наразылықтар (2013–2023)

Фергюсоннан кейінгі он жылда команданы Дэвид Мойес, Луи ван Гал, Жозе Моуринью, Уле Гуннар Сульшер, Ральф Рангник және Эрик тен Хаг басқарды. Трофейлер болды — 2017 жылғы Еуропа лигасы, 2023 жылғы Лига кубогы және 2024 жылы «Ситимен» финалдан кейінгі 13-Англия кубогы, — бірақ чемпиондық атақ қайтып оралмады.

2021 жылғы сәуірде «Юнайтед» еуропалық Суперлига жобасына кіріп, екі күннен кейін одан шықты. 2 мамырда Глейзерлерге қарсы наразылық білдірген жанкүйерлер «Ливерпульмен» матч алдында «Олд Траффорд» алаңына басып кірді. Ойын кейінге шегерілді — Премьер-лига тарихында жанкүйерлер наразылығы салдарынан бірінші рет.

Рэтклифф, Аморим және Каррик (2024–2026)

2023 жылғы желтоқсанда миллиардер сэр Джим Рэтклифф клубтың 25%-ын акциясына $33-дан сатып алып, тағы $300 млн салуға келісті. Мәміле 2024 жылғы ақпанда бекітілді, Рэтклифф клубтың футбол бөлігін бақылауға алды, ал желтоқсанға қарай оның INEOS компаниясының үлесі 28,94%-ға жетті. Бас директор болып City Football Group-тан Омар Беррада келді. Жаңа басшылық 2024 жылдың жазында шамамен 250 жұмыс орнын, 2025 жылғы ақпанда тағы 150–200 орынды қысқартты, қызметкерлердің тегін түскі асын және қайырымдылыққа берілетін төлемдердің бір бөлігін тоқтатты. «Біз қатарынан бес жыл ақша жоғалтып келеміз. Бұлай жалғаса алмайды», — деп түсіндірді Беррада.

2024 жылғы қарашада бапкер болып Рубен Аморим келді. Оның алғашқы маусымында команда 15-орынға түсті — 1974 жылғы төмен лигаға түскеннен бергі ең нашар нәтиже, ал Бильбаодағы Еуропа лигасының финалында «Тоттенхэмнен» 0:1 есебімен жеңілді. 2026 жылғы 5 қаңтарда, «Лидспен» тең түскен матчтың ертесіне, команда алтыншы орында тұрғанда Аморимді жұмыстан шығарды.

Даррен Флетчердің қысқа кезеңінен кейін команданы Майкл Каррик қабылдады. Уақытша бапкер ретінде ол 16 матчтың 11-інде жеңді, соның ішінде «Арсеналды», «Ситиді», «Ливерпульді» және «Челсиді» ұтты. «Юнайтед» 2025/26 маусымын 68 ұпаймен үшінші орында аяқтап, Чемпиондар лигасына оралды, ал 2026 жылғы 22 мамырда Каррик 2028 жылға дейінгі тұрақты келісімшарт алды.

Сонымен қатар клуб стадион мәселесін қолға алды. 2025 жылғы наурызда ол «Олд Траффордтың» жанына Foster + Partners жобасы бойынша құны шамамен £2 млрд болатын 100 мың орындық арена салу жоспарын жариялады. 2026 жылғы маусымға қарай құрылыс алаңы клубқа бекітіліп, жобаға £63,5 млн жұмсалды.

Ақша

2026 қаржы жылында (30 маусымға дейін) клуб рекордтық £677,6 млн түсім тапты. Коммерциядан £317,3 млн, телеқұқықтардан £206,8 млн, матч күндерінен £153,5 млн түсті. Соған қарамастан таза шығын £43 млн болды. 2026 жылғы 30 маусымдағы ұзақ мерзімді қарыздар — $775 млн (£577,6 млн), қысқа мерзімдісі — £111,4 млн. 2027 қаржы жылына клуб £740–760 млн түсім күтеді.

Forbes 2026 жылғы мамырда «Юнайтедті» $7,2 млрд-қа бағалады — әлемде үшінші орын. Ал Deloitte Football Money League 2026 түсім рейтингінде клуб сегізінші орынға түсті — тарихтағы ең төменгі көрсеткіш. Sky Sports дерегінше, бұған Чемпиондар лигасында болмауы әсер етті: трансляциядан түсетін табыс €258 млн-нан €206 млн-ға дейін азайды. Салыстыру үшін: клуб Deloitte тізімін 10 рет бастаған, соңғы рет 2017 жылы.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

Глейзерлердің қарыз моделі мен Суперлига оқиғасынан бөлек, ең ауыр эпизод — Мейсон Гринвуд ісі. 2022 жылғы қаңтарда клуб шабуылшыны ойыннан шеттетті, қазанда оған зорламақ болды және күш көрсетті деген айып тағылды. 2023 жылғы ақпанда негізгі куәгерлер бас тартқан соң айыптар алынып тасталды, ал тамызда клуб ойыншының «өзара келісіммен» кететінін хабарлады. 2023 жылғы қыркүйекте Гринвуд «Хетафеге» жалға кетті.

«Юнайтед» және Қазақстан

Клубтың Қазақстандағы жалғыз ресми матчы 2019/20 Еуропа лигасының топтық кезеңінде өтті. 2019 жылғы 28 қарашада «Астана» «Юнайтедті» 2:1 есебімен ұтты: қонақтардан Лингард гол соқты, ал «Астананың» бір голы ағылшындардың қорғаушысы Бернардтың өз қақпасына соққан добы болды. Клубтың Қазақстанда ресми демеушілері, академиялары немесе серіктестері туралы ашық дереккөздерде мәлімет жоқ.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

• Премьер-лига: алты матчтан кейін алты ұпай, 1986/87 жылдан бергі ең нашар бастама.
• 10 қазанда «Олд Траффордта» «Тоттенхэммен» 1:1: Брайан Мбемо 73-минутта гол соқты, Доминик Соланке 90+2-минутта есепті теңестірді. Жанкүйерлер команданы үзілісте де, финалдық ысқырықтан кейін де ысқырып қарсы алды.
• Басшылық: бас бапкер — Майкл Каррик, бас директор — Омар Беррада, тең төрағалар — Джоэл мен Эйврам Глейзерлер.
• Иелері: Глейзерлер отбасы клубты В класындағы акциялар арқылы бақылайды, Рэтклиффтің INEOS компаниясына 28,94% тиесілі.
• Демеушілер: форма — Adidas (2015/16 жылдан), футболкадағы басты демеуші — Snapdragon.

Дереккөздер: Wikipedia — Manchester United F.C., Wikipedia — «Олд Траффорд», UEFA — 1968 жылғы финал, SEC — 2026 қаржы жылының нәтижелері, Bloomberg — Рэтклифф мәмілесі, CNN — Нью-Йорк биржасындағы IPO, ITV — Глейзерлер және қарыздар, CBS Sports — Аморимнің жұмыстан шығуы, Cyprus Mail (Reuters) — Каррик келісімшарты, CNN — штат қысқарту, Sky Sports — Deloitte Football Money League 2026, Forbes — ең қымбат клубтар, UEFA — «Астана» — «Юнайтед» 2:1, Sky Sports — «Тоттенхэммен» матч