McLaren Automotive

McLaren Automotive — Ұлыбританиядағы Суррей графтығының Вокинг қаласында жол суперкарларын жасайтын компания. Ол McLaren Cars-тан бастау алады. Бұл компания 1992 жылы үш орынды McLaren F1-ді шығарған. 2010 жылы McLaren нарыққа MP4-12C моделімен қайта оралды. Одан кейін гибридті P1 мен Speedtail, тректік Senna, сериялық Artura және қуаты 1275 ат күшіне жететін W1 шықты. Speedtail біздің әлемдегі ең жылдам көліктер туралы материалымызда да бар. Сынақта ол 403 км/сағ жылдамдыққа жетті. Сонымен бірге марканың ақшаға қатысты қиындықтары ұзаққа созылды. 2025 жылдан бастап ол Әбу-Дабидің мемлекеттік құрылымдарына тиесілі.

Формула-1 командасымен шатастырмаңыз

Атауы бір болғанымен, бизнес екеу. McLaren Racing — Брюс Макларен 1963 жылы құрған жарыс командасы. Оның тарихы, титулдары мен пилоттары McLaren Racing командасы туралы жеке досьеде жазылған. McLaren Automotive қалыпты жолдарға арналған көліктер жасайды және оларды дилерлер арқылы сатады. Ұзақ уақыт екі компания да McLaren Group құрамында болды. 2024 жылдың желтоқсанында олардың жолы екіге айрылды. Бахрейннің Mumtalakat суверенді қоры автомобиль бизнесін Әбу-Дабидегі CYVN Holdings-ке сатты. CYVN жарыс командасынан тек бақылау бермейтін үлес алды. Ал штаб-пәтер ортақ күйінде қалды. Жол көліктері Вокингтегі McLaren Technology Centre-дің жанындағы McLaren Production Centre-де құрастырылады.

Тамыры: McLaren F1 және McLaren Cars (1985–1998)

Wikipedia дерегінше, McLaren Cars жол бөлімшесі 1985 жылғы 2 желтоқсанда тіркелген. Ол туралы 1992 жылы қатты айтыла бастады. 28 мамырда Монакода McLaren F1 көрсетілді. Бас инженері Гордон Мюррей болды, сырт пішіні мен салонын Питер Стивенс салды.

F1-дің құрылымы ерекше: жүргізуші ортада, екі жолаушыдан сәл алдыда отырады. Моторы — көлемі 6,1 литр, қуаты 618 ат күші болатын атмосфералық BMW S70/2 V12. Көлік 1992–1998 жылдары шығарылды. Барлығы 106 дана жасалды, оның 28-і жарысқа арналған GTR нұсқасы. 1998 жылғы 31 наурызда Энди Уоллес XP5 прототипімен Volkswagen-нің Эра-Лессиндегі полигонында екі заездің орташасы бойынша 386,4 км/сағ көрсетті. Бұл заезд үшін айналым шектегішін көтерді. F1 GTR жарыс нұсқасы 1995 жылы «Ле-Манның 24 сағатын» жеңді. Сол жарыста үшінші, төртінші және бесінші орындарды да алды.

Осыдан кейін жол McLaren-і ұзақ үнсіз қалды. Wikipedia McLaren Cars-ты 1994–2010 жылдары белсенді болмаған компания деп атайды. 2000 жылдары McLaren атауы жолда көрінді, бірақ бөтен көлікте — Mercedes-Benz SLR McLaren-де.

Қайта іске қосу: MP4-12C және Вокингтегі зауыт (2010–2012)

Екінші әрекет 2009 жылдың қыркүйегінде онлайн көрсетілген MP4-12C атты көліктен басталды. Ол алғаш рет 2010 жылғы шілдеде Гудвудтағы Жылдамдық фестивалінде жүріп өтті. Сол жылы компания McLaren Automotive болып аталды. MP4 индексі 1980 жылы McLaren-нің Рон Деннистің Project Four Racing командасымен бірігуіне сілтейді.

Компания жарыстан таныс технологияларға сенді. 12C-нің негізі — массасы 80 кг болатын MonoCell көміртекті монококы. Оны жасауға төрт сағат кетті. Ал F1 үшін мұндай жұмыс шамамен 3000 сағатқа созылған. Моторы — британдық Ricardo құрастырған, көлемі 3,8 литр болатын M838T битурбо V8. Қуаты шамамен 600 ат күші. Сериялық өндіріс 2011 жылғы 2 ақпанда басталды. Вокингте 50 млн фунтқа McLaren Production Centre салынды. 2011 жылғы 18 қарашада оны премьер-министр Дэвид Кэмерон ресми ашты. 2014 жылдың сәуіріне дейін 3400-ден астам 12C жасалды. Кейін модель жай 12C деп аталды, купеге Spider нұсқасы қосылды.

Гибридтер мен шектеулі сериялар: P1, Senna, Speedtail (2013–2020)

Келесі қадам гибрид болды. P1 концепті 2012 жылы Парижде, сериялық көлік 2013 жылы Женевада көрсетілді. Битурбо V8 электромотормен бірге жұмыс істеп, жалпы 916 ат күшін берді. 2013 жылдың қазанынан 2015 жылдың желтоқсанына дейін 375 P1 жасалды. Одан кейін 58 данамен тректік P1 GTR шықты. Шамамен сол уақытта Porsche (918 Spyder) мен Ferrari (LaFerrari) да өз гибридті гиперкарларын таныстырды. Толығырақ Ferrari маркасы туралы досьеде.

Содан кейін McLaren әлі күнге дейін ұстанып келе жатқан модельді қалыптастырды. Негізінде сериялық суперкарлар тұр. Олардың үстіне бірнеше жыл сайын қымбат шектеулі көліктер шығады. Senna McLaren-мен үш рет чемпион болған Айртон Сеннаның құрметіне аталды. Оны 2017 жылғы 10 желтоқсанда онлайн көрсетті, ресми премьерасы 2018 жылы Женевада өтті. 4.0 V8 моторы 800 ат күшін береді. Бағасы £750 000 болған 500 көліктің бәрі сатылды. Соңғы данасы аукционда £1 916 793-ке кетті.

Speedtail 2018 жылғы 26 қазанда F1-дің идеялық мұрагері ретінде таныстырылды. Онда да жүргізуші ортада отыратын үш орынды сызба бар. Гибридті қондырғысы 1050 ат күшін береді, ең жоғары жылдамдығы 403 км/сағ (250 миль/сағ). Таралымы — 106 дана, F1-мен бірдей. Бағасы шамамен £2,1 млн. Алғашқы жеткізілімдер 2020 жылдың ақпанына жоспарланды. Сол жылы ашық Elva спидстері шықты.

Пандемия, Artura және ақша іздеу (2020–2023)

Пандемия бүкіл топқа соққы болды. 2020 жылдың мамырында McLaren Group 4000-нан астам қызметкердің 1200-ін қысқартатынын хабарлады. Жол бизнесінде, Ф1-де және технология бөлімшесінде адамдар жұмыссыз қалды. Атқарушы төраға Пол Уолш сонда компанияның «басқа амалы жоқ» деді. Мұнымен тоқтаған жоқ. 2021 жылдың көктемінде американдық Global Net Lease Вокингтегі McLaren Technology Centre-ді £170 млн-ға сатып алуға келісті. Сол жылы McLaren McLaren Applied бөлімшесін Greybull Capital қорына сатты.

Бұл кезеңнің басты моделі Artura болды. Оған 2020 жылдың қарашасында ат берілді, 2021 жылдың ақпанында көрсетілді. Бұл — марканың алғашқы сериялық розеткадан зарядталатын гибриді. Онда 3 литрлік V6 пен электромотор бар, бірге олар 680 ат күшін береді. MCLA платформасы жаңа, көміртекті талшықтан жасалған. Жеткізілім кешікті. 2022 жылғы үшінші тоқсан есебінде компания мұны «белгілі бір техникалық жетілдірулермен» түсіндірді. Bloomberg дерегінше, 2022 жылдың тоғыз айында шығын £203 млн-ға жетті, ал өтімділік £87 млн-ға дейін түсті.

2022 жылы McLaren қайта іске қосылғаннан бері басшысын алғаш рет ауыстырды. 2013 жылдан бері компанияны басқарған Майк Флюиттің орнына Михаэль Лайтерс келді. Ол бұған дейін Ferrari-дің техникалық директоры болған, одан да ертерек Porsche-де жұмыс істеген. Оның тұсында жаңа модельдер шығып тұрды. 2023 жылы 750S пен 25 данамен шыққан тректік Solus GT пайда болды, ал 2024 жылы GT жаңартылып, GTS болды.

Иесі ауысты: Бахрейннен Әбу-Дабиге (2024–2025)

Mumtalakat 2007 жылдан бері McLaren-нің серіктес иесі болды. 2022 жылдың соңында оған шамамен 60% тиесілі еді. 2024 жылдың наурызында қор қалған үлестерді сатып алып, топтың жалғыз иесіне айналды. Бірақ көпке емес. Сол жылдың күзінде McLaren Әбу-Дабидің үкіметтік инвестициялық құрылымы CYVN Holdings-пен міндеттемесіз келісімге қол қойды. 2024 жылдың желтоқсанында автомобиль бизнесі CYVN-ге өтті. Мәміле 2025 жылдың сәуір айының басында жабылды. Тараптар сомасын жария етпеді.

Осыдан кейін бірден CYVN McLaren Automotive-ті өзінің британдық Forseven стартапымен біріктірді. Ол үш жыл бойы өз жобасын жасырын дайындаған. Оған CYVN-ге тиесілі Gordon Murray Technologies көмектесті. Осылай McLaren Group Holdings пайда болды. Төрағасы CYVN басшысы Джассем әл-Зааби болды, бас директоры — Forseven-нің бұрынғы басшысы Ник Коллинз. Коллинз бұған дейін Ford of Europe-та 20 жылдан астам, Jaguar Land Rover-де тоғыз жыл істеген. Лайтерс қызметінен кетті. 2025 жылдың мамырынан бастап Коллинз автомобиль бизнесін де басқарады. Алғашқы міндеттері ретінде ол «операцияларды оңтайландыру» мен тиімділікті арттыруды атады.

Лайтерс тұсындағы соңғы ірі жоба W1 болды. Оны 2024 жылғы 6 қазанда F1 мен P1-дің мұрагері ретінде көрсетті. Көлемі 4 литр болатын битурбо V8 пен электромотор бірге 1275 ат күшін береді. Көлік 399 данамен шығады. Барлық данасы премьераға дейін-ақ клиенттерге бөлініп қойған. Wikipedia дерегінше, Вокингтегі сериялық өндіріс 2026 жылдың қаңтарында басталды.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылдың қаңтарында Әбу-Дабидің үкіметі CYVN активтерін жаңа мемлекеттік L’imad Holding компаниясына берді. Бұл туралы Bloomberg жазды, AGBI оны келтірді. L’imad-ты Әбу-Дабидің мұрагер ханзадасы шейх Халед бин Мұхаммед әл-Нахайян басқарады. McLaren L’imad енді оның түпкі иесі екенін растады. CYVN тікелей бас компания болып қала береді.

• 2026 жылғы тамыз. Монтерейдегі автокөлік аптасында McLaren McL 6GT концептін көрсетті. Бұл — Брюс Макларен армандаған M6GT жол көлігіне құрмет. Концептте гибрид жоқ: V8, артқы жетек және механикалық беріліс қорабы. McLaren-де механикалық қорап 1992 жылғы F1-ден бері болмаған. Сериялық нұсқасы 2028 жылы шығады деп уәде етілді.
• 2026 жылғы 16 қыркүйек. Компания британдық өндіріске шамамен £500 млн салатынын жариялады. Auto Express дерегінше, ақша алты жылға есептелген. Ол өз қозғалтқыштары мен құрастыруы бар жаңа зауытқа, бояу цехын кеңейтуге және Оңтүстік Йоркширдегі көміртекті талшық өндірісін екі есе ұлғайтуға жұмсалады. Сондағы Ротерем қаласында шамамен 200 адам жұмыс істейді, монококтар Вокингке сол жақтан келеді. 2032 жылға қарай кемінде 1000 жаңа жұмыс орны уәде етілді. Бұған дейін Financial Times £450 млн-дық жоспар туралы жазған.
• Өз моторлары және SUV. McLaren алғаш рет қозғалтқыштарды өзі жобалап, өзі жасайды. Қазір 750S-тің V8-ін және Artura-ның V6-ын Ricardo шығарады. Жоспарда екі қатар орындығы бар алдыңғы моторлы модельдер, соның ішінде алғашқы кроссовер бар. Бұрынғы басшылық бұл идеядан бірнеше рет бас тартқан. Auto Express жеткізген операциялық директор Майкл Строн сөзінше, McLaren қазір жылына шамамен 2500 көлік шығарады. Мақсаты — жылына 10 000 көлік шығаратын Lamborghini-ге жақындау.
• Жаңа айдентика. 22–23 қыркүйекте жол және жарыс компаниялары McLaren Sans қаріпі бар жаңа логотипке көшті. Оның негізі — Брюс Макларенның ата-анасының Оклендтегі автосервисінің маңдайшасы. Таныс «спидмарк» қосымша белгі ретінде қалды. Жаңа логотипті алғаш McL 6GT алды. auto123 дерегінше, ескі логотиппен шығатын соңғы көлік W1 болады.
• Модельдер желісі. Шектеулі 788HS сериясы 750S желісін жабуды бастайды. Жаңа модельдер 2027 жылдан күтіледі, нақты кестесін McLaren ашқан жоқ. Қазір штатта 2500-ден астам адам бар.

Ақша

McLaren-нің автомобиль бизнесі соңғы жылдардағы түсімі туралы жеке ашық есеп бермейді, сондықтан толық сурет жоқ. Сенімді дереккөздерде жекелеген цифрлар бар.

• Bloomberg дерегінше, 2022 жылдың тоғыз айында топ £203 млн жоғалтты, бір жыл бұрын бұл £69 млн болған. Қыркүйектің соңында өтімділік £171 млн-нан £87 млн-ға түсті.
• 2022 жылдың жазында акционерлер, соның ішінде Ares Management пен Сауд Арабиясының PIF қоры, айырбасталатын артықшылықты акциялар арқылы £125 млн салды. Желтоқсанда Mumtalakat тағы £100 млн берді және компания коллекциясындағы тарихи көліктердің бір бөлігін сатып алды. Сол кезде McLaren акционерлермен кемінде £250 млн-дық қосымша капиталдандыруды талқылады.
• Automotive News Europe келтірген компания дерегінше, 2023 жылы McLaren Automotive £872 млн шығынға батты.
• AM Online дерегінше, CYVN бес жылда McLaren-ге $2 млрд-тан астам салуға міндеттенді.

Мәселелер мен даулы эпизодтар

McLaren Automotive-тің басты мәселесі — ақша. Пандемиядан кейін компания бірнеше рет қатарынан шұғыл қаржы сұрады. Bloomberg мұны ең алдымен Artura-ның ұзақ кешігуімен байланыстырды. Қаражат табу үшін McLaren Вокингтегі техникалық орталық ғимаратын сатты, тарихи коллекцияның бір бөлігін акционерге сатты және иесін ауыстырды. 2025 жылы жаңа иесі оны әлі сериялық көлігі жоқ стартаппен біріктірді. Бес жылда компанияда үш бас директор ауысты.

Дереккөздер: Wikipedia — McLaren Automotive, Wikipedia — McLaren Group, Wikipedia — McLaren F1, Wikipedia — McLaren 12C, Wikipedia — McLaren P1, Wikipedia — McLaren Senna, Wikipedia — McLaren Speedtail, Wikipedia — McLaren Artura, Wikipedia — McLaren W1, Bloomberg — тарихи көліктердің сатылуы және 2022 жылғы шығын, Bloomberg — £250 млн туралы келіссөздер, Automotive News Europe — 2023 жылғы шығын және Лайтерстің жоспарлары, Motor1 — 1200 қызметкерді қысқарту, Autocar — CYVN-мен келісім, Gulf News — CYVN мәмілесінің жабылуы, Top Gear — Forseven-мен бірігу, Motor1 — Михаэль Лайтерстің орнына Ник Коллинз, Autocar — Лайтерстің кетуі, AGBI — McLaren-нің L’imad-қа берілуі, Motor1 Italia — McL 6GT концепті, GTspirit — Монтерейдегі McL 6GT, London Loves Business — FT-тың £450 млн туралы хабары, AM Online — инвестициялар және қызметкерлер саны, Yorkshire Post — £500 млн жоспар және Ротеремдегі зауыт, Auto Express — көлемдер, моторлар және SUV, Automotive Logistics — инвестициялық бағдарлама егжей-тегжейі, Autocar India — жаңа логотип, auto123 — жаңа айдентика, rizz.kz — McLaren Racing досьесі, rizz.kz — әлемдегі ең жылдам көліктер.