FAW

FAW — Қытай автоөнеркәсібінің тура мағынасындағы өзі. Елдің алғашқы автозауыты 1953 жылы Чанчуньде іргетасы қаланды, үш жылдан кейін ол алғашқы қытай жүк көлігін, тағы екі жылдан кейін алғашқы Hongqi жеңіл автомобилін шығарды. Бүгін China FAW Group — жылына 3,3 млн-нан астам көлік сататын, Қытай нарығын Volkswagen және Toyota-мен бөлісетін, премиум Hongqi маркасын дамытып жатқан мемлекеттік алып. Айтпақшы, Hongqi Қазақстанда да құрастырылады. 2026 жылдың күзінде FAW ірі мәміленің ортасында қалды: концерн FAW Toyota-дағы жартысын бәсекелесі GAC-қа оның акцияларына айырбастауға дайын.

Шығу тегі: Мәскеуде таңдалған зауыт

FAW — First Automotive Works, яғни «Бірінші автомобиль зауыты» деген сөздің қысқартуы. Компания 1953 жылғы 15 шілдеде, Қытайдың алғашқы бесжылдығының бірінші жылында құрылды. Кеңес Одағынсыз жоба іске аспас еді: FAW-тың 39 қызметкері Мәскеудегі Сталин атындағы зауытқа оқуға барды, ал алғашқы зауыттың орнын — Қытайдың солтүстік-шығысындағы Чанчуньді — кең тараған нұсқа бойынша кеңес мамандары таңдаған.

Алғашқы өнім 1956 жылы шықты. Бұл кеңестік ЗИС-150 негізінде жасалған Jiefang CA-10 жүк көлігі еді. Атауы «Азаттық» деп аударылады, Jiefang маркасы әлі күнге дейін FAW-тың орта және ауыр жүк көліктерінің басты бренді болып қала береді.

1958: Hongqi — «Қызыл ту»

1958 жылы зауыт толығымен Қытайда жасалған алғашқы жеңіл автомобиль — Hongqi-ді, яғни «Қызыл туды» көрсетті. Осы сәттен бастап FAW елдің бірінші автоөндірушісі, ал Hongqi жеңіл көліктердің ең көне қытай маркасы саналады. Ондаған жыл бойы бұл лимузиндер мемлекет басшылары мен шетелдік делегацияларды тасыды. Қарапайым адам мұндай көлікті сатып ала алмайтын.

1964 жылы FAW-тың логотипі пайда болды — қанатын жайған қаршыға, оның сұлбасынан «1» саны оқылады. 1992 жылы компания First Automotive Works атауынан FAW Group Corporation болып өзгертілді.

Volkswagen, Audi және Toyota: серіктестіктер дәуірі

Қытай автоөнеркәсібін шетелдіктерге ашқанда, FAW батыс маркаларының басты серіктестерінің біріне айналды. 1991 жылы FAW-Volkswagen бірлескен кәсіпорны пайда болды. Үлестер былай бөлінді: 60% — FAW-та, 40% — Volkswagen-де. Онда Қытай нарығы үшін Volkswagen мен Audi көліктері шығарылады. Чанчуньнің Audi-і ұзақ уақыт бойы қытай шенеунігінің қызметтік көлігінің жазылмаған стандарты болды.

2003 жылы FAW Toyota-мен бірлескен кәсіпорын құрды. FAW Toyota-ның зауыттары Тяньцзинь, Чанчунь және Чэндуда орналасқан. 2009 жылы Jiefang жеңіл жүк көліктеріне арналған General Motors-пен бірлескен кәсіпорын, ал 2021 жылы электромобильдер бойынша FAW-Audi құрылды.

Схема ондаған жыл жұмыс істеді: шетелдіктер технология мен марканы әкеледі, FAW — зауыттарды, байланыстарды және нарыққа жолды, ал пайда тең немесе тең дерлік бөлінеді. 2008 жылы топ 1,5 млн-нан астам көлік шығарды, 2011 жылы — 2,6 млн.

Өз маркасы қайтадан сәнде

FAW-тың өз көліктері ұзақ уақыт бірлескен кәсіпорындардың көлеңкесінде қалды. 2006 жылы Bestune бұқаралық маркасы пайда болды, бірақ нағыз бетбұрыс Hongqi-мен болды. 2018 жылы командаға бұған дейін Rolls-Royce-та жұмыс істеген британдық дизайнер Джайлс Тейлор келіп, марка «партия съездеріне арналған көліктен» қарапайым сатып алушыларға арналған премиум брендке айнала бастады.

Бұл нәтиже берді. Hongqi сегізінші жыл қатарынан өсіп келеді. 2024 жылы марка 411 800 көлік, 2025 жылы 460 063 көлік сатты, бұл 11,7%-ға көп. Оның шамамен 149 мыңы электромобильдер мен гибридтер. 2025 жылы Hongqi қытай премиум маркаларының ішінде бірінші болып 2 млн-нан астам иеге жетті. 2026 жылдың маусымында FAW Yueyi-ді де жеке электр маркасына айналдырды.

Модель қалай жұмыс істейді

FAW бірнеше бизнестен тұратын пирамида сияқты құрылған:

• Бірлескен кәсіпорындар. FAW-Volkswagen (Audi-мен бірге) және FAW Toyota орасан көлем береді әрі ұзақ уақыт негізгі пайданы әкелді. Тек FAW Toyota-ның өзінің 2025 жылғы түсімі — 108,6 млрд юань.
• Өз маркалары. Премиум Hongqi, бұқаралық Bestune және электрлі Yueyi. 2024 жылы өз маркалары 819 мың көлік сатты.
• Жүк көліктері. FAW Jiefang — Шэньчжэнь биржасындағы жеке жария компания әрі Қытайдағы ең ірі жүк маркаларының бірі.
• Экспорт. 2024 жылы FAW шетелге 125 мың көлік шығарды (36,3%-ға көп), 97 ел мен өңірде жұмыс істеді және шетелде 24 құрастыру алаңы болды.
• Мемлекет. Концерн Қытай Мемлекеттік кеңесінің мемлекеттік мүлікті басқару комиссиясы арқылы орталық үкіметке тиесілі.

Сәтсіздіктер мен қиындықтар

FAW тарихындағы ең шулы жанжал — бұрынғы төраға Сюй Цзяньидің ісі. Ол 2007–2010 жылдары топтың президенті, 2010 жылдан бастап төрағасы болды. 2015 жылдың наурызында сыбайлас жемқорлыққа қарсы науқан аясында оған тергеу басталды, ал 2017 жылдың ақпанында 12,18 млн юань пара алғаны үшін 11,5 жылға бас бостандығынан айырылды.

Екінші мәселе — шетелдіктерге тәуелділік. Volkswagen мен Toyota көлік сатып тұрғанда, FAW өз әзірлемелерімен асықпауына болатын еді. Қытай нарығы электромобильдерге күрт бұрылғанда, бензинді модельдері бар бірлескен кәсіпорындар сатып алушыларынан айырыла бастады. FAW Toyota 2026 жылдың қаңтар–тамызында 378 872 көлік сатты — бұл бір жыл бұрынғыдан 26,6% аз. Бұл бірлескен кәсіпорынның таза пайдасы 2025 жылы бір жыл бұрынғы 4,72 млрд юаньнан 4,23 млрд юаньға дейін төмендеді.

Ақша

FAW — Қытайдағы ең ірі автоөндірушілердің бірі:

• 2024 жыл: 3,2 млн-нан астам көлік және 555,01 млрд юань түсім;
• 2025 жыл: 3,302 млн көлік және 541,5 млрд юань түсім;
• 2026 жылғы жоспар: 3,546 млн көлік, оның 550 мыңы — Hongqi.

Wikipedia мәліметінше, 2023 жылы топтың таза пайдасы $2,9 млрд болды, ал компанияда 119 658 адам жұмыс істеді. 2028 жылға қарай Hongqi жылына бір миллион көлікке жақындағысы келеді.

FAW және Қазақстан

Қазақстан үшін FAW — ең алдымен Hongqi. 2023 жылдың сәуірінде Қазақстан марканың алғашқы шетелдік өндіріс алаңы болатыны жарияланды. Серіктес ретінде Allur тобы шығып, Hongqi-дің ресми дистрибьюторы болды, ал құрастыруды Қостанайдағы зауытта ұйымдастыру шешілді.

2023 жылдың жазында Қазақстанға H5 және H9 седандары, HS5 кроссоверы және жүзге дейін шамамен 4 секундта үдейтін электрлі E-HS9 әкелінді. Жергілікті құрастырудың алғашқы моделі HS5 болуы тиіс еді, ал дистрибьютор 2023 жылдың соңына дейін 600-ге жуық көлік жеткізуді көздеді. Қазақстандық сатып алушы үшін бұл — өз отанында ондаған жыл бойы бірінші тұлғалардың көлігі саналған машинаға отырудың сирек мүмкіндігі.

Кім басқарады

FAW директорлар кеңесін 2023 жылдың қыркүйегінен бері Цю Сяньдун басқарады. Топтың бас менеджері — Лю Игун: 2026 жылдың қаңтарында 2025 жылдың қорытындысы мен 2026 жылғы жоспарларды дәл сол жариялады. Штаб-пәтер Цзилинь провинциясындағы Чанчуньде орналасқан.

Қызықты деректер

• FAW-тың алғашқы жүк көлігі кеңестік ЗИС-150-нің көшірмесі болды, ал қытай инженерлері Мәскеуде оқыды.
• Қаршыға бейнеленген логотип 1964 жылы пайда болды, оның сұлбасынан «1» саны оқылады — «бірінші зауытқа» ишара.
• Hongqi 141 млрд юаньға бағаланады және Қытайдың ең қымбат брендтері рейтингінде жеңіл көлік маркалары арасында бірінші орында тұр.
• 2025 жылдың желтоқсанында FAW Leapmotor электромобиль стартапының 5% акциясын 3,744 млрд юаньға сатып алуға келісті. Олар бірге шетел нарықтарына арналған Hongqi моделін дайындап жатыр.
• FAW көліктерін Мексикадан Зимбабвеге дейін 80-нен астам елде сатады.

Қазір не болып жатыр (2026 жылғы қазан)

2026 жылғы 28 қыркүйекте GAC FAW-дың FAW Toyota-дағы 50% үлесін сатып алу жоспарын жариялады. GAC бір акциясы 5,75 юаньдық өз акцияларымен төлейді, ал FAW оның екінші ірі акционері болады. Мәміле мақұлданса, FAW Toyota-мен жиырма жылдан астам уақытқа созылған серіктестіктен шығады, ал жапон маркасының Қытайдағы екі еншілес кәсіпорны да бір иенің қолында болады.

FAW үшін бұл — өз маркалары мен Volkswagen-ге назар аудару, сонымен бірге ескіріп бара жатқан бензин бизнесінің орнына бәсекелестен үлес алу мүмкіндігі. Толығырақ — GAC пен FAW мәмілесі туралы жаңалықта және GAC Group досьесінде.

Дереккөздер: Wikipedia — FAW Group, Wikipedia — Сюй Цзяньи, Gasgoo — FAW-тың 2025 жылғы қорытындысы және 2026 жылғы жоспарлары, Gasgoo — Hongqi-дің 2025 жылғы сатылымы, China Daily — FAW-тың 2024 жылғы қорытындысы, CnEVPost — FAW Toyota бойынша мәміле, CarNewsChina — FAW Toyota сатылымы, Tengrinews — Hongqi және Қазақстан, Nur.kz — Hongqi Қазақстан нарығында