Фердинанд Пиэх

Ол Фердинанд Поршенің немересі еді, мінезі ауыр болатын, бір қатені екі рет қайталаған адамды жұмыстан шығаратын. Фердинанд Пиэх жарыс көлігі Porsche 917-ні жасады, Audi-ге quattro толық жетегі мен TDI дизелін берді, Volkswagen-ді шұңқырдан алып шықты, Bentley, Lamborghini және Bugatti-ді бір шаңыраққа жинады. Жапон пойызында конверттің сыртына 400 км/сағ-тан жылдам алғашқы сериялық көлік — Veyron-ның нобайын сызған да осы кісі. Оны ессіз данышпан әрі автократтардың автократы деп атады. Бірақ оның автоиндустрияны өзгерткеніне ешкім дау айтқан жоқ.

Шығу тегі және отбасы

Фердинанд Карл Пиэх 1937 жылы 17 сәуірде Венада туған. Әкесі Антон Пиэх венадық адвокат болған, анасы Луиза — «Қоңызды» жасаған Фердинанд Поршенің қызы. Фердинанд отбасындағы үшінші бала еді. Ферри Порше оның нағашысы, 911-дің дизайнері Фердинанд Александр Порше мен Вольфганг Порше — бөлелері. Үлкен ағасы Эрнст Volkswagen-нің алғашқы бас директоры Хайнц Нордхоффтың қызына үйленді. Бұл отбасында көлік хобби емес, мұра болатын.

Білімі

1952–1958 жылдары Пиэх Швейцариядағы Цуоц қаласының Lyceum Alpinum интернатында оқыды. Кейін Цюрихтің жоғары техникалық мектебіне (ETH) машина жасау мамандығына түсіп, Формула-1 моторын жасау туралы диплом жұмысын қорғады. Ағылшын Википедиясында оқуды бітірген жылы 1962 деп көрсетілген. Кейін Пиэхтің дислексиямен ауырғаны белгілі болды.

Porsche: 906-дан 917-ге дейін (1963–1972)

1963 жылы Пиэх Цуффенхаузендегі Porsche-ге, нағашысы Ферридің қасына келді. 1965 жылдан бастап әзірлеу бөлімін басқарды, 1971 жылы техникалық директор болды. Оның тұсында 906 және 907 жарыс көліктері, дәуірдің басты көзырі Porsche 917 жасалды. Top Gear бұл көлікті Пиэхтің алғашқы жеке жобасы деп атаған. Сонымен қатар 1966 жылдан бастап ол Volkswagen үшін EA 266 жобасын — моторы ортасында орналасқан «Қоңыздың» мұрагерін жүргізді. Жоба 1971 жылы жабылды.

1972 жылдың көктемінде Порше мен Пиэх әулеттері енді ешқайсысы Porsche басшылығында істемейді деп келісті. Пиэх кетуге мәжбүр болды. Ол Штутгартта инженерлік бюро ашып, Daimler-Benz үшін бес цилиндрлі OM 617 дизелін жасады. Бұл мотор 1974 жылы Mercedes 240 D 3.0 көлігіне орнатылды.

Audi: quattro және TDI (1972–1993)

1972 жылдың тамызында Пиэх Ингольштадттағы Audi-ге ауысты: алдымен арнайы жобалармен айналысты, 1975 жылдан бастап техника жөніндегі басқарма мүшесі болды. 1983 жылғы 1 қыркүйектен басқарма төрағасының орынбасары, 1988 жылғы 1 қаңтардан компания басшысы болды.

Дәл Audi-де Пиэх іш пыстыратын марканы технологиялық маркаға айналдырды. Оның тұсында шыққандар:

• Audi 100 5E — бес цилиндрлі бензин моторы бар алғашқы көлік (1976–1977);
• тұрақты quattro толық жетегі (1980) — Пиэх оны әлемдік ралли чемпионатына арналған жоба ретінде бастаған;
• тікелей бүркуі бар TDI дизелі (1989);
• Audi 80, аэродинамикасын өзі бақылаған Audi 100 және Audi V8.

Automotive News-тың сөзінше, «Vorsprung durch Technik» («Технология арқылы озу») ұраны Пиэхтің өзінің бейнесі еді.

Volkswagen-нің құтқарушысы (1993–2002)

1993 жылғы 1 қаңтарда Пиэх Volkswagen басқармасының басында Карл Ханның орнын басты. Концерн орасан зор шығынға батып отырған, ағылшын Википедиясының бағалауынша, банкроттыққа жақын болған. Пиэх үш нәрсеге кірісті: өндіріс пен сатып алу, сапа және премиум сегментке шығу. Сапаға қояр талабы ессіз еді: кузов саңылауларына әуестігі үшін оны Fugen-Ferdl — «Саңылау Ферди» деп атап кетті.

Бастамасы жанжалмен басталды. Пиэхпен бірге VW-ге сатып алу маманы Хосе Игнасио Лопес пен оның General Motors-тағы жеті әріптесі келді. GM оларды құпия ұрлады деп айыптады. Ақыры Volkswagen $100 млн өтемақы төлеп, GM-нен $1 млрд-тық бөлшек сатып алуға міндеттенді.

Есесіне нәтижесі айқын болды. VW-дің АҚШ-тағы сатылымы 1993 жылғы 50 000-нан аз көліктен 2001 жылы 355 648 көлікке дейін өсті. Пиэх маркаларды сатып алып жатты. Volkswagen Rolls-Royce Motor Cars-ты сатып алды, бірақ Rolls-Royce атауы BMW-ге кетті де, концернге Bentley қалды. 1998 жылы VW Bugatti-ге құқық алды, ал Audi Lamborghini-ді өзіне қосты. Кейін топқа Scania, MAN, Italdesign Giugiaro (2010) және Ducati (2012) кірді. 2002 жылы люкс седан Phaeton шықты.

Veyron: конверттегі нобай (1997–2005)

1997 жылы Токио мен Нагоя арасындағы «Синкансэн» пойызында Пиэх конверттің сыртына 18 цилиндрлі моторды сызды. Қасында концерннің қозғалтқыштар бөлімінің басшысы Карл-Хайнц Нойман отырған. 1998 жылы 5 мамырда Volkswagen Bugatti-ге құқық алды, ал 2000 жылы Пиэх 1001 ат күшті, 400 км/сағ-тан жылдам көлік уәде етті. 2005 жылы Veyron 16.4 әлемдегі ең жылдам сериялық көлік атанды. Ол қалай жасалғанын және Volkswagen әр көліктен неге миллиондап жоғалтқанын Bugatti Veyron тарихында толық жаздық.

Бақылау кеңесінің төрағасы (2002–2015)

2002 жылы Пиэх басқармадан кетіп, Volkswagen-нің бақылау кеңесін басқарды. Билігі бұдан азайған жоқ. Ұнамаған басшыларды орнынан алып тастап отырды: 2006 жылы басқармадан Бернд Пишетсридер кетті. Сол уақытта отбасылық Porsche VW акцияларын сатып алып жатты — 2008 жылдың қазанына қарай оның қолында қарапайым акциялардың 42,6%-ы болды.

Соңы 2015 жылдың көктемінде келді. 10 сәуірде Пиэх бас директор Мартин Винтеркорннан «алыстағанын» ашық мәлімдеді. Кеңес оны қолдамады, ал 25 сәуірде Пиэх Volkswagen тобындағы барлық өкілеттігінен бас тартты. Сол жылдың күзінде дизель жанжалы бұрқ ете түсті. Пиэх басшылықты мәселе туралы алдын ала ескерткенін айтты, бірақ 2017 жылдың ақпанында бундестаг комиссиясына жауап беруден бас тартты. Оның «дизельгейттегі» рөлі анықталмай қалды.

2017 жылы Пиэх Porsche Automobil Holding SE компаниясындағы қарапайым акцияларының басым бөлігін Порше және Пиэх әулеттеріндегі туыстарына сатып, оның бақылау кеңесінен кетті.

Мінезі

GM аңызы Боб Лутц Пиэхті «тірі адамдардың ішіндегі ең ұлы өнім маманы» және ессіз данышпан деп атады, ал Wired журналы — «автократтардың автократы». Бір қатені екі рет жіберген қол астындағы адамды Пиэх жұмыстан шығаратын. Өзі туралы аз жазды: 2002 жылы «Auto.Biographie» атты өмірбаяндық кітабы шықты. Bugatti туралы ол бірде: «Тек осы ғана Bugatti», — деп жазған.

Жеке өмірі

Пиэх екі рет үйленді. Бірінші әйелі Корина фон Плантадан бес баласы бар. Екі баласы Марлен Поршемен 12 жылдық қарым-қатынастан, тағы екеуі басқа байланыстан туды. 1984 жылдың қыркүйегінде ол Урсулаға үйленді. Олардың үш баласы бар, Урсула өмірінің соңына дейін қасында болды. Пиэхтің өзі төрт әйелден он екі бала көргенін айтқан, ал жесірі он үш бала дейді. Ұлдарының бірі Антон (Тони) Пиэх Piëch Automotive компаниясын құрды.

Марапаттары

• «Ғасырдың автомобиль менеджері» (1999).
• Вильгельм Экснер медалі (2002), Грасгоф медалі (2003).
• Automobilwoche нұсқасы бойынша «Онжылдықтың автожұлдызы» және manager magazin нұсқасы бойынша «1971 жылдан бергі ең маңызды менеджер» (2011).
• Автомобиль индустриясының Даңқ залы (2014).
• TU Wien (1984) және ETH Zurich (1999) құрметті докторы, Ингольштадт, Вольфсбург және Брауншвейгтің құрметті азаматы.

Өлімі және мұрасы

2019 жылы 25 тамызда Пиэх Розенхайм маңындағы Ашауда әйелімен бірге кешкі ас ішіп отырып есінен танып, көп ұзамай ауруханада қайтыс болды. Ол 82 жаста еді. Ол Австриядағы Пизендорфта жерленді.

Оның идеялары өзінен де ұзақ жасап келеді. Bugatti әлі күнге дейін гиперкарларды Veyron формуласымен жасайды — орасан қуат пен күнделікті жайлылық. Chiron-ның мұрагері Tourbillon 1800 ат күшті V16 алды. Ал Пиэх қайта тірілткен марканы қазір Мате Римац басқарады.

Дереккөздер: Wikipedia — Ferdinand Piëch, Wikipedia (DE) — Ferdinand Piëch, Top Gear — некролог, Bugatti — Пиэх және Veyron-ның дүниеге келуі, Motor1 — Пиэх Veyron-ды қалай ойлап тапты