Ультраөңделген тамақ ішек обырымен байланыспады
Бұл шұжық пен сосискаға ақтау емес, себебі сол зерттеуде ультраөңделген өнімдердегі ет обыр қаупінің жоғарылауымен байланысты шықты.
Фото: Shutterstock / ScienceDaily
АҚШ Ұлттық обыр институтының ғалымдары 461 682 американдықты 19 жылға жуық бақылады. Рационда ультраөңделген тамақ қаншалықты көп болса да, колоректальды обыр қаупі өзгермеді. Зерттеу 15 қазанда PLOS Medicine журналында жарияланды. Алайда сурет біркелкі емес: мұндай өнімдердің кейбірі төменгі қауіппен, ал ет өнімдері жоғары қауіппен байланысты болды.
Зерттеу қалай жүргізілді
Бұл NIH-AARP Diet and Health Study деректеріне негізделген проспективті бақылау зерттеуі. Оған 1995–1996 жылдары обыры жоқ 50–71 жастағы американдықтар қатысты: 274 269 ер адам және 187 413 әйел. Олар не жейтінін толық сауалнамада көрсетті, кейін ғалымдар оларды 2018 жылға дейін бақылады. Бақылаудың медианасы 18,8 жыл болды.
Осы уақытта қатысушыларда колоректальды аденокарциноманың 10 075 жағдайы анықталды. Ісік 4787 жағдайда тоқ ішектің проксималды бөлігінде, 2633 жағдайда дистальды бөлігінде, 2389 жағдайда тік ішекте табылды. Қатысушылар калорияның орта есеппен 43%-ын ультраөңделген тамақтан алған.
Басты сандар
Авторлар ультраөңделген өнімді ең көп жейтіндерді ең аз жейтіндермен салыстырды. Қауіп қатынасы 0,97 болды, сенім аралығы 0,91–1,03. Яғни айырма статистикалық тұрғыдан маңызсыз. Ішек бөліктері бойынша да солай: проксималды бөлікте 1,02, дистальды бөлікте 0,94, тік ішекте 0,91. Бұлардың ешқайсысы кездейсоқтық шегінен шықпады.
Санат ішіндегі өнімдер әртүрлі нәтиже берді. Ультраөңделген көздерден алынған толық дәнді өнімдер, клетчатка, сүт өнімдері мен кальций төменгі қауіппен байланысты болды. Ал мұндай өнімдердегі ет, керісінше, жоғары қауіппен байланысты шықты. Яғни өңдеу дәрежесінен гөрі табақта не жатқаны маңыздырақ.
Шектеулер
Зерттеу себепті емес, тек байланысты көрсетеді. Рацион бір рет, бақылаудың басында ғана сауалнамамен бағаланды. Сондықтан авторлар адамдардың тамақтануы жиырма жылда қалай өзгергенін көрмейді. Ғалымдардың өзі ескерілмеген факторлар мен өз есебіндегі қателерді әлсіз тұс деп атайды. Оның үстіне қатысушылар жасы келген американдықтар болды, ал жастарда бұл қорытынды тексерілмеген.
Жұмысты АҚШ Ұлттық обыр институты қаржыландырды, авторлардың көбі сол институттың қызметкерлері. Олар мүдделер қақтығысы жоқ екенін мәлімдеді.
Бұл нені білдіреді
Жұмыстан фастфуд пен жартылай фабрикаттар зиянсыз деген қорытынды шықпайды. Ол басқа нәрсені көрсетеді: «ультраөңделген» деген белгінің өзі ішек обыры қаупін нашар болжайды. Толық дәнді нан мен йогурт шұжық пен сосискамен бір санатқа кіреді, бірақ олардың қауіппен байланысы қарама-қарсы. Сондықтан рационды бағалағанда өнімдердің өңделу дәрежесіне ғана емес, нақты не екеніне қараған жөн.
Бұған дейін ультраөңделген тамақ ми зақымымен байланысты болған, бірақ онда да авторлар тек байланыс туралы айтқан. Ал британдық деректер жастардағы обыр өсімін жеке әдеттер емес, артық салмақ жақсырақ түсіндіретінін көрсеткен.
Дереккөздер: PLOS Medicine — тамақты өңдеу мен колоректальды обыр туралы NIH-AARP зерттеуі, ScienceDaily — зерттеудің қысқаша мазмұны
