Жастардағы обыр өсімін салмақтан басқа әдет түсіндірмейді

Англияда 50 жасқа толмаған ересектер арасында обырдың көбеюін темекі, алкоголь, тамақтану немесе аз қозғалыс түсіндіре алмайды. Өмір салтының осы өсіммен сәйкес келетін жалғыз факторы — артық салмақ. Бұл қорытындыға 2001–2019 жылдардағы ұлттық деректерді талдаған Монсеррат Гарсия-Клосас бастаған зерттеушілер тобы келді. Жұмыс BMJ Oncology журналында жарияланды.

Авторлар сырқаттанушылық туралы мәліметтерді Англияның Ұлттық ауруларды тіркеу қызметінен алып, денсаулық жөніндегі ұлттық сауалнамалардың деректерімен салыстырды. 20–49 жастағылар мен 50-ден асқандар бөлек есептелді. Барлығы обырдың 20-дан астам түрі қадағаланды: әйелдерде 22, ер адамдарда 21.

Обырдың қай түрлері көбейіп жатыр

Жас әйелдерде обырдың 22 түрінің 16-сы, жас ер адамдарда 21 түрдің 11-і айтарлықтай жиіледі. Ғалымдар мінез-құлыққа байланысты қауіп факторларымен байланысты әрі 50 жасқа дейінгілерде жиілеген 11 түрді бөліп көрсетті. Олар — қалқанша без, бауыр, бүйрек, өт қабы, ішек, ұйқы безі, ауыз қуысы, сүт безі, аналық без және эндометрий обыры, сондай-ақ көптік миелома. Бұл тізімнің жетеуі ер адамдарға қатысты, ал олардың көбі жасы үлкен ер адамдарда да өсіп келеді.

Ішек пен аналық без обыры тек 50 жасқа дейінгілерде ғана айтарлықтай көбейді. Зерттеушілердің пікірінше, бұл жас кезеңге тән ерекше әсерлерді, бейімділікті немесе тексеру мен диагностикадағы айырмашылықты көрсетуі мүмкін.

Әдеттер неге түсіндірмейді

Осы жылдары жас ағылшындардың көп әдеті салауаттырақ бола түсті. Жас ер адамдардың қызыл етті орташа тұтынуы 2008 жылғы күніне 38 грамнан 2018 жылы 17 грамға дейін азайды. 2011–2019 жылдары 50 жасқа толмаған ер адамдар арасында ішімдікке қатты салынатындардың үлесі шамамен 7%-дан 5%-ға түсті. Ал клетчатка бұрынғыдай жетіспейді: 2018 жылы жас ересектердің 90%-дан астамы нормасын толтырмаған.

Жалпы үрдіске қарсы тек салмақ қана өзгерді. 2019 жылға қарай 50 жасқа толмаған ер адамдардың шамамен 23%-ында семіздік болды. Артық салмақ зерттелген 11 обыр түрінің онымен байланысты. Мінез-құлық факторлары жалпы алғанда жағдайлардың едәуір бөлігіне жауапты. 2019 жылы ер адамдарда ауыз қуысы, ішек, бауыр, ұйқы безі және бүйрек обыры жағдайларының 20%-дан астамы соларға тиесілі болды. Жас ер адамдарда бұл үлес ауыз қуысы обыры үшін 68%-ға, ішек обыры үшін 49%-ға жетті.

Шектеулер

Бұл халық деңгейіндегі бақылау зерттеуі. Ол себепті емес, үрдістер мен байланыстарды көрсетеді. Жұмыс тек Англияны қамтиды, ал кейбір қауіп факторлары бойынша ұзақ ұлттық деректер жоқ. Авторлар есепке әсер мен ауру арасында он жылдық алшақтық бар деп алды. Олар репродуктивтік тарихты, ерте балалық шақтағы және туғанға дейінгі әсерлерді, сондай-ақ диагностикадағы өзгерістерді бағалаған жоқ.

Зерттеушілер жаңа қауіп факторларын іздеуге және профилактиканы барлық жаста жалғастыруға шақырады. 50 жасқа толмаған ер адам үшін қорытынды қарапайым әрі түсінікті. Салмақты бақылау зерттелген факторлардың ішінде ерте обырдың көбеюімен сәйкес келетін жалғызы болып қалады. Ал темекіден бас тарту, ішімдікті шектеу және клетчатка бұрынғыдай алдын алуға болатын ісіктердің жалпы үлесін азайтады.

Дереккөздер: BMJ Oncology — Temporal trends in behavioural risk factors for cancers with rising incidence in younger adults, ScienceDaily — BMJ Group баспасөз релизінің мазмұны