Жастардағы тоқ ішек обыры басқаша құрылған болып шықты
Табылған айырмалар ісікті агрессивті ететіні әзірге дәлелденген жоқ, бірақ авторлар алдын алу мен емдеуді іздеудің жаңа бағытын алды.
Фото: Steve Gschmeissner / Science Photo Library
50 жасқа толмаған адамдардағы тоқ ішек ісігі жасушалар құрамы мен гендердің белсенділігі жағынан егде адамдардың ісігінен өзгеше. Бұған Дана-Фарбер обыр институты, Броуд институты және Mass General Brigham зерттеушілері көз жеткізді. Олар 189 ісіктің жасушалық атласын жасап, 29 қазанда Nature Medicine журналында жариялады.
Жастар арасында колоректальды обыр көп жылдан бері көбейіп келеді. Дана-Фарбер сілтеме жасаған Американың онкологиялық қоғамының дерегінше, 2013–2022 жылдары 50 жасқа дейінгілер арасында ауру жылына 2,9%-ға өскен. Қоғамның 2026 жылғы есебінде колоректальды обыр осы жас тобындағы обырдан болатын өлімнің басты себебі деп аталған.
Зерттеу қалай жүрді
Ғалымдар Brigham and Women’s ауруханасында операция кезінде алынған ісіктердің мұздатылған үлгілерін алды. Науқастардың жасы 29-дан 90-нан асқанға дейін болды. 54 адамда обыр 50 жасқа дейін, 135 адамда 50 жастан кейін анықталған.
Әдіс жеке ядролардың РНҚ-сын секвенирлеу деп аталады. Ол әр жасушада қай гендер жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді. Авторлар ісіктегі 850 мыңнан астам обыр және басқа жасушаны зерттеді. Олар науқастарды екі топқа бөлмей, жасқа қарай бірте-бірте өзгеретін белгілерді іздеді. Сонымен бірге ісіктің орнын, сатысын, жынысты және бұрынғы емді ескерді. Қорытындыны тағы 564 ісіктің ген белсенділігі туралы деректермен және 712 ісіктің боялған кесінділерін компьютермен талдау арқылы тексерді.
Не табылды
- Ең жиі кездесетін түрдегі ісіктерде жас науқастардың обыр жасушаларына шаққанда дәнекер және тірек жасушалары айтарлықтай көп. Басқа қатты ісіктерде мұндай құрам химиотерапияға төзімділікпен байланыстырылған.
- Жастарда ұзын кодталмайтын РНҚ-лардың белсенділігі жоғары. Олардың көбінің қызметі әлі белгісіз.
- Ген белсенділігі жасушалар арасындағы сигнал алмасудың күштірек екенін көрсетеді. Бұл обыр жасушаларының қозғалып, көрші тіндерге енуіне көмектеседі.
«Үйреншікті жас шегінен тыс қарағанда, бұрынғы жұмыстар байқамай қалуы мүмкін биологиялық заңдылықтарды таптық», — дейді зерттеудің тең авторы, Джин Лэй иммунология және қабыну институтының қызметкері Ана Андерсон.
Жұмыс нені дәлелдемейді
Авторлардың өзі табылған айырмалар ауруды агрессивті ететінін әзірге дәлелдемейтінін атап өтеді. Олардың әдісі иммундық жасушаларды салыстырмалы түрде аз қамтыды, сондықтан иммунитеттің рөлі ашық сұрақ күйінде қалды. Зерттеу дәрі немесе емдеудің нақты нысанасын ұсынбайды.
Дана-Фарбердегі жас кездегі колоректальды обыр орталығының басшысы Кимми Нг STAT News басылымына ең жас науқастардың, яғни 35-ке толмағандардың өмір сүру көрсеткіші 40 немесе 60 жастағылардан нашар болуы мүмкін екенін айтты. Сондықтан дәрігерлер мұндай ісіктер биологиялық тұрғыдан басқа деп бұрыннан күдіктенген. Жұмыстың тең авторы Рамник Ксавьер оны осы жасушалық бағдарламалардың тағам мен ішек микробтарынан келетін заттармен қалай әрекеттесетінін зерттейтін болашақ жұмыстардың негізі деп санайды.
Ішек обырының неге жасарып бара жатқанын ғылым әлі нақты білмейді. Жаңа атлас ғалымдарға жауапты ісіктің өз жасушалары деңгейінде іздеуге мүмкіндік береді.
Дереккөздер: Dana-Farber — зерттеу туралы баспасөз хабарламасы, Nature Medicine — мақала, STAT News — Кимми Нгпен сұхбат
