Ұлттық банк: қазақстандықтардың қарыз жүктемесі 6%-дан асты

Қазақстандықтардың қарызға қызмет көрсетуге жұмсайтын шығыны 2026 жылғы бірінші жартыжылдықтың соңында 4%-дан 6%-дан астамға жетті. Бұл деректі Ұлттық банк 5 қазанда қаржылық тұрақтылық есебі аясында халықтың қаржылық жағдайын бағалағанда келтірді.

Цифрларды Ұлттық банктің қаржылық тұрақтылық және зерттеулер департаментіндегі қаржы және нақты активтер нарығын талдау басқармасының басшысы Талғат Жарқынбай айтты. Оның сөзінше, бір қарыз алушыға шаққандағы орташа берешек халықтың номиналды табысынан жылдамырақ өсіп жатыр. Сондықтан несие төлемдері отбасы бюджетінің барған сайын үлкен бөлігін алады.

Табыс қандай

2025 жылы қазақстандықтардың нақты табысы қысқарған. 2026 жылғы бірінші тоқсанда индекс бейтарап деңгейге оралды: нақты ақшалай табыс өткен жылғы осы кезеңмен салыстырғанда 0,1%-ға өсті. Бұл бір жылдағы алғашқы өсім.

Теңсіздік сәл азайды. Жарқынбайдың түсіндіруінше, қорлар коэффициенті төмендеді, яғни ең кедей және ең ауқатты топтардың арасындағы алшақтық қысқарды. Ал 2026 жылы халықтың жинақ жасауға бейімділігі 20%-дан асты.

Қарыз неге ауырлап барады

Жүктеменің өсуі несие қымбат болған кезеңге тұспа-тұс келді. Ұлттық банк базалық мөлшерлемені үш рет төмендетті, соңғы рет 4 қыркүйекте 16,25%-ға дейін. Бірақ банктер қарызды арзандатпады. Реттеуші бұған дейін несие неге арзандамайтынын түсіндіріп, шекті мөлшерлемелерді қайта қарауға уәде берген. Қазір кепілсіз қарыз жылына 46%-ға дейін тұруы мүмкін.

Дереккөздер: Kazinform — Ұлттық банк қазақстандықтардың қаржылық жағдайы туралы, Exclusive.kz — бай мен кедей арасындағы алшақтық қысқарды, ҚР Ұлттық банкі — базалық мөлшерлеме бойынша шешімдер